Journals / Şarkiyat / 2020 / Cilt: 12 - Sayı: 3

13. YÜZYILDA KONYA’NIN BİR İLİM MERKEZİNE DÖNÜŞMESİNDE İRANLI ÂRİFLERİN ROLÜ

Journal
Şarkiyat
Pages
786–818
Publication Date
2020-08-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışmamızda iki yüz yılı aşkın bir süre Konya çevresinde hüküm süren Anadolu Selçukluları döneminde şehre gelen İranlı ârifleri ve Farsça yazdıkları eserleri kısaca basedeceğiz ve Konya’nın bir ilim merkezi olmasındaki katkılarını irdelemeye çalışacağız.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Anadolu Selçukluları’nın başkenti olan Konya 13.
📊
Key Findings & Data:Şehir Anadolu Selçuklu sultanlarından Sultan Mesûd döneminde (1116-1155) başkent olmuş ve kısa sürede önemli bâzı medreselere meskenlik etmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmamızda iki yüz yılı aşkın bir süre Konya çevresinde hüküm süren Anadolu Selçukluları döneminde şehre gelen İranlı ârifleri ve Farsça yazdıkları eserleri kısaca basedeceğiz ve Konya’nın bir ilim merkezi olmasındaki katkılarını irdelemeye çalışacağız.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Konya · İran · Ârif

Özet

Anadolu Selçukluları’nın başkenti olan Konya 13. Yüzyıl’da İslâm âleminin önemli ilim merkezlerinden birisi olmuştur. Şehir Anadolu Selçuklu sultanlarından Sultan Mesûd döneminde (1116-1155) başkent olmuş ve kısa sürede önemli bâzı medreselere meskenlik etmiştir. Sultan Mesûd’un oğlu II. Kılıçarslan döneminde Konya ve çevresindeki şehirlerde câmiler, zâviyeler, medresler ve askerî üsler kurulmuş; buralara İran tarafından âlimler, tüccârlar ve gâzîler gelmeye başlamıştır. Alâeddîn Keykûbâd dönemiyle (1220-1237) beraber Konya Anadolu’nun en büyük şehirlerinden biri olmuş şehrin müdâfaa nizamı için kaleler ve surlar tahkîm edilmiştir. Konya’nın güvenilir ve gelişmiş bir şehir olması, şehirde çok sayıda medrese, tekke ve zâviyenin kurulması İranlı âlim ve âriflerin ilgisini çekmiştir. Zîrâ buradaki yöneticilerin ilim adamlarına gösterdiği saygı ve onlar için hazırladığı imkânlar İranlı ulemâ ve urefânın nazarını celb etmiştir. 12. ve 13. Yüzyılda İran coğrafyasından özellikle de Urmiye, Hoy, Tebriz, Şiraz, Belh, Buhara, Semerkand gibi diyarlardan akın akın İranlı ve Turanlı aşîretler, âlimler ve ârifler Konya’ya gelmeye başlamıştır. 1243 yılında gerçekleşen Kösedağ savaşında Selçuklular - Moğollardan büyük bir darbe alsalar da - hâkimiyetleri altında bulunan şehirlerde İran tarafından kaçan halklara kapılarını açmış böylece hâkimiyetleri altında bulunan şehirler büyük bir göçle karşı karşıya kalmıştır. Bu çalışmamızda iki yüz yılı aşkın bir süre Konya çevresinde hüküm süren Anadolu Selçukluları döneminde şehre gelen İranlı ârifleri ve Farsça yazdıkları eserleri kısaca basedeceğiz ve Konya’nın bir ilim merkezi olmasındaki katkılarını irdelemeye çalışacağız.

