AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe prevalence of –a šudan in Bukhara Tajik, which corresponds to the aspect marker (i)b bo'lmoq in Uzbek Turkish, is attributed to Tajik-Uzbek bilingualism.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Tajik is an Iranian language spoken mostly by Tajiks in Tajikistan and Uzbekistan. It is also a South-West Iranian language genetically closely related to Iranian languages such as Persian and Dari. Tajiks have lived together with Uzbek Turks for centuries and as a result they have influenced each other linguistically. In this article, two usages of –a šudan structure in Tajik are explained. This structure serves to mark both passivity and the aspect of completion. In this article, two usages of –a šudan structure in Tajik are explained. This structure serves to mark both passivity and the appearance of completion. The first use of the –a šudan structure in Tajik, the passive form is formed by combining the gerund form of a verb with the auxiliary verb šudan 'to be'. When we look at the structure of the completion aspect marker, which is its second use, it has been determined that there are common points between Uzbek Turkish and Tajik. It is seen that a language contact with Uzbek Turkish is effective in the emergence of the -a šudan completion aspect marker in Tajik. However, this is not always the case in Bukhara Tajik. Bukhara is one of the cities where Tajik-Uzbek Turkish is the most bilingual. In Bukhara Tajik, only one of the two uses of the -a šudan structure is evident. The use of a šudan as a passive structure is not seen. a šudan is used as a completion aspect marker in Bukhara Tajik. The prevalence of –a šudan in Bukhara Tajik, which corresponds to the aspect marker (i)b bo'lmoq in Uzbek Turkish, is attributed to Tajik-Uzbek bilingualism.
Özet
Tacikçe, en çok Tacikistan ve Özbekistan’da Tacikler tarafından konuşulan İranî bir dildir. Ayrıca Farsça ve Dari gibi İranî dillerle genetik olarak yakından ilişkili Güney-Batı İranî dildir. Tacikler Özbek Türkleri ile yüzyıllardır birlikte yaşamaktadırlar ve bunun sonucunda da dilsel açıdan birbirlerini etkilemişlerdir. Bu yazıda Tacikçede –a šudan yapısının iki kullanımı anlatılmıştır. Bu yapı hem edilgenlik hem de tamamlanma görünüşü işaretlemeye hizmet etmektedir. Tacikçede –a šudan yapısının ilk kullanımı olan edilgen yapı, bir fiilin fiilimsi formunun yardımcı fiil šudan 'olmak' ile birleştirilmesiyle oluşur. İkinci kullanımı olan tamamlanma görünüş işaretleyicisi yapısına bakıldığında Özbek Türkçesi ve Tacikçe arasında ortak noktalar bulunduğu saptanmıştır. Tacikçede -a šudan tamamlanma görünüş işaretleyicisinin ortaya çıkmasında Özbek Türkçesiyle bir dil temasının etkili olduğu görülmektedir. Ancak Buhara Tacikçesinde durum her zaman böyle değildir. Buhara, Tacikçe-Özbek Türkçesi iki dilliliğinin en fazla olduğu şehirlerden birisidir. Buhara Tacikçesinde -a šudan yapısının iki kullanımından yalnızca birinin belirgin yaygınlığı gözlemlenmektedir. a šudan’ın edilgen yapı olarak kullanımı görülmemektedir. a šudan Buhara Tacikçesinde tamamlanma görünüş işaretleyicisi olarak kullanılmaktadır. Özbek Türkçesinde görünüş işaretleyicisi (i)b bo'lmoq'a karşılık gelen Buhara Tacikçesindeki –a šudan yapısının yaygınlığı Tacikçe-Özbek Türkçesi iki dilliliğine atfedilmektedir.