Journals / Dil ve Edebiyat Araştırmaları / 2023 / Sayı: 27

Harezm-Altın Ordu Türkçesi Eserlerinde Kadına Dair Söz Varlığı

Gizem Uluscu(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5528-0159
Pages
239–272
Publication Date
2023-03-21
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışmayla dönem metinlerden hareketle toplumun kadına bakışı tespit edilmeye çalışılmış, Türkçenin tarihî söz varlığına katkı sağlamak amaçlanmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Dil ve toplum arasında karşılıklı bir ilişki vardır.
📊
Key Findings & Data:Bu ilişki, o dilin konuşulduğu toplumun dünya görüşünü de yansıtmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmayla dönem metinlerden hareketle toplumun kadına bakışı tespit edilmeye çalışılmış, Türkçenin tarihî söz varlığına katkı sağlamak amaçlanmıştır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kadın · söz varlığı · toplumsal cinsiyet

Özet

Dil ve toplum arasında karşılıklı bir ilişki vardır. Bu ilişki, o dilin konuşulduğu toplumun dünya görüşünü de yansıtmaktadır. Tarihî ve çağdaş Türk dili malzemelerine bakıldığında kadın ile ilgili kavramların geniş bir yer tuttuğu görülmektedir. Bu nedenle söz varlığı çalışmaları, kadının Türk toplumundaki yerini göstermesi bakımından önemlidir. Bu çalışmada Harezm Türkçesi eserlerinden Nehcü’l-Ferādįs, Kısasü’l-Enbiyā, Mukaddimetü’l-Edeb, Muìnü’l-Mürìd ve Satır Arası Kur’an Tercümesi ile Harezm-Altın Ordu Türkçesi eserlerinden Husrev u Şįrįn ve İbni Mühennā Lugâtı taranmış ve tespit edilen sözcükler belirttikleri kavram alanlarına göre sekiz ana kategoriye ayrılarak incelenmiştir. Tespit edilen sözcüklerden bazıları kadının biyolojik cinsiyetine dair adlandırmalar olmakla beraber bazıları ise kadının toplumsal cinsiyetini göstermektedir. Ayrıca bu sözcüklerin ilk olarak Türkçenin hangi döneminde ve hangi metinlerinde geçtiği de ortaya koyulmuştur. Türkçenin tarihî seyri içerisinde anlam değişmelerine uğrayan sözcükler varsa bu anlam değişimlerine de değinilmiştir. Çok anlamlı sözcüklerin her bir anlamına Türkçenin hangi devresinde rastlanıldığı üzerinde durulmuştur. Bu çalışmayla dönem metinlerden hareketle toplumun kadına bakışı tespit edilmeye çalışılmış, Türkçenin tarihî söz varlığına katkı sağlamak amaçlanmıştır.

🔖

Cite This Article

Uluscu, G. (2023). Harezm-Altın Ordu Türkçesi Eserlerinde Kadına Dair Söz Varlığı. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, Sayı: 27, 239–272. https://doi.org/10.30767/diledeara.1234215

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (4)

  1. Akar, A. (2012). Türk Dili Tarihi (Dönem-Eser-Bibliyografya). İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  2. Argunşah, M., Güner G. (2015). Codex Cumanicus. İstanbul: Kesit Yayınları.
  3. Argunşah, A. (2017). “Türkiye Türkçesindeki Kadınla İlgili Temel Söz Varlığının Tarihî Gelişimi”, Uluslarası Türk Dili ve Edebiyatında “Kadın” Sempozyumu, Amasya.
  4. Arat, R. R. (1979). Kutadgu Bilig. İndeks. (Haz.: Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya, Nuri Yüce). İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi.