SavedAdd your journal

Journals / Abant Sosyal Bilimler Dergisi / 2023 / Cilt: 23 - Sayı: 1

Seven Climate Understandings in Sharif al-Idrisi and Ibn Khaldun: Different Approaches, Different Reasons

Şerif el-İdrisi ve İbn Haldun’da Yedi İklim Anlayışı: Farklı Yaklaşımlar, Farklı Nedenler

Murat TANRIKULU
Pages
263–289
Publication Date
2023-03-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Yöntem olarak doküman analizi ve hermeneutikten yararlanılmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Helenistik dönem düşünürleri, doğulan zamanın, bu zamanda gezegen ve yıldızların göyüzündeki pozisyonlarının, yaşanılan mekânda görülen iklimin insan tabiatı, dış görünüş ve denge üzerinde etkili olduğuna inanıyorlardı.
📊
Key Findings & Data:Ancak İdrisi gibi bilim insanları belki de bulundukları şartlar gereği daha çok Batı kaynaklı, özellikle Batlamyus etkisinde kalarak eserler neşretmişlerdir.
💡
Conclusion & Impact:Yöntem olarak doküman analizi ve hermeneutikten yararlanılmıştır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İdrisi · İbn Haldun · Nuzhetü'l müştak

Abstract

Helenistik dönem düşünürleri, doğulan zamanın, bu zamanda gezegen ve yıldızların göyüzündeki pozisyonlarının, yaşanılan mekânda görülen iklimin insan tabiatı, dış görünüş ve denge üzerinde etkili olduğuna inanıyorlardı. Özellikle iklim bu konuda çok belirleyiciydi. Bu nedenle Yer’in bilinen kısımlarını beş veya yedi iklim zonuna böldüler. İklim düşüncesi, çeviriler yoluyla İslam bilim ve kültür çevrelerine ulaştı. Süreç içinde İslam bilim çevreleri tercüme ettikleri bu eserleri öğrendiler ve özgün eserler ürettiler. Ancak İdrisi gibi bilim insanları belki de bulundukları şartlar gereği daha çok Batı kaynaklı, özellikle Batlamyus etkisinde kalarak eserler neşretmişlerdir. İdrisi’nin bu konudaki görüşleri ondan yüzyıllar sonra, Mukaddime adlı eserinde İbn Haldun tarafından bazı farklarla tekrar ele alınmıştır. Çalışmanın amacını, dile getirilen anlamda el-İdrisi’den İbn Haldun’a yedi iklim anlayışının farklı yansımalarını ortaya koymak oluşturmaktadır. Yöntem olarak doküman analizi ve hermeneutikten yararlanılmıştır.

Özet

Öz: Helenistik dönem düşünürleri, doğulan zamanın, bu zamanda gezegen ve yıldızların göyüzündeki pozisyonlarının, yaşanılan mekânda görülen iklimin insan tabiatı, dış görünüş ve denge üzerinde etkili olduğuna inanıyorlardı. Özellikle iklim bu konuda çok belirleyiciydi. Bu nedenle Yer’in bilinen kısımlarını beş veya yedi iklim zonuna böldüler. İklim düşüncesi, çeviriler yoluyla İslam bilim ve kültür çevrelerine ulaştı. Süreç içinde İslam bilim çevreleri tercüme ettikleri bu eserleri öğrendiler ve özgün eserler ürettiler. Ancak İdrisi gibi bilim insanları belki de bulundukları şartlar gereği daha çok Batı kaynaklı, özellikle Batlamyus etkisinde kalarak eserler neşretmişlerdir. İdrisi’nin bu konudaki görüşleri ondan yüzyıllar sonra, Mukaddime adlı eserinde İbn Haldun tarafından bazı farklarla tekrar ele alınmıştır. Çalışmanın amacını, dile getirilen anlamda el-İdrisi’den İbn Haldun’a yedi iklim anlayışının farklı yansımalarını ortaya koymak oluşturmaktadır. Yöntem olarak doküman analizi ve hermeneutikten yararlanılmıştır.

