SavedAdd your journal

Journals / Turkish Studies - Language and Literature / 2021 / Cilt: 16 - Sayı: 4

Kırgız Türkçesinde Duygu Fiillerinin Semantik Yapısı ve Etimolojisi Üzerine Bir İnceleme

Muhammed Ali İsmail FAKİRULLAHOĞLU
Pages
2281–2302
Publication Date
2022-11-02
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu makale, Kırgız Türkçesinde Duygu Fiilleri başlıklı yayımlanmamış doktora tezinden üretilmiştir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Duygular, çevreden gelen uyarıcıların insanın iç dünyasında ortaya çıkardığı bilişsel ve fizyolojik duyumlardır.
📊
Key Findings & Data:Dilin sözvarlığının en temel yapı taşı olan fiillerle ilgili, semantik (tematik) ve leksik özellikleri esas alarak farklı sınıflandırma modelleri bulunur.
💡
Conclusion & Impact:Bu makale, Kırgız Türkçesinde Duygu Fiilleri başlıklı yayımlanmamış doktora tezinden üretilmiştir.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

Duygular, çevreden gelen uyarıcıların insanın iç dünyasında ortaya çıkardığı bilişsel ve fizyolojik duyumlardır. Yaşanılan duygu durumu, mental süreçlerle zihinde anlamlandırılır ve gönderici tarafından dil vasıtasıyla alıcıya aktarılır. Dilin sözvarlığının en temel yapı taşı olan fiillerle ilgili, semantik (tematik) ve leksik özellikleri esas alarak farklı sınıflandırma modelleri bulunur. Literatürde duygu fiilleri, bu tematik sınıflandırma içinde mental fiillerin bir alt grubuna dahil edilir. Mental fiiller, (1) algılama, (2) idrak ve (3) duygu fiilleri olmak üzere üç kısma ayrılır. Dilbiliminde duygu fiillerinin semantik yapısını belirlemek için fiilleri belli bir bakış açısına göre gruplandırmaya ve sınıflandırmaya ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, duygu fiillerinin semantik yönüyle sınıflandırılması ve bu fiillerin köken bilgisi bakımından incelenmesi ele alınmıştır. Makaleye konu olan duygu fiilleri, Konstantin Kuzmiç Yudahin’in Kirgizko- Russkiy Slovar (Kırgız Rusça Sözlük)’ın taranması ile tespit edilmiştir. İlk baskısı 1940 yılında yapılan bu sözlük, Abdullah Battal Taymas tarafından Türkiye Türkçesine çevrilmiş ve Kırgız Sözlüğü adıyla TDK’de 1945 yılında 93. ve 121. yayın olarak iki cilt hâlinde basılmıştır. Bu çalışmanın amacı, alanyazında duygu fiillerinin tasnifine katkı sağlayacak yeni bir sınıflama önerisi ortaya koymaktır. Ayrıca, duygu fiillerin etimolojik yapılarına değinmek ve tarihi süreç içerisinde duygu durumlarının anlamsal değişimlerini ele almaktır. Çalışma esnasında Kirgizsko-Ruskiy Slovar adlı sözlükte duygu ifade eden (221) fiil tespit edilmiştir. Çalışmanın içeriğinde duygu durumu belirten (18) fiil kökünün Eski Türkçe döneminden korunarak günümüz Kırgız Türkçesine ulaştığı, (80) fiilin mecazlaştığı, (19) fiilin anlamının daraldığı, (60) fiilin anlamının genişlediği, (37) fiilin ise, başka anlama geçtiği belirlenmiştir. Bu makale, Kırgız Türkçesinde Duygu Fiilleri başlıklı yayımlanmamış doktora tezinden üretilmiştir.

🔖

Cite This Article

FAKİRULLAHOĞLU, M. A. İ. (2022). Kırgız Türkçesinde Duygu Fiillerinin Semantik Yapısı ve Etimolojisi Üzerine Bir İnceleme. Turkish Studies - Language and Literature, Cilt: 16 - Sayı: 4, 2281–2302. https://ajindex.com/articles/617806

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (7)

  1. Anderson, J. M. (1971). The grammar of case: towards a localistic theory. Cambridge Universty Press.
  2. Alan, İ. & Özeren M. (2018). Kırgız Türkçesinde mental fiiller. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi,61,203-224.https://doi.org/10.14222/Turkiyat3778
  3. Ayan, E. & Türkdil, Y. (2014). Anlam bilimi açısından Kazak Türkçesinde görme duyu fiilleri. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(35), 26-41. https://www.sosyalarastirmalar.com/arti cles/sight-feeling-verbs-in-kazakh-turkish-fromthe- semantc-point-of-view.pdf Ayan, E. & Türkdil, Y. (2015). Kazak Türkçesinde dokunma duyu fiilleri ve anlam zenginliği. Turkish Studies, 10(4), 95-114. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.7705
  4. Baskakov, N. A. (1958). Karakalpaksko-Russkiy slovar. Gosudarstvennoe izdatelstvo inostrannıh i natsionalnıh slovarey. Blagova, G. F., Dıbo, A. V. & Rassadin, V. İ. (1997). Êtimologičeskij slovar’ tjurkskix jazykov Obščetjurkskie i mežtjurkskie osnovy na bukvy “k”, “ḳ”. Rossijskaya Akademiya Nauk İnstitut Yazıkoznaniya. Blagova, G. F. (2000). Êtimologičeskiy slovar’ Tjurkskix jazykov. Obščetjurkskie i mežtjurkskie leksičeskije osnavı na bukvy “k”. Rossijskaya Akademiya Nauk İnstitut Yazıkoznaniya. Budagov, L. (1871). Sravnitel’nyj slovar’ Turecko-Tatarskich narečij. Tom II. Akademia Nauk. Clauson, S. G. (1972). An etimological dictionary of pre-thirteenth century Turkısh. Oxford University, London. Dıbo, A. V. (2003). Êtimologičeskiy slovar’ Tjurkskix jazykov. obščetjurkskie i mežtjurkskie leksičeskije osnavı na bukvy “l”, “m”, “n”, “p”, “s”. Rossijskaya Akademiya Nauk İnstitut Yazıkoznaniya. Doğan, L. & Erdin C. (2021). Gagauz Türkçesinde mental fiiller. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 9(2), 191-221. http://dx.doi.org/10.29228/ijlet.51492
  5. Erdem, M. (2004). Türkmen Türkçesinde mental fiillerin isteme göre anlam değişmeleri. V. Uluslararası Türk Dil Kurultayı Bildirileri 1, 939-949, Türk Dil Kurumu Yayınları.
  6. Fakirullahoğlu, M. A. İ. (2016). Kırgız Türkçesinde duygu fiilleri. [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Fiilmore, Charles, J. (1971).
  7. Some Problems for case grammer, Ohio State University. Department of Linguistics Working Papers in Linguistics. p. 245-265. https://kb.osu.edu/bitstream/handle/1811/81803/WPL_10_August_1971_245.pdf?sequence =1&isAllowed=y García-Miguel, M. J. & Albertuz, F. J. (2005). Verbs, semantic classes and semantic roles in the adesse project. Facultade de filoloxía e tradución unive