Journals / Tarihyazımı / 2023 / Cilt: 5 Sayı: 1

Osmanlı Basın-Yayınında Medeniyetçilik: II. Meşrutiyet Dönemi Garbiyatçı Söylemde Ben-Öteki İlişkisi ve Kimlik İnşası

Pages
1–52
Publication Date
2023-06-27
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Meşrutiyet dönemi basın-yayın organları üzerinden süreceğiz.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:19. yüzyılda, Şarkiyatçılığın kavram karşıtı olarak ortaya çıkan Garbiyatçılık, tarihyazımında kültüralist argümanlar aracılığıyla, “öteki’ni tanımlarken kendi kültür “ölçüt”lerini kullanarak “ben”i merkez konuma alır (ben merkezcilik); böylece, şarkiyatçılıktaki pasif/nesne durumunu, Garbiyatçılıkta aktif/özneye dönüştürmeye çalışır.
📊
Key Findings & Data:Bu şekilde, toplumların birbirlerinden farklılıklarının vurgulandığı bir medeniyetler anlayışı ortaya çıkar.
💡
Conclusion & Impact:Meşrutiyet dönemi basın-yayın organları üzerinden süreceğiz.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Garbiyatçılık · Medeniyetçilik · Ben-Öteki

Özet

19. yüzyılda, Şarkiyatçılığın kavram karşıtı olarak ortaya çıkan Garbiyatçılık, tarihyazımında kültüralist argümanlar aracılığıyla, “öteki’ni tanımlarken kendi kültür “ölçüt”lerini kullanarak “ben”i merkez konuma alır (ben merkezcilik); böylece, şarkiyatçılıktaki pasif/nesne durumunu, Garbiyatçılıkta aktif/özneye dönüştürmeye çalışır. Bu şekilde, toplumların birbirlerinden farklılıklarının vurgulandığı bir medeniyetler anlayışı ortaya çıkar. Garbiyatçılık, ben-öteki ilişkisi ve kimlik inşa sürecinde ortaya çıkan bir söylem olarak, Osmanlı Devleti’nin diğer devletlerle olan çatışmalı ilişkisi sürecinde basın-yayın organlarında kendisine yer bulur. Osmanlı Garbiyatçı söylemi, medeniyet kavramını Doğu-Batı ve kültüralist farklılıklar (özellikle İslam, Hristiyanlık vb. gibi dinsel kategoriler) üzerinden tanımlayarak ya Batılı değerleri reddeder ya da medeniyetin maddi-manevi unsurlarını ayırarak, “biz” olan Doğu’nun manevi boyutunu, “öteki” olan Batı’nın ise maddi boyutunu öne çıkarır. Böylece, kategorik olarak kendini “olumlu inşa” ederken ötekini “olumsuz inşa” eden Osmanlı Garbiyatçı söyleminde medeniyetçilik, basın-yayın aracılığıyla benlik ve ötekilik üzerinden, kimlik inşa etme sürecinde araçsal bir işlev yüklenir. Makalede, Osmanlı Garbiyatçı söyleminin medeniyet kavramı üzerinden şekillenen ben/biz-Doğu(lu) ve öteki-onlar/Batı(lı) ilişkisi bağlamında, Osmanlı kimlik inşa sürecini, söylemde “dil”e gelen medeniyet kavramının araçsallaşmasının pratiklerini inceleyeceğiz. Bu süreçte, “kök paradigma”nın taşıyıcı anlam kümelerinden medeniyetçiliğin, kullandığı kelime grupları vasıtasıyla hitap ettiği kitle için kültürel kodlar, kültürel haritalar üreterek, ortak bir “dil”, bununla içkin, bir “anlam dünyası” geliştirme pratiklerini irdeleyecek; incelediğimiz örneklerde, II. Meşrutiyet dönemi Osmanlı aydınının, “ben-biz” olarak merkeze konumlandırdığı Doğu medeniyetine karşı, “öteki-onlar” olarak konumlandırdığı Batı medeniyetine yönelik “Garbiyatçı” söylemin medeniyetçi yaklaşımının izlerini II. Meşrutiyet dönemi basın-yayın organları üzerinden süreceğiz.

