Journals / Milli Folklor / 2022 / Cilt: 17 - Sayı: 134

TÜRK DÜNYASI EPİK DESTANLARINDA OLAĞANÜSTÜ "YEDİ SİLAH"

Pages
5–16
Publication Date
2022-06-22
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Kısaca, bu makalenin amacı, Türk dünyası epik destanlarındaki mezkûr silahları olağanüstü özellikler açısından bilim dünyasına tanıtmaktır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Sözlü gelenek ürünleri kültürel, ekonomik, toplumsal vb. gibi pek çok işlevleri nedeniyle eski ve yeni bütün medeniyetlerin tarihinde önemli bir yer tutmuştur.
📊
Key Findings & Data:Makalede, bu silahların olağanüstü özellikleri birçok destandan alınan örneklerle değerlendirilmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Kısaca, bu makalenin amacı, Türk dünyası epik destanlarındaki mezkûr silahları olağanüstü özellikler açısından bilim dünyasına tanıtmaktır.
🔬Design:Experimental Field Trial
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Epik destan · yay · kılıç

Özet

Sözlü gelenek ürünleri kültürel, ekonomik, toplumsal vb. gibi pek çok işlevleri nedeniyle eski ve yeni bütün medeniyetlerin tarihinde önemli bir yer tutmuştur. İnsanoğlunun ihtiyaçları etrafında şekillenen bu gelenek, içerdiği işlevlerden ötürü, ait olduğu toplumun kültürel kodlarını bünyesinde barındırmaktadır. Bu anlamda, Türk dünyası sözlü geleneğinin mühim bir kısmını epik destanların teşkil ettiğini söylemek gerekir. Üstelik Türk dünyasında, bu geleneğin temsilcileri son yıllara kadar epik destanları canlı bir şekilde icra etmeye devam etmiştir. Bu yüzden, Türk epik destan geleneği sadece tarihi çok eski dönemlere dayanan bir gelenek değildir, aynı zamanda geniş bir coğrafyada yaşadığı için Türk kültür havzasını ortaya koyan bir gelenektir. Öyle ki bu geleneksel ürünler Türklerin genel anlamda dünya görüşünü, yaşayış biçimlerini ve tutumlarını canlı bir şekilde aktarabilecek mühim bir çalışma alanıdır. Nitekim bundan hareketle, Türk dünyası epik destanları -kaydedilmiş metinler temelinde- araştırmacılar tarafından tasnif, tema, yapı vb. açılardan birçok kez incelenmiştir. Başka deyişle, yapılan incelemelerde epik destanlar edebî, estetik, tematik, tarihî, kültürel, geleneksel vb. gibi muhtelif açılardan ele alınmıştır. Bununla birlikte söz konusu epik ürünleri icra geleneği açısından irdeleyen araştırmalar da mevcuttur. Kahramanlık temalı epik eserlerde önemli konulardan biri de kültürel ve sosyal hususlar yanı sıra güvenlik açısından bilgi sunan olağanüstü silahlardır. Bu bağlamda Türk dünyası epik destanlarında olağanüstü silah hususu önem arz etmektedir. Zira silah adlarının epitetleriyle birlikte bu geleneksel ürünlerde yoğun bir şekilde yer tutması Türk kültüründe silah üretiminin teknolojik açıdan varlığını işaret etmektedir. Bu da, Türklerin geçmişte teknik açıdan gelişmiş bir silah teknolojisine sahip olduğunu, bu teknolojinin ise sözlü gelenekte destanlar vasıtasıyla toplumsal bellekte saklandığını ve kuşaktan kuşağa aktarıldığını göstermektedir. Bu noktada, epik destanların örtük işlevlerinden birisi olarak geçmişe ait bilgilerin yeni ve çağdaş yorumlara aracılık eden, tasavvur oluşturan bir yapıyı da içerdiği belirtilmelidir. Bu makalede, öncelikle Türk destanlarında silah konusunu ele alan araştırmalardan özetle bahsedilmiş, sonra silah ve Türk kültüründe silahın kısa tarihçesine göz atılmıştır. Daha sonra, Türk dünyası epik destanlarında sıkça geçen olağanüstü silahları tespit etmek için pek çok destan metni incelenmiştir. Bu manada araştırmada ok, yay, kılıç, kalkan, mızrak, gürz, balta gibi destanlarda en sık kullanılan “yedi silah” türü tespit edilmiştir. Günümüz silah teknolojisine göre çok vasıfsız olan bu silahların özellikleri, tasarımları, biçimleri ve zaman içerisinde geçirdiği değişimler çok mühimdir. Makalede, bu silahların olağanüstü özellikleri birçok destandan alınan örneklerle değerlendirilmiştir. Kısaca, bu makalenin amacı, Türk dünyası epik destanlarındaki mezkûr silahları olağanüstü özellikler açısından bilim dünyasına tanıtmaktır.

