Journals / Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2015 / Cilt: 15 - Sayı: 1
The Ijtihad Movements in North Afrıca: On The Example of Ibn Ebi'l-Izz al-Hanafi and Mohammed b. Ali Al-Sanus
- Pages
- 149–175
- DOI
- —
Abstract
This research aims to contribute to the debate of i jtihad by comparing the views of i jtihad between two scholars that lived in the North Africa in different centuries. One of the fuqaha who is the subject of our research is Ibn Ebi l-Izz el-Hanefi and the other is Mohammad b. Alı al-Sanusi. Both scholars tended towards ittibâ and i jtihad rather than imitation (taqlid) and bigotry by opposing the predominant law con- ception during their periods. However, it seems that these fuqaha at- tempted to i jtihad regardless of the political, legal and social conditions of their periods. but the religious and dignitaries of theır perıod thought that these fuqaha wanted to make the legal system a dysfunctional one, to eliminate the legal entity and consequently thıs would increase the separation of the ummah further. As a result, sınce the condıtıons have yet to take root for an ı jtıhad, the attempts of these two scholars were not sufficient to change the tack of the historical process. But they became pioneers of the debates of reformation and tajdid made at the end of the 19th and at the begining of the 20th centuries
Özet
Bu çalışma, birbirinden farklı asırlarda Kuzey Afrikada yaşayan iki fakihin ictihad anlayışla- rını karşılaştırmak suretiyle ictihad tartışmalarına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Araştır- mamıza konu olan fakihlerden biri İbn Ebi l-İzz el-Hanefî, diğeri ise Muhammed b. Ali es- Senûsîdir. Her iki fakih yaşadıkları dönemin hâkim hukuk anlayışına muhalefet ederek taklid ve taassub yerine ittibâ ve ictihâda yönelmiştir. Ancak bu fakihlerin döneminin siyasi, hukuki ve sosyal şartlarını dikkate almadan sadece ilmî sâiklerle ictihad teşebbüsünde bulundukları gö- rülmektedir. Fakat dönemin din ve devlet adamlarının ise onların bu teşebbüslerini mevcut hukuk sistemini işlevsiz kılacak, hukuki birliği ortadan kaldıracak, ümmette ayrılığı daha da artıracak tehlikeli bir yöneliş olarak değerlendirmişlerdir. Neticede ictihadı bir zorunluluk olarak dayatacak şartlar henüz olgunlaşmadığından her iki âlimin gayretleri tarihi sürecin yönünü değiştirmede yeterli olmamıştır. Fakat onlar, XIX. asrın sonlarında ve XX. asrın başlarında İslam dünyasında pek yoğun bir şekilde yapılan ıslah ve tecdid tartışmalarının öncüsü olmuş- lardır.