Journals / Diyanet Arapça İlmi Dergi / 2019 / Cilt: 1 Sayı: 1

BİR CUMHURİYET KURUMU OLARAK DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞININ TARİHİ KÖKENİ (ÜMMET YAPISINDAN MİLLET YAPISINA) / (الجذور التاريخية لرئاسة الشؤون الدينية في تركيا بوصفها مؤسسة للنظام الجمهوري (من تركيبة الأمة إلى التركيبة الشعبية الأممية

Seyfettin Erşahin(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ)
Pages
62–99
Publication Date
2019-12-15
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Cumhuriyet Diyanet İşleri Başkanlığı, bu geçmişi veya tarihi boyutu ile Türkiye’de dini kurumlara güven(ilirlik), derinlik, tecrübe ve birikim sağlamaktadır

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Uzun asırlardır İslam medeniyetinin bir parçası ve öncüsü durumunda olan Türkiye, 20.
📊
Key Findings & Data:Bu yeni dönemde her değer ve kurum gibi din ile ilişkilerin de yeni anlayış çerçevesinde belirlenip yapılandırılmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Cumhuriyet Diyanet İşleri Başkanlığı, bu geçmişi veya tarihi boyutu ile Türkiye’de dini kurumlara güven(ilirlik), derinlik, tecrübe ve birikim sağlamaktadır
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Diyanet İşleri Başkanlığı · Şeyhülislamlık · İfta

Özet

Uzun asırlardır İslam medeniyetinin bir parçası ve öncüsü durumunda olan Türkiye, 20. Yüzyılda siyasi, hukuki, sosyal ve kültürel alanlarda radikal bir değişim ve dönüşüme imza atmıştır. Bu sürecin kuşkusuz en önemli adımı bütün kavram ve kurumlarıyla ümmet dönemini bırakıp millet dönemine geçmek olmuştur. Millet yapısı ve milli devlet, cumhuriyet rejiminin benimsenmesi ve ilanıyla kurulmuştur. Bu yeni dönemde her değer ve kurum gibi din ile ilişkilerin de yeni anlayış çerçevesinde belirlenip yapılandırılmıştır. İslam medeniyet tarihinde dini hizmetleri veren veya koordine eden kadılkudatlık, şeyhülislamlık, evkaf idaresi, şuun-ı şer’iyye/diniyye gibi adlarla anılan kurumlar olmakla beraber “Diyanet İşleri” adıyla belki de ilk defa Türkiye Cumhuriyeti’nde karşılaşıyoruz (1924). Pek çok tarihçi, sosyal bilimci laik Cumhuriyet Türkiye’sinin, Türklerin, Osmanlı geçmişinden tamamen bir kopuş hatta redd-i miras olduğunu düşünmüşlerdir. Oysa akademik araştırmalar Osmanlı’nın son asırlardaki ıslahâtının “milli Cumhuriyet”in sosyal, siyasi, ekonomik, kültürel ve bu arada dini yeniliklerine kavram ve kurumlarıyla önemli bir zemin hazırladığına işaret etmektedirler. Bu yönde adımlara veya eğilimlere Osmanlı’nın son asrında bazı alanlarda da rastlanmaktadır. II. Mahmud’un ıslahatı (1809- 1839), arkasından Tanzimat (1839-1876) ve Meşrutiyet dönemleri (1876-1918) Osmanlı devlet yapısında ve toplumsal hayatta, resmi okullar, yeni laik yargı kurumları ve kanunlar gibi Avrupa’i tarzda düzenlemeleri hayata geçirdi. Bunlar da ulemanın ve dolayısıyla İslami hükümlerin alanını daralttı. Özellikle Genç Türkler ve İttihat- Terakki’nin reform siyaseti yenileşmede cesaretli çıkışlardı. Diyanet, adı ve işlevleriyle Türkiye’ye has özgün bir kurum olma niteliği taşımaktadır. Yeni devletin ve rejimin ilanından yaklaşık altı ay gibi kısa bir sürede vücut bulan bu kurum, bir asra yaklaşan cumhuriyet tarihindeki bunca siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel değişim ve dönüşümlere rağmen varlığını anayasal düzeye yükselerek sürdürmektedir ve neredeyse vazgeçilmez bir nitelik kazanmış durumdadır. Cumhuriyet Diyanet İşleri Başkanlığı, bu geçmişi veya tarihi boyutu ile Türkiye’de dini kurumlara güven(ilirlik), derinlik, tecrübe ve birikim sağlamaktadır

🔖

Cite This Article

Erşahin, S. (2019). BİR CUMHURİYET KURUMU OLARAK DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞININ TARİHİ KÖKENİ (ÜMMET YAPISINDAN MİLLET YAPISINA) / (الجذور التاريخية لرئاسة الشؤون الدينية في تركيا بوصفها مؤسسة للنظام الجمهوري (من تركيبة الأمة إلى التركيبة الشعبية الأممية. Diyanet Arapça İlmi Dergi, Cilt: 1 Sayı: 1, 62–99. https://ajindex.com/articles/945952

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (22)