🔖

Cite This Article

ALKIŞ, A. (2020). 13. YÜZYILDA KONYA’NIN BİR İLİM MERKEZİNE DÖNÜŞMESİNDE İRANLI ÂRİFLERİN ROLÜ. Şarkiyat, Cilt: 12 - Sayı: 3, 786–818. https://ajindex.com/articles/92307

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (1)

  1. Ahmed Eflâkî, Şemseddîn Ahmed el-Ârifî, Menâkıbü’l-Ârifîn, (hzr: Tahsîn Yazıcı), TTK Basımevi, Ankara: 1959. - Aksarayî Mahmûd b. Muhammed Kerîmüddîn, Müsâmeretü’l-Ahbâr ve Müsâyeretü’l-Ahyâr, (hzr: Osman Turan), Çâphâne-i Encümen-i Târih-i Türk, Ankara: 1934. - Azîz bin Erdeşîr-i Esterâbâdî, Bezm u Rezm, Evkaf Matbaası Basımı, İstanbul: 1928 - Carole Hillenbrand, Râvandî, the Seljuk Court at Konya and the Persianisation of Anatolian Cities, Mésogeios 25-26, spesial issue Les Seldjoukides d’Anatolie, (ed. Gary Leiser), Paris: 2005. - Claude Cahen, Osmanlılardan Önce Anadolu (La Turquie prê-Ottomane), (çev: Erol Üyepazarcı), Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 4. Baskı, İstanbul: 2012. - İbn-i Bîbî, El-Hüseyin b. Muhammed b. Alî el-Câferî er-Ruğadî, el-Evâmirü’l-Alâiyye fi’l-Umuri’l-Ala’iye (Selçuknâme), (trc: Mürsel Öztürk), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara: 1999. - Kirmânî, Hâmid Ebu’l-Fahr Evhadüddîn Kirmânî, Menâkıb-ı Evhadüddîn-i Kirmanî –mukaddime-(hzr: Bediüzzaman Firüzânfer), Büngah-ı Terceme ve Neşr-i Kitab, Tahran: 1969. - Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Dîvân-i Kebîr, (hzr: Bediüzzaman Firûzânfer), Şirket-i Mutâlaat-i Neşr-i Kitâb-i Pârise, Tahran: 1389. - Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Mesnevî-i Mânevî, (hzr: Nizâmüddîn Nûrî), İntişârât-i Kitâb-i Âbân, Tahran: 1386. - Mikâîl Bayram, Ahî Evrân (Hoca Nasiruddin-Mevlânâ Mücâdelesi, Nüve Kültür Merkezi, 3. Baskı, Konya: 2012. - Mikâil Bayram, Destursuz Bağdan Üzüm Yiyenler İsimli Kitap, Kömen Yayınları Konya: 2004. - Mikâil Bayram,” Anadolu Selçukluları Zamanında Konya’da Dînî ve Fikrî Hareketler, Nüve Kültür Merkezi Yayınları, Konya: 2008. - Necmeddîn Râzî/Dâye, Ebûbekir Abdullah b. Muhammed b. Şâhâver el-Esedî Mirsâdü’l-İbâd mine’l-Mebde-i ve’l-Meâd, (hzr: Hüseyin el-Hüseynî en-Nîmetullâhî), Matbaa-i Meclîs, Tahran: 1352. - Niğdeli Kadı Ahmed, Niğdeli Kadı Ahmed’in el-Veledü’ş-Şefik ve’l-Hafidü’l-Halik’ı (Anadolu Selçuklularına dair bir kaynak): (inceleme-tercüme), (hzr: Ali Ertuğrul), Türk Tarih Kurumu Yaınları, Ankara: 2015. - Nikephoros Bryennios (d. 1062 Edirne, ö. 1137 İstanbul), Tarihin Özü, (çev: Bilge Umar), Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul: 2008. - Osman Turan, Türk Cihân Hâkimiyeti Mefkûresi Tarihi, Türk Neşriyâtı Yurdu, İstanbul: 1969. - Sipehsâlâr, Ferîdun b. Ahmed, Risâle –der Ahvâl-i Mevlânâ Celâleddîn-i Mevlevî- (hzr: Saîd Nefîsî), İntişârât-i Kütüphâne ve Çâphâne-i İkbal, Tahran: 1325. - Speros Vryonis, The Decline of Medieval Hellenism in Asia Minor and the Proce of Islamization from the