The structure of central laboratory at medical school in our country and Its effect on the clinic biochemistry residency

Özet

Amaç: Tıp fakültelerinde hasta hizmetini kolaylaştırmak, hastaların tek bir noktada örneklerini vermeleri ve sonuçlarını almalarını sağlamak amacıyla hastane içine dağılmış durumdaki laboratuarların bir araya getirilmesi merkez laboratuarlarının kuruluş amaçlarından biri gibi gözükmektedir. Ancak laboratuarlar sadece hizmet üretilen yerler olmayıp, uzmanlık öğrencisi yetiştirmekte vazgeçilmez alanlardır. Bu çalışmamızda, tıp fakültelerinde merkez laboratuarlarının yapılanmasını, yönetim biçimini tespit etmek ve merkez laboratuarı uygulamasının biyokimya uzmanlık eğitimine etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmanın evrenini, tıp öğrencisi alan 42 tıp fakültesindeki biyokimya anabilim dallarında görevli tüm öğretim üyeleri ve uzmanlık öğrencileri oluşturdu. Haziran 2003-Ekim 2004 tarihleri arasında yürütülen çalışma tanımlayıcı ve kesitseldir. Tıp öğrencisi alan 42 tıp fakültesindeki biyokimya anabilim dalı başkanlıklarına, bölümlerindeki tüm öğretim üyeleri ve uzmanlık öğrencilerine iletilmek üzere pullu geri dönüş zarflarıyla beraber posta yolu ile mektup içerisinde ve ayrıca adresleri tespit edilenlere e-posta yolu ile anket formları gönderildi. Öğretim üyelerine merkez laboratuarının yönetsel yapılanması, analiz tipleri gibi tanımlayıcı sorular yöneltildi. Uzmanlık öğrencilerine ise aldıkları uygulamalı eğitimi değerlendirebilecekleri, sorumluluk alanlarını tanımlayabilecekleri sorular yöneltildi. Bulgular: Toplam 35 tıp fakültesinden yanıt geldi. 74 öğretim üyesi/görevlisi, 46 uzmanlık öğrencisi olmak üzere toplam 120 kişi ankete katıldı. Tıp fakültelerinden 18’inde merkez laboratuarı uygulaması varken (ML(+)); 14’ünde yoktu (ML(-)). Fakültelerin 5’inde biyokimya anabilim dalı, 9’unda başka anabilim dalları, 4’ünde ise başhekimlik/dekanlık/rektörlük gibi idari birimler merkez laboratuarlarının yönetiminde bulunmaktaydı. Sonuç: ML(+) olan fakültelerdeki uzmanlık öğrencilerinin diğer fakültelerdeki uzmanlık öğrencilerine göre kan alma ünitesinde, manuel testlerde, otoanalizör çalışmasında, test sonuçları ile uğraşıda, malzeme yönetiminde sorumluluk almadıkları ve sadece izleyici oldukları görüldü. İhalelerde sorumluluk almama durumları her iki tip fakültede yüksekti.Sonuç olarak merkez laboratuarı uygulamasının biyokimya uzmanlık eğitimine olumsuz etkisi olduğunu, bunun da merkez laboratuarı yönetiminde biyokimya anabilim dalının ve tüm öğretim üyelerinin sorumluluğunun olmamasından kaynaklandığını söyleyebiliriz.