İş Ahlakı ve Meslek Etiğinin Kurumsallaştırılmasında, Değerlerin ve Çevrenin Uyumlaştırılmasına Yönelik Bir Model Önerisi: Değer ve Çevre Odaklı Askeri İş Ahlakı Modeli

Özet

Gelişen iş ve toplumsal yaşamın önemli bir parçası olarak hızla gelişen “teknik yaşam” ile birlikte; “sosyal yaşamın” önemli unsurları olan; “ahlak”, “etik” ve “iş ahlakı” konularındaki sorunlar da hızla artmaktadır. Anılan sorunların aşılması için izlenmesi gerekli olan yöntemlerden birisi de “iş ahlakı ve meslek etiğinin kurumsallaştırılmasının” sağlanmasıdır. Kurumsallaşma; toplumsal değerlerin kurum yapısına uyarlanmasıdır. Kurumsallaşma, bir anda gerçekleşecek bir olgu olmayıp, belirli bir süreç içerisinde gerçekleşmektedir. İş ahlakı ve meslek etiğinin kurumsallaştırılmasında “değerler” ve “çevre” önemli rol oynar. Schein, kurumsal değerlerin kurum için önemli işlevlerini; “içsel bütünleşme” (internal integration) ve “dışsal odaklanma” (external adaptation) kavramları ile ortaya koymaktadır. Bu çalışmada; ”kurum içi sorumluluk”, “kurum dışı sorumluluk” ve “askerlik mesleğinin değerleri” bileşiminden oluşan bir üçlü sacayağından oluşturulan “Değer ve Çevre Odaklı Askerî İş Ahlakı Modeli” üzerinde durulmaktadır. Anılan sacayağının ayaklarından biri olarak kurumun iç çevresiyle ilgili olan ”kurum içi sorumluluk” boyutu Schein’in “içsel bütünleşmesi” ile; kurumun dış çevresiyle ilgili olan “kurum dışı sorumluluk” boyutu ise Schein’in “dışsal odaklanma” kavramı ile birbirini tamamlar niteliktedir. “Askerlik mesleğinin değerleri” boyutu ise hem içsel bütünleşmeyi, hem de dışsal odaklanmayı destekler bir nitelikte işlev görmekte ve iş ahlakı için adeta bir ön koşul niteliği taşımaktadır.