AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn order to prevent this situation, basin-based management plans should be created and areas where natural vegetation is destroyed should be improved.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Turkey has a quite defective structure that large height difference can be seen in a short distance. Stream shaping is effective in the formation of this defective structure. Especially from west to east, erosion and transportation activities of rivers come to the fore in shaping. The Harşit Stream, which is the subject of this study, also witnesses intense erosion and transportation activity, especially in the lower course. Harşit Stream is a river that originates from the northeastern slopes of the Gümüşhane Mountains, crosses the Doğu Karadeniz Mountains and reaches the Black Sea from inland. The length of the main tributary of the stream is 177 km and the water catchment basin of the stream has an area of 3311 km2. In this study, it was aimed to investigate the erosion risks of the Harşit Stream Basin. For this purpose, ICONA model, which offers erosion risk grading and can be easily used in basin-based studies, and MICONA models developed by adding height and soil thickness data to this method were compared. In the data collection phase of the study, in which different GIS and RS methods and techniques are used together, field studies have an important share. Considering the MICONA model, areas with "Very High" erosion risk in the Harşit Stream Basin are 85.4 km2 more than the ICONA model, and the areas with "High" erosion risk are 154.8 km2 more than the ICONA model. When the "Very High" and "High" risk areas are evaluated together, it is seen that the MICONA model shows a 240.2 km2 wider area risky than the ICONA model in the study area. When all the data are evaluated together, it is revealed that the erosion risk is high in the Harşit Stream Basin. Incorrect land use plays a major role in this. In order to prevent this situation, basin-based management plans should be created and areas where natural vegetation is destroyed should be improved.
Özet
Türkiye kısa mesafede büyük yükseklik farklarının görüldüğü oldukça arızalı bir topografyaya sahiptir. Bu arızalı yapının oluşmasında akarsu şekillendirmesi etkilidir. Özellikle batıdan doğuya gidildikçe akarsuların aşındırma ve taşıma faaliyetleri şekillendirmede öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın konusunu oluşturan Harşit Çayı da özellikle yukarı çığırında yoğun aşınma ve taşınma faaliyetine sahne olmaktadır. Harşit Çayı, Gümüşhane Dağları’nın kuzeydoğuya bakan yamaçlarından doğup, Doğu Karadeniz Dağları’nı aşarak iç kesimlerden Karadeniz’e ulaşan bir akarsudur. Ana kol uzunluğu 177 km olan akarsuyun su toplama havzası 3311 km2 alana sahiptir. Bu çalışmada Harşit Çayı Havzası’nın erozyon risklerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla erozyon risk derecelendirmesi sunan ve havza tabanlı çalışmalarda kolay kullanılabilen ICONA modeli ile bu yönteme yükseklik ve toprak kalınlığı verileri eklenerek geliştirilen MICONA modelleri karşılaştırılmıştır. Farklı CBS ve UA yöntem ve tekniklerinin bir arada kullanıldığı çalışmanın özellikle veri toplama aşamasında arazi çalışmaları önemli paya sahiptir. MICONA modeli dikkate alındığında Harşit Çayı Havzası’nda “Çok Yüksek” erozyon riskine sahip alanlar ICONA modeline göre 85,4 km2, “Yüksek” erozyon riskine sahip alanlar ise ICONA modeline göre 154,8 km2 daha fazladır. “Çok Yüksek” ve “Yüksek” riskli alanlar bir arada değerlendirildiğinde çalışma sahasında MICONA modelinin ICONA modeline göre 240,2 km2 daha geniş bir alanı riskli gösterdiği görülmektedir. Bütün veriler bir arada değerlendirildiğinde, Harşit Çayı Havzası’nda erozyon riskinin yüksek olduğu ortaya çıkmaktadır. Bunda yanlış arazi kullanımının rolü büyüktür. Bu durumun önüne geçebilmek için havza tabanlı yönetim planları oluşturulmalı ve doğal bitki örtüsünün tahrip edildiği alanlar iyileştirilmelidir.