‘Doğa Yasası Ahlaki Bir Yasadır’: John Locke

Özet

Yaygın kanının aksine hümanizm “insanları sevmek” ile doğrudan ilgili de-ğildir. Hümanizmin insanın saygınlığına ve özgürlüğüne yaptığı vurgular, biyolo-jik tür olarak insana değil, inşa edilen kültür varlığı olarak insana yöneliktir. Do-layısıyla hümanizm için “insanlık”, biyolojik insan doğasının sahip olduğu bir özellik değil, onu kendine malzeme kılan kültürün ve eğitimin meydana getirdi-ği bir niteliktir. Hümanizm, insanın aklını ve iradesini her türlü ahlaki, siyasi ve estetik bilginin ve değerin kaynağı olarak gören, bu akıl ve iradenin determinist doğal işleyişin dışında, mekanik yasalılığa tabi olmayan yegâne unsurlar olduğu-nu kabul eden bir inanıştır. Bu ilkenin sonuçlarından bir tanesi, doğal olanın “insanlığın hizmetkârı” olduğu düşüncesidir. Bu ise tekniğin hümanizm ile yakın ilişkisini açık eder. Mekanik fiziğin tasvir ettiği evren içerisinde, “sorumlu öz-ne” problemi, hümanizmin insan anlayışı ve hem bir faaliyet hem de bir kavrayış biçimi olarak teknikle çözüme kavuşturulmuştur. 17. ve 18. yüzyıllarda aydın-lanma idealleri bu sentezin üzerinde yükselecektir.

Abstract

Locke’s aim of writing his work, Essays on the Law of Nature, is sole-ly related to understanding the moral sphere. It aspires to justify the existence of moral life, within which one is obliged to inhabit. Likewise, Locke's atten-tion to “the law of nature” stems from the fact that the law of nature is consid-ered as an appropriate means for testifying the existence of moral life. In the aforementioned work, Locke investigated the answers to questions like “Is there a moral rule or law of nature given to us?”, “Do we have to obey it?”, “What is the source of this law?”. The purpose of this paper is to reveal the foundations and sources of his moral views, which are overshadowed by his epistemology and political perspectives.