Antik Yunan’da Tekhnê ile Ahlâki Alan Arasındaki İlişki Üzerine

Özet

Bu çalışmada tekhnênin Antik Yunan döneminde ahlâkî alan ile ilişkisi ge rek mitoloji, gerekse felsefi literatür üzerinden gösterilmeye çalışılmıştır. Mito lojiler üzerinden okunduğunda da felsefi çerçevede de tekhnênin insanlık için sağladığı yararlar, güç vurgulanmış, tekhnênin insanın pratik alanlarda kontro lünü artıran bir yeti olarak düşünüldüğü görülmüştür. Bununla birlikte bu eser lerde tekhnêye dair insan deneyiminin muğlak karakterine de işaret edilmiş ve bu alanın ahlâkî açıdan problematik karakterine gönderimde bulunulmuştur. Zira tekhnê kontrol edilmediği takdirde insanın aleyhine kolaylıkla dönebile cek, insana zarar verecek şeyleri üretecek bir potansiyele de sahiptir. Bu nokta da ahlâkî değerler, tekhnêyi kontrolde önemli bir role sahiptir. Tekhnê, şeylerin nasıl yapılacağını ve çevrenin nasıl kontrol edileceğini söyleyen; ama bir şeyin niçin yapılması gerektiğini söylemeyen, nihai hedefleri veremeyecek bir bilgi tü rü olarak felsefi çerçevede daha üst bir alana, ahlâkî olana ve nihayetinde meta fiziksel olana tabi olmalıdır.

Abstract

This study tries to show the relation between technê and the ethical sphere in the Ancient Greek through mythology and the philosophical litera ture. Both in mythology and in the philosophical framework the benefits of technê and the power provided by technê for humanity are emphasized. And technê is considered as competence increases the control of human beings in practical areas. However, the ambiguous character of the human experience re lated to technê and the morally problematic character of this field is also point ed out in the literature. Because, if not controlled, technê has a potential to turn easily against humanity and to produce things that would harm human be ings. At this point, ethical values have a crucial role in the control of technê. Technê as a type of knowledge which gives how to do things and how to con trol the environment but does not give why something is to be done and cannot give an ultimate goal should be subject to higher spheres in the philosophical framework. Therefore technê is subject to ethical and ultimately metaphysical sphere.