Bu düşüncesini ispatlamak için ortaya koyduğu, ‘istihsânı Şâfiîlerin hepsi ile Hanefîlerden et-Tahâvî’nin toptan reddettiği’ önermesi sorun teşkil etmektedir.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:İslâm hukuk biliminin teşekkül dönemi Hanefî müctehîtlerinden Ebû Ca‘fer et-Tahâvî’nin, talî delîllerden olan istihsân delîlilini kullanıp-kullanmadığı tartışma konusu olmuştur. et-Tahâvi, önceleri Şâfiî düşüncesi iken daha sonra Hanefî düşüncesine geçmiştir.
📊
Key Findings & Data:İbn Hazm, istihsânı, dinde ihtilâfa yol açtığı, hevâ-hevesle delîlsiz hüküm verme ve müctehîdin/bilginin kendini şârî yerine koyma anlamına geldiği şeklinde tanımlamıştır.
💡
Conclusion & Impact:Bu düşüncesini ispatlamak için ortaya koyduğu, ‘istihsânı Şâfiîlerin hepsi ile Hanefîlerden et-Tahâvî’nin toptan reddettiği’ önermesi sorun teşkil etmektedir.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İslâm Hukuk Bilimi · Usul · İstihsan
Özet
İslâm hukuk biliminin teşekkül dönemi Hanefî müctehîtlerinden Ebû Ca‘fer et-Tahâvî’nin, talî delîllerden olan istihsân delîlilini kullanıp-kullanmadığı tartışma konusu olmuştur. et-Tahâvi, önceleri Şâfiî düşüncesi iken daha sonra Hanefî düşüncesine geçmiştir. İbn Hazm, istihsânı, dinde ihtilâfa yol açtığı, hevâ-hevesle delîlsiz hüküm verme ve müctehîdin/bilginin kendini şârî yerine koyma anlamına geldiği şeklinde tanımlamıştır. Bu düşüncesini ispatlamak için ortaya koyduğu, ‘istihsânı Şâfiîlerin hepsi ile Hanefîlerden et-Tahâvî’nin toptan reddettiği’ önermesi sorun teşkil etmektedir.
Abdulazîz el-Buhârî, Alâuddin b Ahmed (ö. 730/1330), Keşfu’l-Esrâr an Usûli Fahri’l-İslâm el-Pezdevî, I-IV, thk: Abdullâh Mahmûd Muhammed Umar, Dâru‟l-Kütübi‟l-Ilmiyye, Lubnan 2009
Abdulkerim, Rasim Muhammed, el-İstihsân fi’ş-şeriati’l-İslamiyye: Mevkıuhû beyne Usûli’t- Teşrî’ ve Tatbikâtuhu’l-Fıkhıyyeti’l-Muâsıra, Dâru‟l-Kütübi‟l-İlmiyye, Beyrut 2012, 608 sayfa. Algül, Hüseyin, İslâm Tarihi, Gonca Yayınevi, İstanbul 1987. el-Askalânî, Ebu‟l-Fazl Şehabeddin Ahmed b Hacer (ö.852/1449), Lisanu’l-Mizan, I-VII, Matbaatu Meclis-i Dâiretü‟l-Maarifi‟n-Nizamiyye, Beyrût-Lubnân 1971/1390. Atar, Fahreddin, Fıkıh Usûlü, İFAV Yay., 3. Baskı, İstanbul 1996.
Aybakan, Bilal, İmâm Şâfiî ve Fıkıh Düşüncesinin Mezhepleşmesi, İz Yay., İstanbul 2011.
Bardakoğlu, Ali, “Tabiî Hukuk Düşüncesi Açısından İslâm Hukukçularının İstihsân ve Istıslâh Görüşü”, Erciyes Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı:3 Kayseri, 1987. …………., “İstihsân”, DİA, XXIII; 343. Brockelmann C, İslâm Milletleri ve Devlet Tarihi 1, çev: Neşet Çağatay, AÜ İlahiyat Fakültesi Yay., Ankara 1964.
Boynukalın, Mehmet, İmam Muhammed B. Hasan Eş-Şeybânî’nin Kitabu’l-Asl Adlı Eserininin Tanıtımı ve Fıkıh Usûlü Açısından Tahlili, Ocak Yayıncılık, İstanbul 2009. el-Câbirî, Muhammed Âbid, Arap-İslâm Kültürünün Akıl Yapısı, Kitabevi,
II. Baskı, İstanbul 2000. ………., Arap-İslâm Aklının Oluşumu, Çev. İbrahim Akbaba, Kitabevi,
III. Baskı, İstanbul 2001. el-Cassâs, Ebû Bekr Ahmed b. Ali (ö.370/980), el-Fusul fi’l Usûl, thk: Muhammed Muhammed Temur, Dâru‟l-Kütübi‟l-İlmiyye, Beyrût-Lübnan 2010. ………., Şerhu Muhtâsaru’t-Tahâvî, thk: İsmetullah İnâyetullah Muhammed, Dirase ve Tashih: Said Bektaş, Dâru‟l-Beşâiri‟l-İslâmî, Dârus‟-Sirac, Medine 2010/1431. ………., Muhtasaru İhtilafi'l-Ulema, İhtisaru İhtilafi’l-Fukaha li’t-Tahâvî, İhtilafi’l-Fukaha, Tahâvî‟nin “İhtilâfü‟l-ulemâ” [el-İhtilâf beyne‟l-ulemâ‟] adlı eserinin ihtisarıdır. thk: Abdullah Nezir Ahmed, Dâru'l-Beşairi'l-İslâmî, Beyrut 1995/1416. ………, Ahkâmu’l-Kur’an, Daru‟l-Fikr, Beyrut 1988. Cevherî, İsmâil İbn Hammâd, es-Sıhâh Tâcu’l-Luğa ve Sıhâhu’l-Arabiyye, thk: Ahmed Abdulgafûr Attâr, Kâhire 1984, VII, 1769 (Ayrıca el-Cevherî, İsmail b. Hammâd, es- sıhah, thk: Ahmed Abdülgaffar Attâr, Dâru‟l-Ilmi‟l-Melâyîn, Beyrut, 1990.) el-Curcânî, es-Seyyid eş-Şerif Alî İbn Muhammed, Kitâbu’t-Ta’rîfât, Dâru‟l-Kütübi‟l- Ilmiyye, 3. Baskı, Beyrut 1988. ed-Debûsî, Ebû Zeyd Ubeydullah b Umer b Îsâ (ö. 430/1039), Kitabu Te’sîsu’n-Nazar, 1. Baskı, Dâru‟l-Fikr, Beyrût-Lübnan, 2006. ………, Takvîmu’l-Edi