SavedAdd your journal

Journals / Tarih Dergisi / 2026 / Sayı: 80

Tax Deduction Requests, Negotiations, and Consensus in the Ottoman Empire (1648-1687)

Osmanlı’da Vergi̇ İndi̇ri̇m Talepleri̇, Müzakere ve Uzlaşı (1648-1687)

Murat Tuğluca(ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4472-1059
Pages
115–147
Publication Date
2023-07-10
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Some deductions were understood to have been provided by charging the amount of the requested reduction to others.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The objective of this study is to reveal the governmental policy toward tax deduction demands in the Ottoman Empire during the reign of Mehmed IV.
📊
Key Findings & Data:For this purpose, the study examines some relevant petitions, arzs [submissions], and financial records found in the Ottoman Archive.
💡
Conclusion & Impact:Some deductions were understood to have been provided by charging the amount of the requested reduction to others.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:IV. Mehmed · yüksek vergi · avarız hanesi

Abstract

The objective of this study is to reveal the governmental policy toward tax deduction demands in the Ottoman Empire during the reign of Mehmed IV. For this purpose, the study examines some relevant petitions, arzs [submissions], and financial records found in the Ottoman Archive. Applicants were found to request discounts on the grounds of poverty, depopulation, scarcity, expensiveness, and faulty registration. The government made decisions regarding incoming applications by examining financial records, conducting on-site inspections of the issues raised in the applications, or using the new tahrir [census]. The study found that, with a few exceptions, almost all requests for deductions were granted in full or in part. Some deductions were understood to have been provided by charging the amount of the requested reduction to others.

Özet

Bu çalışmanın amacı, IV. Mehmed döneminde Osmanlı’da vergi indirim taleplerine karşı merkezin politikasını açığa çıkartmaktır. Bu maksatla Osmanlı Arşivindeki konuyla ilgili dilekçeler, arzlar ve bazı mali kayıtlar incelenmiştir. Başvuru sahiplerinin fakirlik, nüfusun azalması, kıtlık, pahalılık ve hatalı kayıt gibi gerekçeler öne sürerek indirim talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Merkez, gelen başvurular hakkında mali kayıtları inceleyerek, başvurularda belirtilen hususları yerinde teftiş ettirerek ya da yeni tahrirler yaptırarak karar vermiştir. Çalışmada birkaç istisna dışında neredeyse tüm indirim taleplerinin tam ya da kısmen kabul edildiği tespit edilmiştir. İndirimlerin bir kısmının ise talep edilen indirim miktarının başkalarının üzerine yüklenmesi suretiyle gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.

🔖

Cite This Article

Tuğluca, M. (2023). Tax Deduction Requests, Negotiations, and Consensus in the Ottoman Empire (1648-1687). Tarih Dergisi, Sayı: 80, 115–147. https://doi.org/10.26650/iutd.2023000

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (44)

