Journals / RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi / 2018 / Cilt: 13 - Sayı: 13
Subjectivity: a step of semiotics of translation and translation evaluation of a play from semiotics of translation poınt of view
- Pages
- 33–72
- DOI
- —
Abstract
The purpose of this study is to analyze subjectivity in the play Macbeth by Shakespeare based on the semiotics analysis steps compiled by Öztürk Kasar (2009) in the framework of semiotics of translation and evaluate four Turkish translations of the contexts with “non-subjects” in light of semiotics of translation. To this end, the contexts with “non-subjects”, determined according to the “Theory of Instances” by Jean-Claude Coquet (1997; 2007), were further categorized based on “Typology of Non-subjects” adopted and compiled by Öztürk Kasar (2017) for semiotics of translation analysis. The components influential on the instances in contexts with non-subjects were determined based on Coquet’s (in Öztürk Kasar, 2012; 2017) categorization of components. “Systematics of Designficative Tendencies in Translation” by Öztürk Kasar (in Öztürk Kasar and Tuna, 2015) was adopted for translation evaluation of the contexts with non-subjects. The findings of the translation evaluation showed that while the signs pointing to the non-subject state of the instances were preserved in certain contexts in the translated texts, it was not an infrequent condition that the signs implying the non-subject state of the instances were not transferred into the translated texts, with designificative tendencies coming to the fore. Semiotics of translation is a text analysis model rather than translation criticism, and it sheds light on literary translation for professional and potential literary translators. As posited by Öztürk Kasar (2009), semiotics of translation could be to the benefit of readers and translators in discourse level; translators and editors in inter-discourse level; scholars in translation studies in meta-discourse level. Designificative tendencies are not something to be evaded by literary translators all the time, but rather they might be instrumental in guiding literary translators to overcome the pitfalls and traps in the meaning universe of literary texts at times.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Shakespeare’in Macbeth oyununu Öztürk Kasar (2009) tarafından çeviri göstergebilimi çerçevesinde derlenen yazınsal metinlerde göstergebilimsel çözümleme adımlarından öznelik yetisi bakımından çözümlemek ve oyundaki yükümsüz özne içeren bağlamların dört Türkçe çevirisini çeviri göstergebilimi bakış açısıyla değerlendirmektir. Bu amaca yönelik olarak, Jean-Claude Coquet (1997; 2007) tarafından öne sürülen “Söyleyenler Kuramı” ışığında yükümsüz özne olarak saptanan bağlamlar, Öztürk Kasar’ın (2017) Coquet’den benimseyerek çeviri göstergebilimi çözümlemesi için oluşturduğu Yükümsüz Özneler Tipolojisi’ne göre sınıflandırılmıştır. Ayrıca, yükümsüz özne içeren bağlamlarda söyleyenin Coquet’nin sınıflandırmasına göre (Öztürk Kasar, 2012; 2017) hangi bileşenin etkisinde olduğu bulunmuştur. Çeviri göstergebilimi bakış açısıyla çeviri değerlendirmesi için Öztürk Kasar’ın (Öztürk Kasar ve Tuna, 2015) Çeviride Anlam Bozucu Eğilimler Dizgeselliği kullanılmıştır. Çeviri değerlendirmesi sonucunda, Türkçe çeviri metinlerde de özgün metindeki yükümsüz öznelik durumu içeren bağlamların bir kısmında yükümsüz özneliği gösteren göstergeler korunuyorken, bazı bağlamlarda özgün metindeki yükümsüz öznelik durumunun Türkçe çeviriye yansımadığı, anlam bozucu eğilimlerin yer aldığı bulunmuştur. Çeviri göstergebilimi, bir çeviri eleştirisi modeli değil, bir metin çözümleme modeli olarak ortaya çıkmıştır ve var olan ve gelecekteki yazın çevirmenleri için bir ışık görevi görmektedir. Öztürk Kasar’ın (2009) ifade ettiği gibi çeviri göstergebilimi söylem düzeyinde okur ve çevirmene, söylemlerarası düzeyde çevirmen ve editöre, söylemüstü düzeyde ise çeviri araştırmacılarına katkıda bulunur. Anlam bozucu eğilimler yazın çevirmenleri tarafından her zaman kaçınılması gereken durumlar olarak değil, bazen de çevirmenlere anlam tuzaklarının nasıl üstesinden gelinebileceğine ışık tutan durumlar olarak görülmelidir.