Journals / Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2015 / Cilt: 15 - Sayı: 1

An Assessment on Qirā’āt Being Subject of the “Lahn” debates, in Nahhās’s I‘rāb al-Qur’ān

Nehhâs'ın İʻrâbu'l-Kur'ân'ında “Lahn” Tartışmalarına Konu Olan Kırâatlerin Değerlendirilmesi

Pages
77–105
DOI
—

Abstract

The Arab linguists have tended to regard the variant readings of the Qurʼān (qirā’āt) as a linguistic matter and assess these readings according to the characteristics of the Arabic language. Especially in the early Islamic periods in which Islamic sciences were codified, the linguists researched linguistic basis of the readings and sometimes criticized within the framework of the linguistic rules and conditionally preferred some of them. The major criticism which was made by the linguists was that the some of the variant readings were wrong in terms of Arabic language (lahn). These different approaches of linguists to qira’at have been critici- zed by the following scholars. The work I‘rāb al-Qur‘ān which was written by a philologist , a glossator Abu Ja‘far al-Nahhās is an important source both for the science of the readings of the Qur’ān ( qirā’a) and for Arabic language itself. Because this work includes views of early age Islamic scholars on Arabic language and qirā’a as well as the author’s own views. This article intends to study those criticized variant readings of Qur‘ān within the framework of this work

Özet

Öteden beri dilbilimciler kırâatleri dilin bir unsuru olarak görme ve Arap dilinin kullanım özelliklerine göre değerlendirme eğilimindedirler. Özellikle İslami ilimlere yönelik tedvin faaliyet- lerinin yoğun olarak sürdürüldüğü ilk dönemlerde dilbilimciler kırâatlerin dilsel referanslarını irdelemişler ve bazen kırâatleri dil açısından eleştirmiş yerine göre de kırâatler arasında tercih- te bulunmuşlardır. Dilbilimcilerin kırâatlere yönelttikleri bu eleştiriler içerisinde en ağır olanı hiç şüphesiz kırâatlerin Arap dili açısından hatalı oldukları anlamına gelen lahn ithamıdır. Dilbilim- cilerin kırâatlere yönelik bu farklı yaklaşımları sonraki dönem âlimleri tarafından eleştirilmiştir. Filolog müfessir Ebû Ca‘fer en-Nehhâs’ın (ö. 338/950) İ‘râbu’ l-Kur’ân’ı, ilk dönem dil ve kırâat âlimlerinin görüşlerini ihtiva etmesi açısından, Arap dili için olduğu kadar kırâatler için de önemli bir kaynak durumundadır. Nehhâs bu konulara dair kendisinden önceki dönemde ortaya atılan görüşleri eserinde derlemiş ve kendi düşüncelerini aktarmıştır. Bu çalışma dilcilerin lahn itha- mında bulundukları kırâatleri Nehhâs’ın söz konusu eseri bağlamında inceleyerek ilk dönem dil ve kırâat âlimlerinin lahn olgusuna ve kırâatlere yaklaşımlarını tespit etmeyi amaçlamaktadır.