SavedAdd your journal

Journals / Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 2020 / Sayı: 3

Menâkıbnâmelerde ve Sözlü Kaynaklarda Yer Alan Şamanizm Kaynaklı İnanç Motifleri

Haktan KAPLAN
Pages
103–122
Publication Date
2020-12-29
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Çalışmamızda menâkıbnâmelerde ele aldığımız Şamanizm kaynaklı inanç motiflerinin şamanlardaki uygulamaları ve İslâm dinine nasıl geçtiğine dair birtakım ipuçları verilecektir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Menâkıbnâmeler ve menkıbeler atalar kültüyle bağlantılı olarak kamlık, şamanlık geleneğinin bir taşıyıcısı olarak XI. yüzyılda hayatımıza girmiştir.
📊
Key Findings & Data:Heterodoks İslâm bünyesinde günümüzde hâlâ etkinliğini devam ettiren velî kültü çerçevesinde, velîlerin yaşam şekilleri, kerâmetleri ya velî hayattayken kendisi tarafından kaleme alınmış ya da velî öldükten sonra müridleri tarafından yazılmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Çalışmamızda menâkıbnâmelerde ele aldığımız Şamanizm kaynaklı inanç motiflerinin şamanlardaki uygulamaları ve İslâm dinine nasıl geçtiğine dair birtakım ipuçları verilecektir.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:şaman · velî · evliya

Özet

Menâkıbnâmeler ve menkıbeler atalar kültüyle bağlantılı olarak kamlık, şamanlık geleneğinin bir taşıyıcısı olarak XI. yüzyılda hayatımıza girmiştir. Heterodoks İslâm bünyesinde günümüzde hâlâ etkinliğini devam ettiren velî kültü çerçevesinde, velîlerin yaşam şekilleri, kerâmetleri ya velî hayattayken kendisi tarafından kaleme alınmış ya da velî öldükten sonra müridleri tarafından yazılmıştır. Bu menâkıbnâmelerde ve menkıbelerde yer alan keramet motifleri, İslâm öncesi eski Türk inançları (Şamanizm), İslâmi inançlar, Kitab-ı Mukaddes menşeli inançlar, destanî ve mitolojik mahsuller ve halk gelenekleri olarak dört başlık altında incelemeye tabi tutulmuştur. Menâkıbnâmeler her ne kadar İslâmiyet sonrasında ortaya çıkmış olsa da içlerinde yer alan keramet motiflerinin bir kısmı İslâmiyet öncesi kaynaklıdır. Bu durum, bizi menâkıbnamelerin kaynaklarını İslâmiyet öncesinde aramaya sevk etmiştir. Bu çalışmamızda ele alacağımız menâkıbnâmelerde geçen keramet motiflerinin kaynağı Şamanizm’de görülmektedir. Zira evliya etrafında teşekkül eden bir olaya bir kaynak gerekmektedir. Çalışmamızda menâkıbnâmelerde ele aldığımız Şamanizm kaynaklı inanç motiflerinin şamanlardaki uygulamaları ve İslâm dinine nasıl geçtiğine dair birtakım ipuçları verilecektir.

🔖

Cite This Article

KAPLAN, H. (2020). Menâkıbnâmelerde ve Sözlü Kaynaklarda Yer Alan Şamanizm Kaynaklı İnanç Motifleri. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı: 3, 103–122. https://ajindex.com/articles/787287

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (42)

  1. Akbalık, Esra (2015).
  2. Şah İsmail Hatayi, Pir Sultan Abdal ve Kul Himmet’in Şiirlerinde İslam Öncesi İnanç Motifleri. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırmaları Dergisi, 75, 49-75.
  3. Alptekin, Ali Berat (2012). Efsane ve Motifleri Üzerine. Ankara:
  4. Akçağ Yayınları.
  5. Atalay, Besim (1991). Bektaşîlik ve Edebiyatı. İstanbul:
  6. Ant Yayınları.
  7. Ayva, Aziz (2007). Beyşehir Gölü Üzerine Anlatılan Göl Üzerinen Yürüyerek Geçme Motifi. Milli Folklor, 76, 191-201.
  8. Bayat, Fuzuli (2012). Türk Mitolojik Sistemi 1. Ankara:
  9. Ötüken Neşriyat. Boratav, Pertev Naili (1973). 100 Soruda Türk Halkbilimi. İstanbul:
  10. Gerçek Yayınları.
  11. Boratav, Pertev Naili (2013). 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı. Ankara: Bilgesu Yayınları.
  12. Bruinessen Martin van Bruinessen (2000).
  13. Kürtlük, Türklük, Alevîlik: Etnik ve Dinsel Kimlik Mücadeleleri (Çev. Hakan Yurdakul). İstanbul:
  14. İletişim Yayınları.
  15. Cebecioğlu, Ethem (2005). Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. İstanbul:
  16. Anka Yayınları.
  17. Demirci, Kürşat (1998). Hulûl. TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 18, İstanbul: TDV Yayınları, 340-41.
  18. Devellioğlu, Ferit (2007). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara:
  19. Aydın Kitabevi.
  20. Eliade, Mircea (2014). Şamanizm. Ankara:
  21. İmge Yayınevi.
  22. Ergin, Muharrem (2009). Dede Korkut Kitabı-1. Ankara:
  23. TDK Yayınları.
  24. Ergun, Metin (1997). Türk Dünyası Efsanelerinde Değişme Motifi. Ankara:
  25. TDK Yayınları.
  26. Eröz, Mehmet (1977). Türkiye’de Alevilik Bektaşilik. İstanbul:
  27. Otağ Matbaası. Esin, Emel (1979). Türk Kozmolojisi. İstanbul: Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  28. Gölpınarlı, Abdülbaki (1958). Menakıb-ı Hacı Bektaş Velî. İstanbul: İnkılâb Yayınları.
  29. Gölpınarlı, Abdülbaki (1958). Menâkıb-ı HBV Vilâyetnâme. Çorlu: Çorlu Belediyesi Yay. Gülerer, S. (2014). Hacım Sultan ve Menâkıbnâmesi. İstanbul:
  30. Akademi Yayıncılık. Güzel, Abdurrahman (1999). Kaygusuz Abdal (Alâeddin Gaybî) Menâkıbnâmesi. Ankara:
  31. TTK Yayınları.
  32. Güzel, Abdurrahman (2004). Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı. Ankara:
  33. Akçağ Yayınları.
  34. İnan, Abdülkadir (1998). Makaleler ve İncelemeler I. Ankara:
  35. TTK Yayınları.
  36. İnan, Abdülkadir (2013). Tarihte ve Bugün Şamanizm Materyaller ve Araştırmalar. Ankara:
  37. TTK Yayınları.
  38. Kaplan, Haktan (2015). Menâkıbnâmelerde ve Sözlü Kaynaklarda Geçen “Ateşte Yanmama” Motifi Üzerine. II. Uluslararası Genç Halk Bilimciler Sempozyumu Bildirileri, 196-205.
  39. Korkmaz, Esat (1999). Vilâyetname (Menakıb-ı Hacı Bektaş Velî). İstanbul:
  40. Can Yayınları.
  41. Köprülü, Fuat (1976). Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
  42. Ocak, Ahmet Yaşar (