AI Summary & Key Takeaways
AI InsightHowever, some of the names haven’t lost their Mongolian traits; this implies that Mongols were still present in this part of the world at the time.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Defter-i Mufassal-ı Livâ-i Ahısha dates back to 1595 C.E., and contains important information about tax types, amounts, and taxpayers themselves. Moreover, various branches of academia have already studied such data at relative length. There have been ethnogenesis debates in the region, especially over the names of people. However, no one has discussed the Mongolian names of the people in the book thus far. In this article, we shall talk about the process of how Mongolians named people, and then provide a list of about a hundred Mongolian names from the Defter-i Mufassal-ı Livâ-i Ahısha in alphabetical order, together with the places they pass, their meanings, and where they are documented. Today, the presence of Mongolian elements in place names, personal names and vocabulary of the region makes the Mongolian person explains the meanings behind them. When we look at the sound changes seen in Mongolian person names, we see that Mongolian features continue in some of them. We also see sound changes peculiar to Qipchak, whose presence is felt in the region today. In addition, the use of the suffix /+A/ appears to have been added to Mongolian personal names in the notebook and continues to exist in Artvin-Ahiska dialects. Furthermore, its more common than the Mongolian equivalent of this suffix /+GA/, and appears to stem from Turkification that would have taken place towards the end of the 16th century. However, some of the names haven’t lost their Mongolian traits; this implies that Mongols were still present in this part of the world at the time.
Özet
1595 tarihli Defter-i Mufassal-ı Livâ-i Ahısha, vergi türleri, miktarları, mükellefleri ile ilgili önemli bilgiler içermekte olup çeşitli bilim dallarınca bu bilgiler değerlendirilmiştir. Bölge üzerinde özellikle defterdeki kişi adları üzerinden etnogenez tartışmaları yaşanmıştır. Ancak bugüne kadar defterdeki Moğolca kişi adları üzerinde durulmamıştır. Bu makalede evvela Moğolca kişi adlarının veriliş süreçleri, kişi adı verme temayülleri değerlendirilmiş, akabinde defterdeki yüz kadar Moğolca kişi adı, geçtikleri yerler, anlamları, başkaca vesikalandırıldıkları eserler ile birlikte alfabetik olarak verilmiştir. Bugün de bölgenin yer adlarında, kişi adlarında, söz varlığında Moğolca unsurların bulunması, defterdeki Moğolca kişi adlarını açıklanabilir kılmaktadır. Moğolca kişi adlarında görülen ses değişimlerine bakıldığında ise bir kısmında Moğolca hususiyetler devam ederken bir kısmında ise bugün de bölgede varlığını hissettiren Kıpçak Türkçesine mahsus ses değişimlerinin meydana geldiği görülmektedir. Buna ilaveten, defterde Moğolca kişi adlarına eklendiği görülen ve Artvin-Ahıska ağızlarında varlığını sürdüren /+A/ ekinin, bu ekin Moğolcadaki karşılığı /+GA/dan daha yaygın kullanılması, bu coğrafyada 16. yüzyılın son çeyreğinde Türkleşme/Türkçeleşme olarak yorumlanabilir. Ancak Moğolca kişi adlarının bir kısmının Moğolca hususiyetlerini yitirmemiş olması, bahse konu alanda bu dönemde Moğol varlığını ortaya koymaktadır.