Journals / Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2007 / Sayı: 17

XVI. YÜZYILIN İKİNCİYARISINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU’NDA YAŞAYAN GAYRİMÜSLİMLERİN NÜFUSU

Pages
625–652
Publication Date
2007-02-01
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Although mufassal registers for XVth and XVIth century sancak and kaza studies are considered indepently, muhasebe registers prepared in Kanuni era the overall population data on the whole Empire first introduced in Kanuni era with the muhasebe registers.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:As known, the structure of Ottoman society is divided in two groups as muslims and nonmuslims in wiev of religion.
📊
Key Findings & Data:Roughly, expect this series of the registers dated 15201530, it is not possible to find literature on the whole Empire population in XVIth century.
💡
Conclusion & Impact:Although mufassal registers for XVth and XVIth century sancak and kaza studies are considered indepently, muhasebe registers prepared in Kanuni era the overall population data on the whole Empire first introduced in Kanuni era with the muhasebe registers.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Osmanlı · Cizye · Müslüman

Abstract

As known, the structure of Ottoman society is divided in two groups as muslims and nonmuslims in wiev of religion. The ratio of the population of these groups has an important role in almost every field of studies on Ottoman geography. Although mufassal registers for XVth and XVIth century sancak and kaza studies are considered indepently, muhasebe registers prepared in Kanuni era the overall population data on the whole Empire first introduced in Kanuni era with the muhasebe registers. Roughly, expect this series of the registers dated 15201530, it is not possible to find literature on the whole Empire population in XVIth century. On the other hand the existence of the registers arranged fort he cizye taxer from nonmuslims is known. One of these registers arranged for the years H.979/ M.1571 contains all nonmuslims in charge of cizye taxer from the whole Empire. In this study we present a general knowledge on the population of the Ottoman geography in the second half of the XVIth century by analysing the nonmuslim population and their settlements based on these registers data and rewieving the muslim population from the previous studies

Özet

Bilindiği gibi Osmanlıtoplum yapısıdinî bakımdan Müslim ve gayrimüslimler olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bunların nüfus bakımından birbirlerine orantısıOsmanlıcoğrafyasıüzerine yapılan hemen hemen bütün çalışmalarda dikkat çeken en önemli ortak özelliklerden birisidir. XV-XVI. yüzyıl sancak ve kaza çalışmalarına temel teşkil eden mufassal tahrir defterleri bir birinden bağımsız müstakil olarak değerlendirilebilirken, Kanuni döneminde hazırlanan muhasebe defterleri ile ilk defa İmparatorluğun bütününe ait nüfus verileri hakkında genel bir kanaat belirtmek mümkün olabilmiştir. Kabaca 1520-1530 yıllarına tarihlendirilen bu defter serisi dışında, XVI. yüzyıla ait böyle İmparatorluğun genelini ilgilendiren başka bir kaynak serisi bulmak mümkün değildir. Ancak gayrimüslimlerden alınan cizye vergisi için düzenlenen defterlerin varlığıbilinmektedir. İşte bunlardan H.979/M.1571 yılına ait bir cizye defteri Osmanlıdevletinde cizye vergisine tabi olan gayrimüslimlerin yaşadığıtüm topraklarıiçine almaktadır. Bu defterdeki veriler esas alınarak gayrimüslimlerin yaşadıklarıyerler ve nüfuslarıincelenecek, Müslümanların nüfusu ise daha önce yapılmışolan çalışmalardan faydalanılarak, XVI. yüzyılın ikinci yarısındaki Osmanlıcoğrafyasının genel nüfus yapısıortaya konulmaya çalışılacaktır.

🔖

Cite This Article

YÖRÜK, D. (2007). XVI. YÜZYILIN İKİNCİYARISINDA OSMANLI İMPARATORLUĞU’NDA YAŞAYAN GAYRİMÜSLİMLERİN NÜFUSU. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 17, 625–652. https://ajindex.com/articles/721585

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (10)

  1. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Maliyeden Müdevver Defterler (BOA-MAD): Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Anadolu Defteri (937/1530) Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara 1995. Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Rûm-ili Defteri (937/1530), I-II Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara 2003-2004. Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Karaman ve Rûm Defteri (937/1530), I-II, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara 1996 Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Rûm-ili Defteri (937/1530), I-II Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara 2001-2002. Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Anadolu Defteri (937/1530), I-II Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara 1993-1994. Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Diyâr-i Bekr ve Arab ve Zü’l- kadriyye Defteri (937/1530), I, II, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara 1998-1999.
  2. AKDAĞ, Mustafa, Türkiye’nin İktisadî ve İçtimaî Tarihi, II, Cem Yayınevi, İstanbul 1995
  3. AKTEPE, Münir, “XIV ve XV. Asırlarda Rumeli’nin Türkler Tarafından İskânına Dâir”, Türkiyat Mecmuası, X, İstanbul 1953, ss.299-312.
  4. AYDIN, Dündar, “XVI. Yüzyıla Ait 1552 Tarihli Değişik Bir Cizye Tevzi’ Defteri”, Yayınlanmamış makale, s.1-163.
  5. BARKAN, Ö. LÜTFİ, XV ve XVI’ncı Asırlarda Osmanlı İmparatorluğunda Zirai Ekonominin Hukuki ve Mali Esasları, İstanbul __________, “Tarihî Demografi Araştırmaları ve Osmanlı Tarihi”, Türkiyat Mecmuası, X, 1951-1953, İstanbul 1953, ss.1-26. __________, “Osmanlı İmparatorluğu’nda Bir İskan ve Kolonizasyon Metodu olarak Sürgünler”, İÜ.İktisat Fakültesi Mecmuası, XIII, İstanbul, ss.56-79; XV/1-4, İstanbul 1955, s.209-237. __________, “894 (1488/1489) Yılı Cizyesinin Tahsilâtına Âit Muhasebe Bilânçoları”, Belgeler, I/I, Ankara 1964, ss.1-117. __________, “Research on the Ottoman Fiscal Surveys”, Studies in the Economic History of the Middle East From the Rise of Islam toy he Present Day, Edt. M. A. Cook, London 1970, ss.163-171.
  6. BECKER, C.H., “Cizye”, İA, III, MEB, Eskişehir 1997, ss.199-201.
  7. BEHAR, Cem, “Osmanlı Nüfus İstatistikleri ve 1831 Sonrası Modernleşmesi”, Osmanlı Devleti’nde Bilgi ve İstatistik, Edt. H. İnalcık – Ş. Pamuk, Devlet İstatistik Enstitüsü, Ankara 2000, ss.63-72.
  8. BOZKURT, Gülnihal, Gayrimüslim Osmanlı Vatandaşlarının Hukukî Durumu (1839-1914),
  9. TTK, Ankara 1989.
  10. BRAUDEL, Fernand, II. Felipe Döneminde Akdeniz ve Akdeniz Dünyası, I, (Çev. Mehmet Ali Kılıçbay), İmge Kitabevi, Ankara 1993. __________, Maddi Uygarlık Gündelik Hayatın Yapıları, (Çev. Mehmet Ali Kılıçbay), İmge Kitabevi