Journals / Şarkiyat / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 1

AL-QADI ABD AL-JABBAR’S THEOLOGICAL APPROACH TO THE SCIENCE OF SEMANTICS

KÂDÎ ABDÜLCEBBÂR’IN DİLİN VAZ‘INA DAİR KELÂMÎ YAKLAŞIMI

Journal
Şarkiyat
Pages
6–24
Publication Date
2023-07-03
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Using analytic techniques, this study demonstrates that Qadi Abdulcebbar approached the issue of the science of semantics from a theological viewpoint and explained the shar'i truths, which played a major role in early religious disputes, through the concept of transmission in language.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Since the first period, it has been a crucial methos to support every topic covered by religious sciences within the context of the divine text (nass) proofs.
📊
Key Findings & Data:Al-Qadı Abd Al-Jabbar handled the problem within the framework of the notions of liability (taklif), divine unity (tawhid), divine justice, and good-evil (husn-kubuh), which are significant in Mu'tazila's conception of kalam.
💡
Conclusion & Impact:Using analytic techniques, this study demonstrates that Qadi Abdulcebbar approached the issue of the science of semantics from a theological viewpoint and explained the shar'i truths, which played a major role in early religious disputes, through the concept of transmission in language.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Dilin vazՙı · Kâdî Abdülcebbâr · Tevhîd

Abstract

Since the first period, it has been a crucial methos to support every topic covered by religious sciences within the context of the divine text (nass) proofs. Science of semantics (Vaz') has also been approached by this method. Some groups have attempted to build the science of semantics on texts (nass) that can serve as indirect proof as there isn't a text (nass) that deals directly with semantics. Since no proof could be directly attributed to the science of semantics, the Mu'tazilite theologian Al-Qadı Abd Al-Jabbar attempted to base the matter entirely on a theological (kalam) basis. Al-Qadı Abd Al-Jabbar handled the problem within the framework of the notions of liability (taklif), divine unity (tawhid), divine justice, and good-evil (husn-kubuh), which are significant in Mu'tazila's conception of kalam. Al-Qadı Abd Al-Jabbar first highlighted the notion of tawhid of Mu'tazila by saying that the first, language in the realm of existence should emerge with the sign conveying the required knowledge and that the sign cannot be conceived about Allah. Then it has been examined that the issue's foundation is widely referenced in the traditional notions of liability, justice, and husn-kubuh (good-evil) which has huge importance in Mutazili theology. Then, his perspective on language transmission and shar'î truths, which is presented concerning the science of semantics and theology, has been adopted. Using analytic techniques, this study demonstrates that Qadi Abdulcebbar approached the issue of the science of semantics from a theological viewpoint and explained the shar'i truths, which played a major role in early religious disputes, through the concept of transmission in language.

Özet

Dinî disiplinlerde ele alınan her meselenin konuyla ilgili vârid olan naslar çerçevesinde temellendirilmesi ilk dönemlerden itibaren önemli bir metot halini almıştır. Dilin vazՙı meselesi de bu metot ile ele alınmıştır. Dilin vazՙını doğrudan konu edinen herhangi bir nas olmayınca bazı kesimler konuyu dolaylı olarak delil olabilecek naslar üzerinden temellendirmeye çalışmışlardır. Mu‘tezilî düşünür Kâdî Abdülcebbâr, ilk olarak dilin vazՙına doğrudan kaynaklık edebilecek naklî bir delilin olmadığını ifade etmiş ve meseleyi salt kelâmî bir zeminde temellendirmeye çalışmıştır. Kâdî Abdülcebbâr, Mu‘tezile’nin kelâm düşüncesi içerisinde önemli bir yeri olan teklîf, tevhîd, adalet ve hüsün kavramları çerçevesinde meseleye yaklaşmıştır. Öncelikle Kâdî Abdülcebbâr’ın varlık âlemindeki ilk dilin zorunlu bilgi ifade eden işaret ile ortaya çıkmış olması gerektiğini ve işaretin de Allah hakkında düşünülemeyeceğini savunarak Mu‘tezile’nin tevhîd ilkesine vurgu yaptığı ortaya konulmuştur. Sonra ise gelenek içerisinde yoğun olarak atıf yapılan teklîf, adalet ve hüsün-kubuh kavramları üzerinden meseleyi temellendirmesi incelenmiştir. Daha sonra ise dilin vazՙı ile bağlantılı olarak ve kelâmî düşünce üzerinden ele alınan dilde nakil ve şer‘î hakikatler ile ilgili görüşü takip edilmiştir. Bu çalışmada, analitik bir metot kullanılarak Kâdî Abdülcebbâr’ın dilin vazՙı meselesini sözü edilen kavramlar üzerinden kelâmî perspektifle temellendirdiği ve ilk dönem dini tartışmalar içerisinde önemli bir yeri olan şer‘î hakikatleri dilde nakil düşüncesi üzerinden izah ettiği ortaya konulmuştur.