🔖

Cite This Article

ARVAS, A. (2022). TÜRK DÜNYASI EPİK DESTANLARINDA OLAĞANÜSTÜ "YEDİ SİLAH". Milli Folklor, Cilt: 17 - Sayı: 134, 5–16. https://ajindex.com/articles/839781

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (20)

  1. Akmataliyev, Abdıldacan-Mukasoy M.-Orozova, G. Kırgız Destanları 2. Türkiye Türkçesine Akt. Caştegin Turgunbayer. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2007a.
  2. Akmataliyev, Abdıldacan-Musayev S. Kırgız Destanları 6. Türkiye Türkçesine Akt. Fikret Türkmen-Şurubu Uraimova. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2007b.
  3. Akyüz, Çiğdem. “Savaş Metafiziği ve Sembolik Silahlar Bağlamında Bağış Destanı”. TÜBAR XLII (Güz 2017): 27- 44. Arıkan, Metin. “Köroğlu’nun Kazak Varyantları”. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İzmir: Ege Üniversitesi, 1999.
  4. Arıkan, Metin. “Türk Sözlü Kültür Geleneğinde Ayrıntılar-I: Beş Silah (Beş Sayısı)”, I. Uluslararası Türk Dünyası Kültür Kurultayı Bildiri Kitabı. Ed. Fikret Türkmen-Gürer Gülsevin. Ankara: TİKA Lazer Ofset Matb. C. I: 147-151, 2007.
  5. Arıkan, Metin, Kazak Destanları 2, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2007.
  6. Bayram, Bülent. “Alankay Batır Destanı”. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Manisa: Celal Bayar Üniversitesi, 2004.
  7. Bozkurt, Nebi. “Silah”. TDV İslâm Ansiklopedisi. C. 37: 186-188, 2009.
  8. Caynakova, Aynek. Canıl Mırza. Türkiye Türkçesine Akt. Mehmet Aça. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2004.
  9. Çelebi, Fatma. Kırgız Destanları 5. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2007.
  10. Durmuş, İlhami. İskitler-Sakalar. Ankara: Türk Silahlı Kuvvetleri Yayınları, 2008.
  11. Eralp, T. Nejat. Tarih Boyunca Türk Toplumunda Silah Kavramı ve Osmanlı İmparatorluğunda Kullanılan Silahlar, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1993.
  12. Ergin, Muharrem. Dede Korkut Kitabı. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, 1964.
  13. Ergun, Metin-İbrahimov, G. Başkurt Halk Destanları, Ankara: TÜRKSOY Yayınları, 2000.
  14. Göksu, Erkan. “Türk Kültüründe Silah”. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi, 2004.
  15. Gölgeci, Meral. “Seytek/Külçoro’nun Semetey’e Rastlaması”. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, 1995.
  16. Hudyakov, Yuliy S. “Eski Türklerde Silah”. Çev. Dildar Atmaca. Türkler, C. III: 468-477, 2002.
  17. Karaca, Oktay Selim. Kazak Destanları 3. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2007.
  18. Karadoğan, Ahmet. “Balta Kelimesinin Kökenine Dair”. Dil Dergisi 159 (Ocak-Şubat-Mart 2013): 5-11.
  19. Namatov, Mirlan. “Kırgızların Küçük Destanı Er Tabıldı”. Yayımlanmamış doktora tezi. İzmir: Ege Üniversitesi, 2001.
  20. Ögel, Bahaeddin. Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi-I. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1981. ---------. Türk Kültürünün Gelişme Çağları. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları, 1988. ---------. Türk Mitolojisi-I. An