  1. Osmanlı" ،" ترجمة أحوال شيوخ الإسام في العهد العثماني « ، أحمد رفيق حوليات الفئة العلمية، إسطنبول 1334 ،ص.,"Şeyhülislâmlarının Terâcim-i Ahvâli.641-322
  2. آق جورا، يوسف، Siyaset« Tarz-ı Üç « أنماط السياسة الثالثة، إصدارات مؤسسة التاريخ التركي TTK، أنقرة،.1976
  3. Osmanlı ، آق كوندوز، أحمد، التشريعات القانونية العثمانية والتحليلات الحقوقية. إسطنبول، 1990 ،C.I.FEY إصدارات أوقاف ،Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri
  4. Şeyhülislâm’ın" ،" مكانة شيخ الإسام في مجلس الوزراء « ، آق كوندوز، مراد مجلة كلية الشريعة الإسلامية بجامعة التاسع من أيلول، ،"Meclis-i Vükelâ’daki Yeri:276- ص 265,)XVI (2002
  5. XIX.، آق غوندوز، مراد، مؤسسة شيخ الإسلام في الدولة العثمانية إلى حد بداية القرن إسطنبول، ،XIX. Asır Başlarına Kadar Osmanlı Devleti’nde Şeyhülislâmlık.2002
  6. حوليات "Meşihat-ı İslâmiye Tarihçesi" ،" علي أميري، " تاريخ المشيخة الإسلامية. الفئة العلمية، إسطنبول، 1334
  7. آنقرة، ،Osmanlı Şeyhülislâmları ، آلتون صو، عبد القادر، مشايخ الإسلام العثمانية.1972
  8. Turkish Nationalism in the ، أراي، ماسامي، القومية التركية في حقبة تركيا الفتاة. نيويورك، أي.جي.بريل، 1992 ،Young Turk Era
  9. Osmanlı Devletinde ،)1922 أيار، طالب، أمانة الفتوى في الدولة العثمانية )- 1826. 1922- (، آنقرة، 2014 Fetvâ Eminliği (1826
  10. XVI، XV ve XVI. وXV بالطاجى، جاهد، المدارس العثمانية في العصرين. إىسطنبول، 1976 ،Asırlarda Osmanlı Medreseleri
  11. Türkiye’de Din-Devlet" ،" علاقات الدين والدولة في تركيا « ، بارقان، عمر لطفي ندوة بمناسبة 50 عاماً على إقامة النظام الجمهوري، إصدارات مؤسسة ،"İlişkileri. أنقرة، 1975 ،TTK التاريخ التركي
  12. Osmanlı" ،" ترجمة أحوال شيوخ الإسام في العهد العثماني « ، أحمد رفيق حوليات الفئة العلمية، إسطنبول 1334 ،ص.,"Şeyhülislâmlarının Terâcim-i Ahvâli.641-322
  13. آق جورا، يوسف، Siyaset« Tarz-ı Üç « أنماط السياسة الثالثة، إصدارات مؤسسة التاريخ التركي TTK، أنقرة،.1976
  14. Osmanlı ، آق كوندوز، أحمد، التشريعات القانونية العثمانية والتحليلات الحقوقية. إسطنبول، 1990 ،C.I.FEY إصدارات أوقاف ،Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri
  15. Şeyhülislâm’ın" ،" مكانة شيخ الإسام في مجلس الوزراء « ، آق كوندوز، مراد مجلة كلية الشريعة الإسلامية بجامعة التاسع من أيلول، ،"Meclis-i Vükelâ’daki Yeri:276- ص 265,)XVI (2002
  16. XIX.، آق غوندوز، مراد، مؤسسة شيخ الإسلام في الدولة العثمانية إلى حد بداية القرن إسطنبول، ،XIX. Asır Başlarına Kadar Osmanlı Devleti’nde Şeyhülislâmlık.2002
  17. حوليات "Meşihat-ı İslâmiye Tarihçesi" ،" علي أميري، " تاريخ المشيخة الإسلامية. الفئة العلمية، إسطنبول، 1334
  18. آنقرة، ،Osmanlı Şeyhülislâmları ، آلتون صو، عبد القادر، مشايخ الإسلام العثمانية.1972
  19. Turkish Nationalism in the ، أراي، ماسامي، القومية التركية في حقبة تركيا الفتاة. نيويورك، أي.جي.بريل، 1992 ،Young Turk Era
  20. Osmanlı Devletinde ،)1922 أيار، طالب، أمانة الفتوى في الدولة العثمانية )- 1826. 1922- (، آنقرة، 2014 Fetvâ Eminliği (1826
  21. XVI، XV ve XVI. وXV بالطاجى، جاهد، المدارس العثمانية في العصرين. إىسطنبول، 1976 ،Asırlarda Osmanlı Medreseleri
  22. Türkiye’de Din-Devlet" ،" علاقات الدين والدولة في تركيا « ، بارقان، عمر لطفي ندوة بمناسبة 50 عاماً على إقامة النظام الجمهوري، إصدارات مؤسسة ،"İlişkileri. أنقرة، 1975 ،TTK التاريخ التركي