🔖

Cite This Article

REYHAN, C., HALAÇOĞLU, E. B. (2023). Osmanlı Basın-Yayınında Medeniyetçilik: II. Meşrutiyet Dönemi Garbiyatçı Söylemde Ben-Öteki İlişkisi ve Kimlik İnşası. Tarihyazımı, Cilt: 5 Sayı: 1, 1–52. https://ajindex.com/articles/946829

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (11)

  1. Ahmed Ağayef. (1912). “Şark ve Garb 1”, Sebilürreşad, Cilt 1-8.
  2. Ahmet Tevfik. (1909). “Diyanetten Tecerrüd Medeniyetten Tebâüddür”, Beyanülhak, Cilt 2, Sayı: 27. Ali Başhanba. (1913). “İttihad-ı İslam”, İctihad, Sayı: 64. Entihi. (1886). “Medeniyet-i İslamiye”, Tarik. Sayı: 769. Fatma Nezihe (1910). “Tahsil-i Nisvan”, Beyanülhak, Cilt 3. Halil Edip. (1908). “Terakki”, Beyanülhak, Cilt 1, Sayı: 8. Halil Fahrettin (1912). “Din Mâni-i Terakki Değildir”, Sebilürreşad, Cilt 1-8.
  3. Kıbrıslı Derviş Vahdeti. (1908). “Yankesicilik yahud Avrupa Medeniyeti”, Volkan Gazetesi, Cilt 1, Sayı: 3. Kıbrıslı Derviş Vahdeti (1909). “Açıkça İttihad-ı İslam”, Volkan Gazetesi, Sayı: 24. M. Şemsettin. (1914). “İslam’da Kadının Mevki’-i İctimâ’isi”, İslam Mecmuası, Cilt 1, Sayı: 5. M. Safvet, (1910). “Şark ve Garp Kadınları”, Beyanülhak, Cilt 3. Malumat. (1898). Bend-i Mahsus Şark ile Garb Mabad. Sayı: 426. Mehmet Fahrettin (1912). “Feminizm Meselesi I”, Sebilürreşad, Cilt 1-8.
  4. Mehmet Fahrettin. (1915). “İttihad-ı İslam”, Sebilürreşad, Cilt 13. Mehmet Nesib (1908). “Medeniyet, Müesses-i Medeniyet Olan İslamiyet, Ulum-ı İslamiyye Ulema, Meslek İlmi”, Beyanülhak, Cilt 1 Sayı: 12. Musa Kazım. (1909). “Heyet-i İctimaiyye ve Medeniyet-i Sahihanın Esasları”, Sırat-ı Müstakim, Cilt 1, Sayı: 26. Mustafa Naki. (1909). “Diyanetin Medeniyete Lüzumu”, Beyanülhak, Cilt 1, Sayı: 26. Ömer Seyfeddin. (1915). “Hars, Medeniyet ve Temeddün”, İslam Mecmuası, Cilt 3, Sayı: 27. Şeyhülislam-ı Esbak Musa Kazım. (1914). “İslam ve Terakki”, İslam Mecmuası, Cilt 1, Sayı: 1. Ahmet Naim. (1916/1917). İslam’da Davayı Kavmiyet, Tevsi’ Tıbaat Matbaası. Celal Nuri. (1917).
  5. İttihad-ı İslam ve Almanya, Yeni Osmanlı Matbaa ve Kütüphanesi. Hatano. (1912/1913).
  6. Asya Tehlikede, Ahmet İhsan ve Şürekası, (Çev. Japonyalı Mehmet Hilmi Nakava, Abdülreşid İbrahim). İbn Nüzhet Cevad. (1913/1914). Tarih-i İslam’a Bir Nazar, Kasbar Matbaası. Manisalı Halil Hilmi. (1916/17). İslamlara Açık Mektup, Necm-i İstikbal Matbaası. Mehmet. (1913/14). Mukallidliklerimiz, Matbaa-i Kütüphane-i Cihan. Mehmet Fehmi. (1916/1917).
  7. Medeniyet İslamiyetle Olur, Matbaa-i Ahmet Kâmil. Şamlı Naciye Hanım. (1913/14). 20. Asırda Vahşet Mukabili Ehl-i İslam’ı İttihada Davet, Artin Asaduryan ve Mahdumları Matbaası, İstanbul. Şeyh Abdülhak Bağdadî. (1912/1913). Felaha Doğru İslamiyet’in Avrupa’ya Son Sözü, Çev. Şeyh Muhsin Fani, Tanin Matbaası, İstanbul.
  8. Adıvar, H. E. (2020).
  9. Seviye Talip, İstanbul:
  10. Can Yayınları.
  11. Adıvar, H. E. (2022). Handan. İstanbul: Can