🔖

Cite This Article

TANRIKULU, M. (2023). Seven Climate Understandings in Sharif al-Idrisi and Ibn Khaldun: Different Approaches, Different Reasons. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 23 - Sayı: 1, 263–289. https://ajindex.com/articles/891671

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (21)

  1. Ahmad, S. M. (1999), İbn Huzdarbih. TDV İslam Ansiklopedisi, C. 20, s.78-79.
  2. Ahmad, S. M. (1999),
  3. Coğrafya. TDV İslam Ansiklopedisi, C. 8, s. 50-62.
  4. Ağarı, M. (2006), İslam Coğrafyacılarında Yedi İklim Anlayışı. AÜÝFD 47, S. 2, s. 195-214.
  5. Akay Bozdoğan, E. (2021), Orta Çağ Coğrafyasının Zirvesi Şerif El İdrisi. Yeditepe Yayınları. İstanbul, s. 141. Ak, M. (1998), İklim. TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 22, s. 28-30.
  6. Avcı, C. (2004), El Mesudi. TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 29, s. 353-355.
  7. Bagrow, L. (1964), History of Cartography. Revised by R. A. Skelton, C. A. Watts, s 311. Bilge, M. L (1989), Ahsenü’t-Tekâsim. TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 2, s. 179-180.
  8. Bilgin, T. (1996),
  9. Genel Kartoğrafya-A, İstanbul, s. 5-16.
  10. Brown, L. (1949), The Story of Maps. Bonanza Books, s. 393. Brotton, J. (2012), A History of the World in Twelve Maps. England: Penguin Group, s. 70-71
  11. Issawi, Ç. and Oliver Leaman. (1998). “Ibn Khaldūn, ‘Abd al-Rahman (1332–1406),” in Routledge Encyclopedia of Philosophy, London: Routledge, vol. 4, pp. 623–627.
  12. Certeau, M. (1984), “Walking in the City”, Part III Spatial Practices, The Practice of Everyday Life”, çev. S. Rendall, Berkeley & Los Angeles: University of California Press, s. 93. Durmuş, İ. (2008), Safedî. İslam Ansiklopedisi, TDV, C. 35, s. 447-450. el-Ubûdî, C. (1999),
  13. İbn Haldun, Ebu Zekeriyya. TDV İslam Ansiklopedisi, C. 20, s. 12-14
  14. Fırıncıoğulları, S. (2016), Sosyal Bilimler ve Hermeneutik Üzerine Kısa Bir Değerlendirme. Sosyoloji Dergisi, S. 33, s. 37-48.
  15. Gökcan, B. (2020), “Bilim Tarihi Perspektifinden “Yedi İklim Nazariyesi ve Kültür Ve Edebiyatimizdaki Yansımaları” ERDEM, s. 135-137.
  16. Harley, J. B. and Woodward, D. (1987),
  17. The History of Cartography, Volume 1. University of Chicago Press, 599 pp. İbnü’l Fakih. (1988), Kitabü’l- Buldan, Beyrut: Dar-ü İhyai’t-Turasi’l-Arabî. İbn Haldun, (2007), Mukaddime I, (Hazırlayan: Süleyman Uludağ), Dergâh Yayınları,
  18. İstanbul.
  19. İbn Khaldun, AbdArRahman bin Muhammed. (1377), The Muqaddimah. (Translated by Franz Rosenthal, 1967), Published by Princeton University Press,
  20. New Jersey. Idrisi, Abu-Abdallah Muhammad Ibn-Muhammad (1970), Opus geographicum sive “Liber ad eorum delectationem qui terras peragrare studeant.” Edited by Enrico Cerulli, Francesco Gabrieli, Giorgio Levi Della Vida, Luciano Petech, Giusepe Tucci, Alessio Bombaci, Umberto Rizzitano, Roberto Rubinacci, and Laura Veccia Vaglieri. Vol. 1–9. 9 vols. Leiden: E. J. Brill. s. 7-8.
  21. İbn Hurdazbih. (2008), Yollar ve Ülkeler Kitabı (Çev. Mura