Trabzon City’s Deputy Ali Sukru Beg’s Position And Intellectual Status İn Turkish Press

TRABZON MEBÛSU ALİ ŞÜKRÜ BEY’İN TÜRK BASIN HAYATINDAKİ YERİ VE ENTELEKTÜEL KİMLİĞİ

Abstract

Ali Şükrü Beg (1884-1923), is one of the important figures of his era. He was a naval officer nowadays he had an active political carrier. He took part in politics in Union and Progress (UP) and representing Trabzon city he was a member to the last Ottoman Parliament. He also participated Turkish Grand National Assembly in Ankara again representing Trabzon. He took part in National Struggle and later in Ankara killed by an unidentified murder. Despite focus on his opponent identity and way of assassination, actually Ali Sükrü Beg’s rich and active press works also are attractive. He published journals and newspapers which he was license holder and also was a column writer in different publications. The newspapers which he owed license “Gündoğuşu [Sun Rise]” journal and the paper “Tan [Breakdown]” are attractive. The publications contain articles regarding history, education, civilization and politics. In addition he published several articles in Navy Journal. Also he wrote in the newspapers such as; “Idman [Training]”, “İstikbal [Future]”, “Sebilü’r-Reşad”. Admittedly he also translated some significant English articles into Turkish. In short Ali Şükrü Beg’s actual characteristic was his authorship and intellectuality. Considering their subjects, it is possible to seperate Ali Şükrü Beg’s writings into two. The first group focus on facts such as period’s politic, economic, cultural, social, child education. Those works include extensive comments and analysis unearthing social inefficiencies. The second group are mostly related to Ottoman, Turkish and world history. His articles on history proves his strong background on history. As it is seen, Ali Şükrü Beg during his life wrote on history, state, society and other concepts. He was a successful author and thinker of his era.

Özet

Ali Şükrü Bey (1884-1923), dönemin önemli şahsiyetlerinden biridir. Bahriye subayı olmasına rağmen aktif bir siyasî ve basın hayatı olmuştur. İttihâd ve Terakkî Fırkası bünyesinde siyasî faaliyetlerde bulunmuş; son Osmanlı Meclis-i Mebûsan'ında ve TBMM'de Trabzon Mebûsu olarak yer almıştır. Millî Mücâdele'ye de katılmış; sonrasında Ankara'da fâil-i meçhûl bir cinâyete kurban gitmiştir. Daha ziyade muhalif kimliği ve öldürülmesiyle alakalı gelişmelerle gündeme gelmesine rağmen, aslında Ali Şükrü Bey'in basın hayatı çok daha zengin, hareketli ve dikkat çekicidir. İmtiyaz sahibi olduğu dergi ve gazete çıkarmış; farklı dergilerde ve gazetelerde tefrika hâlinde makaleler yayınlamıştır. İmtiyâz sahipliğini yaptığı "Gündoğuşu" dergisi ve "Tan" gazetesi dikkat çeken iki basın organıdır. Bunlarda tarih, medeniyet, eğitim ve siyasete dâir makaleleri bulunuyor. Bunların dışında "Donanma Mecmûası"nda onlarca makalesi neşredilmiştir. Ayrıca "İdman", "İstikbâl" ve "Sebilü'r-Reşâd" da makaleleri çıkmıştır. Aynı zamanda İngilizce'den tercüme ettiği tarih makaleleri de önemlidir. Kısacası Ali Şükrü Bey'in asıl özelliği yazarlığı ve entelektüel şahsiyetidir. Ali Şükrü Bey'in kaleme aldığı makaleleri konu olarak iki kısma ayrılabilir. Birinci kısımdakiler; döneminin siyasî, iktisadî, kültürel, sosyal, toplumsal, çocuk ve eğitim mevzuları hakkındadır. Bu makalelerinde öncelikle döneminin bu tür sorunlarını zengin bir muhtevayla ortaya koymuş; bunlara çözüm getirilmesi noktasında geniş tespitlere ve yorumlara da yer vermiştir. İkinci kısımdaki makaleleri ise Osmanlı, Türk ve dünya tarihi hususundadır. Tarih konuları hakkındaki makaleleri zengin tarih bilgisini ve yorumları ihtiva ediyor. Kısacası Ali Şükrü tarihe, devlete, topluma ve hayata dâir birçok konuda kalem oynatmış; fikir sarf etmiş başarılı bir müellif ve mütefekkir idi.