AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThis rich cultural and artistic environment, developed in Transoxiana at the beginning of the 16th century, was one of the consequences of patronizing of people from various disciplines of art and science by Uzbek khans.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Uzbek Shaybani Khan (1451-1510) put an end to the political existence of Timurids (1370-1507) in the year 1507 by conquering the capital Herat from Badi' al-Zaman Mirza (d. 1515 or 1517), son of Husayn Bayqarah (1438-1506). After that, the Khan, by following a rational policy, made an effort to protect and develop the artistic and cultural environment of the Timurids, who started a brilliant period known as “the Timurid Renaissance” in the 15th century Islamic art. In order to ensure the continuity of the structure the Timurids created in the field of art and science, the Khan again made use of his Timurid subject. Those who shaped the artistic and cultural environment of the Uzbek Khanate (or Shibanids) were people of various lines such as architects, muralists, historians, mystics, linguists, calligraphers, viziers, scientists, poets, writers and musicians, who were previously part of the entourage of the aristocrats in the Timurid court. In this period, scientists and artists, who had emigrated from their homeland in order to be free from the Safavid (1501-1736) oppression in Iran and come to Samarkand and Bokhara, also shaped the activities of Uzbek court. This rich cultural and artistic environment, developed in Transoxiana at the beginning of the 16th century, was one of the consequences of patronizing of people from various disciplines of art and science by Uzbek khans.
Özet
Özbek Şiban Han (1451-1510), 1507 yılında Hüseyin Baykara‟nın (1438-1506) oğlu Bediüzzaman Mirza‟dan (ö. 1515 yada 1517) başkent Herat‟ı alarak Timurluların (1370-1507) siyasi varlığına son verir. Han, bundan sonra bilinçli kültür politikası ile 15. yüzyılda İslam sanatında “Timurlu Rönesansı” denilen parlak dönemi yaşatan Timurluların sanat ve kültür ortamını korumaya ve geliştirmeye çalışır. Timurluların sanat ve bilim alanında oluşturdukları yapının devamlılığı sağlamak için, yine Timurlu tebaasından yararlanır. Özbek Hanlığı‟nın (ya da Şeybaniler) kültür ve sanat ortamını biçimlendirenler, daha önce Timurlu saraylarındaki aristokratların çevresinde bulunan mimar, nakkaş, tarihçi, sufî, dilbilimci, hattat, vezir, alim, şair, yazar ve müzisyen gibi kişiler olmuştur. Bu dönemde İran‟daki Safevî (1501-1736) baskısından kurtulmak amacıyla ana vatanlarından göç ederek Semerkant ve Buhara‟ya gelen bilim adamı ve sanatçılar da Özbek saray çevresinin etkinliklerini şekillendirir. Maveraünnehir‟de 16. yüzyıl başlarında oluşturulan bu zengin kültür ve sanat ortamı, çeşitli sanat bilim dallarına mensup kişilerin Özbek hanları tarafından himaye edilmelerinin sonuçlarından biridir.