Journals / Şarkiyat / 2022 / Cilt: 14 - Sayı: 3

Kürtlerin Kökenine Dair Rivayetlerin Kelâmî Yorumu -el-Kuleynî, Şeyh Saduk ve İsmail Hakkı Bursevî Örneği-

Journal
Şarkiyat
Pages
1200–1237
Publication Date
2023-01-08
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Dolayısıyla bu zevatın Kürtler hakkında ortaya koydukları bu heretik değerlendirmelerin kabulü kelâm sistemi açısından imkânsız olmasının yanı sıra insanî olarak da tasvibi olanaklı değildir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Kürtler de öteki bütün ırklar gibi insan popülasyonunun bir unsurudur.
📊
Key Findings & Data:Hal böyleyken bazı dinî nitelikli eserlerde onların, cinlerin ortada görünen nesli oldukları ifade edilmektedir.
💡
Conclusion & Impact:Dolayısıyla bu zevatın Kürtler hakkında ortaya koydukları bu heretik değerlendirmelerin kabulü kelâm sistemi açısından imkânsız olmasının yanı sıra insanî olarak da tasvibi olanaklı değildir.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kelam · Kürtlerin Kökeni · Kuleyni

Özet

Kürtler de öteki bütün ırklar gibi insan popülasyonunun bir unsurudur. Hal böyleyken bazı dinî nitelikli eserlerde onların, cinlerin ortada görünen nesli oldukları ifade edilmektedir. Buna göre Hz. Süleyman’ın bazı cariyelerine tecavüz etmiş ve bu cariyelerden doğan nesiller çoğalınca yeryüzünü ifsat etmişlerdir. Hz. Süleyman da “onları dağlara sürün” demiştir. Bunlara, “dağlara sürülenler” anlamına gelen Kürt denilmesinin nedeni budur. el-Kuleynî, el-Mes‘udî, Şeyh Saduk, Ragıb el-İsfahânî ve İsmail Hakkı Bursevî gibi yazarların daha başka iddialarına göre Hz. İbrahim’in ateşte yakılması fikrini ortaya atan kimseler Kürt asıllıymış. Bunlar, cin neslinden olmaları hasebiyle kendilerinden kız da alınmaz imiş. Yüzyıllarca sanki öyleymiş gibi kuşaktan kuşağa aktarılan bu iddia, maalesef dinî mahiyeti olan eserlerde de aktarıla gelmiş ve dolayısıyla kimi zaman ve yerde Şiî Kuleynî’nin takipçilerinde olduğu gibi bir inanç ve yanı sıra Sünnî ve Sûfȋ Bursevî’de zirve yapan nefret duygularına da neden olabilmiştir. İleri sürülen iddialar ve bu iddialardan mütevellit ortaya çıkan fiilî duruma binaen konu öncelikle yaratılış ve sonra da muaşeret olarak kelâm ilminin ilgi alanına girmektedir. Şüphesiz insan nevinden bir varlık olarak Kürtler de Adem’in neslindendir. Dolayısıyla bu zevatın Kürtler hakkında ortaya koydukları bu heretik değerlendirmelerin kabulü kelâm sistemi açısından imkânsız olmasının yanı sıra insanî olarak da tasvibi olanaklı değildir.

🔖

Cite This Article

AKMAN, M. (2023). Kürtlerin Kökenine Dair Rivayetlerin Kelâmî Yorumu -el-Kuleynî, Şeyh Saduk ve İsmail Hakkı Bursevî Örneği-. Şarkiyat, Cilt: 14 - Sayı: 3, 1200–1237. https://ajindex.com/articles/877794

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (14)

  1. Abduh, Muhammed- Reşid Rıza, Muhammed. Menâr Tefsiri Tefsiru'l Kur'ani'l Hakim. İstanbul: Ekin Yayınları, 2014.
  2. Akbaş, Mehmet. "Kürtler". Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. EK-2/115-118 (gözden geçirilmiş 3. basım). Ankara: TDV Yayınları, 2019.
  3. Akbaş, Mehmet. “Evliya Çelebi’nin Gözüyle Kürtler ve Kürdistan”. Artuklu Akademi: Mardin Artuklu Üniversitesi İlahiyat Bilimleri Fakültesi Dergisi II/1 (2015), 43-58.
  4. Akman, Mustafa. Celaleddin ed-Devvânî: Ahlaki Siyasi Felsefi Tasavvufi ve Kelami Görüşleri. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2017. Allame el-Hillî. Tezkiretu’l-Fukaha. 1. bsk., tahkik: Müessesetu Al-i el-Beyt, Kum: Müessesetu Al-i el-Beyt, 1414. Amedi, Botan. Kürtler ve Kürdistan Tarihî. İstanbul: Fırat-Dicle Yayınları, 1991. Amilî, Muhammed Cevad. Miftahu’l-kerame fî şerhi kavâidi’l-allame: Kitabu’l-metacir. tahkik ve talik: Muhammed Bakır el-Halisî, 1. bsk., Kum: en-Neşru’l-İslami et-Tabia li Cemaati’l-Müderrisin, 1424. Arpaguş, Hatice Kelpetin. “Mitoloji, Kur’ân-ı Kerîm Kıssaları ve Kültürel Miras”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 25 (2003/2), 14-17.
  5. Avcı, Casim. "Mes‘ûdî, Ali b. Hüseyin". Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 29/353-355. Ankara: TDV Yayınları, 2004.
  6. Aycan, İrfan. "Rebîa (Benî Rebîa)". Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 34/498-499. İstanbul: TDV Yayınları, 2007.
  7. Aydemir, Abdullah. Tefsir’de İsrailiyyat. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, ts. Aydın, Hayati. “Dinî Kaynaklar ve Kültür Bağlamında Cinleri Anlamak”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 21/3 (2017), 1623-1670.
  8. Aydınlı, Yaşar. “İsmail Hakkı Bursevî’nin Felsefe Tasavvuru”. İslâmî Araştırmalar XVI/2 (2003), 185-194.
  9. Aydınlu, Seccat. Firdevsi’nin Şahname’sinde Kürtler. çev. Erkan Çardakçı. İstanbul: Avesta Yayınları, 2012.
  10. Aydoğdu, İsmail. Ehmedê Xanî’nin Kürt Milliyetçiliğine Etkileri. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Van, 2018.
  11. Baran, İlhan. "Kürtler". Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. EK-2/ 128-130 (gözden geçirilmiş 3. basım). Ankara: TDV Yayınları, 2019.
  12. Başkan, Ömer. “Halkı irşâd Çabasının Tefsire Yansımış Biçimi: Bursevî’nin Rûhu’l-Beyân’ı ve Tefsir Yöntemine Dair Bir Değerlendirme”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi VIII/3 (2008), 127-144.
  13. Bedirhan, Muhammed. “Heyûlânî İnanç: İsmâîl Hakkî Bursevî’ye Göre Ârifin Dini”. Theosophia: Felsefe, İlahiyat, Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi 1 (2020), 71-89.
  14. Bender, Cemşid. Kürt Uygarlığında Alevîlik. 1. Bsk., İstanbul: Kaynak Yayınları, 19