🔖

Cite This Article

AKAN, Y., HACAK, H. (2023). AL-QADI ABD AL-JABBAR’S THEOLOGICAL APPROACH TO THE SCIENCE OF SEMANTICS. Şarkiyat, Cilt: 15 Sayı: 1, 6–24. https://ajindex.com/articles/956176

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (6)

  1. Abdülkadir, Muhammed el-Arûsî. el-Mesâilü’l-Müştereke beyne Usûli’l-Fıkhi ve Usûli’d-Dîn, ts. Altınörs, Atakan. 50 soruda Dil Felsefesi. İstanbul: 7 Renk yayın, 4. Basım, 2019.
  2. Altunya, Hülya. Kâdî Abdülcebbar’da Söz (Kelâm)-Anlam İlişkisi -Kasdu’l-Mütekellim Problemi Bağlamında-. Süleyman Demirel Üniversitesi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, 2009. Âmidî, Ebü’l-Hasen (Ebü’l-Kāsım) Seyfüddîn Alî b. Muhammed b. Sâlim es-Sa‘lebî. el-İhkâm fî Usûli’l-Ahkâm. Beyrut: Daru İbn Hazm, 1. Basım, 2008.
  3. Arvas, Hamdullah, “Kelâm’da ‘Ta‘lîm-i Esmâ’: Dil Teorileri Bağlamında İlâhî Mânaların İsimlendirilmesi Meselesi”, Kader 18/2 (31 Aralık 2020), 500-538. Attâr, Hasen b. Muhammed b. Mahmûd eş-Şâfiî el-. Hâşiye ʿalâ Şerhi’l-Celâl el-Mahallî ʿalâ Cemʿi’l-Cevâmiʿ. Beyrut: Daru’l-Kutubi’l-İlmiyye, ts. Bâkıllânî, Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib b. Muhammed el-Basrî el-. et-Takrîb ve’l-İrşâd fî İlmi Usûli’l-Fıkh. thk. Muhammed es-Seyyid Osman. Beyrut: Daru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1. Basım, 2012. Basrî, Ebü’l-Hüseyn Muhammed b. Alî b. Tayyib el-. Kitâbu’l-Mu’temed fi Usûli’l-Fıkh. Beyrut: Daru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 3. Basım, 2005. Beyzâvî, Nâsırüddîn Ebû Saîd (Ebû Muhammed) Abdullāh b. Ömer b. Muhammed el-. Minhâcü’l-Vüsûl ilâ ʿilmi’l-Usûl. thk. Şaban Muhammed İsmâîl. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 1. Basım, 2008. Biyehî, Muhammed Davud el-. Risâle fi İlmi’l-Vaz’. Kuveyt: Merkez er-Râshûn, 1. Basım, 1950.
  4. Boyalık, Mehmet Taha, “Kâdî Abdülcebbâr’ın ‘sözün hakikati teorisi’ ve abdülkâhir el-cürcânî’nin ‘sözdizimi teorisi’ bağlamında bir eleştirisi”, (2012). Câbiri, Muhammed Âbid el-. Arap Aklının Yapısı: Arap-İslam Kültüründeki Bilgi Sistemlerinin Eleştirel Bir Analizi. çev. Burhan Köroğlu vd., ts. Cürcânî, Ali b. Muhammed b. Ali Zeynu’ş-Şerîf el-. Kitâbu’t-Ta‘rîfât. 1 Cilt. Daru’r-Reyyan, ts. Cüveynî, İmâmü’l-Haremeyn Ebü’l-Meâlî Rüknüddîn Abdülmelik b. Abdillâh b. Yûsuf el-Cüveynî et-Tâî en-Nîsâbûrî. el-Burhân fî Usûli’l-Fıkh. Beyrut: Daru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1. Basım, 1997. Cüveynî, İmâmü’l-Haremeyn Ebü’l-Meâlî Rüknüddîn Abdülmelik b. Abdillâh b. Yûsuf el-Cüveynî et-Tâî en-Nîsâbûrî. Kitâbu’t-Telhîs fî Usûli’l-Fıkh. thk. Abdullah Cevlem en-Nibâlî - Şibbîr Ahmed el-Ömerî. Beyrut: Daru’l-Beşaʾiri’l-İslamiyye, 1. Basım, 1996.
  5. Çapak, İbrahim. “Sokrates ve Gazali’ye Göre Dil’in Menşei”. Dini Araştırmalar 6/18 (01 Haziran 2004). https://dergipark.org.tr/tr/pub/da/issue/4455/61372
  6. Çelik, İmam Rabbani. “Şâriin Lafzın Mânası Üzerinde Tasarrufu: Mütekellim ve Hanefî Usul Geleneklerinde Şer‘î Hakikatler Mesele