  1. Arşiv Kaynakları google scholar
  2. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) google scholar
  3. Defterler google scholar
  4. Bab-ı Defteri, Mevkufat Kalemi Defteri (D.MKF.d), 27487. google scholar
  5. Maliyeden Müdevver Defterler (MAD), 1045, 1053, 1059, 1198, 1408, 1552, 3618, 5483, 6630, 8477, 14680, 14709, 14739, 14747, 15010, 15028, 15039, 15042, 15059, 15071, 15198, 15203, 15563, 15979, 18177. google scholar
  6. Mühimme Defteri (A.DVNS.MHM), 97. google scholar
  7. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Defterleri (TS.MA.d), 8315; 9655, 9661. google scholar
  8. Evraklar google scholar
  9. Ali Emiri Tasnifi google scholar
  10. Mehmed IV (AE.SMMD.IV), 1/103; 5/363; 16/1798; 17/1861; 21/2395; 21/2400; 22/2401; 22/2418; 22/2450; 22/2488; 22/2512; 23/2589; 25/2814; 25/2829; 25/2831; 26/2935; 28/3167; 30/3388; 34/3905; 37/4227; 37/4230; 39/4468; 40/4541; 40/4559; 41/4666; 42/4765; 44/4977; 44/5026; 67/7880; 77/9074; 83/9828; 83/9837; 83/9840; 89/10597; 90/10678; 90/10694; 92/10863; 92/10864; 93/11006; 94/11091; 98/11478; 102/11919; 102/11952; 103/12052. google scholar
  11. Cevdet Tasnifi google scholar
  12. Sıhhiye (C.SH), 25/1204. google scholar
  13. İbnülemin Tasnifi google scholar
  14. Dahiliye (İE.DH), 3/274; 3/276; 4/357; 5/423; 6/577. google scholar
  15. Ensab (İE.ENB), 2/241. google scholar
  16. Maliye (İE.ML), 5/356; 5/362; 5/369; 8/646; 8/645; 8/646; 8/647; 8/651; 10/858; 10/869; 10/885; 11/968; 11/973; 11/973; 15/1399; 15/1400; 20/1853; 21/1968; 26/2454; 67/6310; 67/6311. google scholar
  17. Müstediyat (İE.MT), 1/71. google scholar Sıhhiye (İE.SH), 1/65; 2/134. google scholar
  18. Şükr ü Şikâyet (İE.ŞKRT), 1/4; 1/45; 1/65; 2/115. google scholar
  19. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi Evrakı (TS.MA.e.), 321/45; 476/21; 522/1; 723/43; 723/68; 831/23; 1135/50. google scholar
  20. Yabancı Arşivler, Bulgaristan Arşivi (YB.04.), 2/53; 2/92. google scholar
  21. Ağdemir, Zeynep, Vergi, Sınıf ve İsyan: 16.-18. Yüzyıllarda İngiltere, Fransa ve Osmanlı İmparatorluğu’nda Vergi İsyanları, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara 2017. google scholar
  22. Akdağ, Mustafa, Türk Halkının Dirlik ve Düzenlik Kavgası Celalî İsyanları, Barış, Ankara 1999. google scholar
  23. Bacanlı, Yaprak, “Osmanlı Devleti’nde Vergi İsyanları”, Vergi Sorunları Dergisi, 391 (2021), s. 98-109. google scholar
  24. Darling, Linda T., Gelir Artışı ve Kanuna Uygunluk Osmanlı İmparatorluğu’nda Vergi Toplanması ve Maliye Yönetimi 1560-1660, çev. Adnan Tonguç, Alfa Yay., İstanbul 2019. google scholar
  25. Faroqhi, Suraiya, “Political Activity Among Ottoman Taxpayers and the Problem of Sultanic Legitimation”, Journal of the Economic and Social History of the Orient, 35 (1992), s. 1-39. google scholar
  26. Genç, Mehmet, “İltizam”, DİA, XXII, s. 154-158. google scholar
  27. Güçer, Lütfi, XVI-XVII. Asırlarda Osmanlı İmparatorluğunda Hububat Meselesi ve Hububattan Alınan Vergiler, Samet Matbaası, İstanbul 1964. google scholar
  28. İlgürel, Mücteba, “Celâ-yı Vatan”, DİA, VII, s. 238-240. google scholar
  29. İlkesiz Vergilere Tepkiler Vergi İsyanları, ed. Özgür Saraç - Gamze Yıldız Şeren, Efe Akademi Yayınları, İstanbul 2022. google scholar
  30. İnalcık, Halil, “Military and Fiscal Transformatıon in the Ottoman Empıre, 1600-1700”, Archivum Ottomanicum, 6 (1980), s. 283-337. google scholar
  31. İnalcık, Halil, “Cizye”, DİA, VIII, s. 45-48. google scholar
  32. ________, “Osmanlılarda Raiyyet Rüsûmu”, Belleten, XXIII/92 (1959), s. 575-610. google scholar
  33. ________, “Şikâyet Hakkı: Arz-ı Hâl ve Arz-ı Mahzarlar”, Osmanlı Araştırmaları, VII-VIII (1988), s. 33-54. google scholar Kocaoğlu, Burak, Osmanlı Devleti’nde Cizye Vergisi, Berikan Yay., Ankara 2018. google scholar
  34. Mumcu, Ahmet, Osmanlı Hukukunda Zulüm Kavramı, Phoenix Yayınevi, Ankara 2007. google scholar
  35. Polat, Süleyman, “Osmanlı Devleti’nde Nüzul Vergisinin Teşkili ve Gelişimi: XVI- XVII. Yüzyıllarda Osmanlı Ekonomisini Nüzul Vergisi Üzerinden Değerlendirmek”, Belleten, LXXXII /295 (2018), s. 829862. google scholar
  36. Sahillioğlu, Halil, “Avarız,” DİA, IV, s. 108, 109. google scholar
  37. ________, “Osmanlı Devrinde Ağırlaşan Vergilere Karşı Halkın Tepkileri I. Göç Bolu Subaşılık Aidatı”, Çele, 33 (1966), s. 9-12. google scholar
  38. ________, “Osmanlı Devrinde Ağırlaşan Vergilere Karşı Halkın Tepkileri II. Pazarlık (Bolu Subaşılık Maktuı, Devam)”, Çele, 35 (1966), s. 25-31. google scholar
  39. Sarıyıldız, Gülden, Sokak Yazıcıları Osmanlılarda Arzuhaller ve Arzuhalciler, Derlem Yayınları, İstanbul 2010. google scholar
  40. Tuğluca, Murat, “Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşlarında Bir Savaş Finansman Kaynağı Olarak Nefîr-i Âmm Bedeli (1688-1689)”, Osmanlı Araştırmaları, LXI (2023), s. 83-115. google scholar
  41. ________, 17. Yüzyıl Sonu Şikâyet Defterlerine Göre Osmanlı Devlet-Toplum İlişkisinde Şikâyet Mekanizması ve İşleyiş Biçimi, TTK, Ankara 2020. google scholar
  42. Unan, Fahri, İdeal Cemiyet İdeal Devlet İdeal Hükümdar -Kınalı-zâde Ali’nin Medine-i Fâzıla’sı-, Lotus Yayınevi, Ankara 2004. google scholar
  43. Ursinus, Michael, “Doğal Afetler ve Tevzi: Sel, Dolu ve Fırtınalar Karşısında Oluşturulan, Klasik Çağ Sonrası Yerel Vergi Sistemleri”, Osmanlı İmparatorluğu’nda Doğal Afetler, ed. Elizabeth Zachariadou, çev. G. Ç.
  44. Güven, Tarih Vakfı Yurt Yay., İstanbul 2001, s. 287-296. google scholar