Journals / Geosound / 2008 / Cilt: 0 - Sayı: 53

Tectono-stratigraphical investigation of Yahşihan (Kırıkkale) and its surroundings

Yahşihan (Kırıkkale) ve civarının tekno-stratigrafisi

Journal
Geosound
Pages
15–40
Publication Date
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The exhumation and unroofing of which formed the granitic clast-rich Mahmutlar Formation.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The Upper-Cretaceous/Lower-Tertiary Kırıkkale sedimentary basin is an ideal locality to study the tectono-stratigraphic evolution of a basin within a collisional tectonic setting.
📊
Key Findings & Data:Located ca. 50 km east of Ankara, the basin lies in the İzmir-Ankara-Erzincan suture zone.
💡
Conclusion & Impact:The exhumation and unroofing of which formed the granitic clast-rich Mahmutlar Formation.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

The Upper-Cretaceous/Lower-Tertiary Kırıkkale sedimentary basin is an ideal locality to study the tectono-stratigraphic evolution of a basin within a collisional tectonic setting. Located ca. 50 km east of Ankara, the basin lies in the İzmir-Ankara-Erzincan suture zone. This lineament marks the former boundaries of Gondwana-related micropiates to the south (the Menderes-Tauride zone) and Eurasia-related plates to the north (Pontide zone). The basin abuts an inferred microcontinent (the Kırşehir Masif) and an accretionary complex (the classic Ankara Melange)-a product of the northward subduction of the Northern Neo-Tethys Ocean during the Mesozoic. Structurally, the basin developed on the Ankara Melange, which is locally faulted against Palaeocene and Cretaceous basin sediments -a result of regional contraction following Lower Tertiary continental collision. Previous work has modelled brittle thrust-faulting within the basin. This study, however, favours a model of soft syn-sedimentary folded deformation. Later (Miocene and younger) mainly SW-NE trending oblique-slip faults cut the basin. Basin sedimentation is as follows; 1) Upper-Cretaceous volcaniclastic grain flows inter-bedded with biotite-phyric lavas of intermediate composition (the Ilıcapınar Formation) pass into shales and sandstone turbidites (the Bölükdağ Formation); 2) Palaeocene volcaniclastic turbidites inter-bedded with carbonate olistostromes (limestone debris flows) and olistoliths (solid limestone blocks) make up the Dizilitaşlar Formation; 3) Lower Eocene shales and sandstone turbidites (Bulanikdere Formation) pass upwards into deltaic sandstones (Mahmutlar Formation) then into fluvial!deltaic clastic conglomerates (Karagüney Formation) and transgressive nummulitic limestones (Bahşili Formation); 4) Oligo-Miocene clastic fluvial conglomerates and lacustrine evaporites. Further interest is added by the .intrusion of a collision-related hornblende-phyric granitic plüton in the basin margin during the Palaeocene. The exhumation and unroofing of which formed the granitic clast-rich Mahmutlar Formation.

Özet

Üst Kretase-Tersiyer yaşlı kayaçların yüzeylendiği Kırıkkale sedimanter baseni tektono-stratigrafik amaçlı çalışma için çarpışmalı tektonik rejiminin etkili olduğu ideal bir havzadır. Ankara ilinin yaklaşık 50 km doğusunda yer alan basen İzmir-Ankara- Erzincan kenet zonu üzerinde bulunmaktadır. Bu hat güneyde (Menderes-Torid zonu) Gondvana ile ilgili mikro kıtaların ve kuzeyde Avrasya'ya ait mikro kıtaların eski sınırlarını belirlemektedir. Basen, Kırşehir baseni ile bir katılma (akretasyon) kompleksi olan Ankara melanjına bitişik konumda bulunmaktadır. Ankara melanjı, Mesozoyik zamanında kuzey Neo-Tetis okyanusunun kuzey yönlü üzerlemesi sonucu oluşmuş malzemedir. Basen, stratigrafik olarak Paleosen ve Kretase yaşlı sedimanlara karşıt, yerel olarak faylanmış olan Ankara Melanjı üzerinde gelişmiştir. Bu, Alt Tersiyer yaşlı karasal sıkışma rejimini izleyen bölgesel büzülmenin bir sonucudur. Daha önceki çalışmalar kırılgan bindirmeli basen modeline dayanmaktadır. Bu çalışma ise yumuşak sedimantasyonla yaşıt kıvrımlanmış deformasyon modelini öngörmektedir. Ardından (Miyosen ve sonrasında), genel olarak GB-KD yönlü oblik faylar baseni kesmiştir. Basendeki sedimantasyon sırasıyla şu şekildedir; 1) Üst Kretase volkano-klastik tane akışı arakatkılı ortaç, biyotitli lavlar (Ilıcapınar formasyonu); şeyi ve kumtaşı türbiditlerine geçer (Bölükdağ formasyonu); 2) Paleosen volkanoklastik türbiditleri karbonat olistolit (saf kireçtaşı blokları) ve olistostromlar (kireçtaşlı debris flow) ile arakatkılı olarak Dizilitaşlar formasyonunu oluşturur; 3) Alt Eosen şeyi ve kumtaşı türbiditleri (Bulanıkdere formasyonu) ile yukarda delta ortamında oluşmuş kumtaşlarına (Mahmutlar formasyonu) geçer; ardından akarsu-delta ortamında oluşmuş klastik konglomeralar (Karagüney formasyonu) ve nümülitik kireçtaşları (Bahşili formasyonu) gelir; 4) Oligo-Miyosen'de akarsu ortamında oluşmuş klastik konglomera ve gölsel evaporitler gelmektedir. Bir diğer jeolojik olay; sıkışma ile ilişkili hornblend-phyric granitik Karacaali plütonunun Paleosen'de sokulumudur. Bu birimin aşınması sonucu çökelmiş sedimanlar granitik parçacıklarca zengin olan Mahmutlar formasyonunu oluşturmaktadır.

🔖

Cite This Article

AKINCI, A. C., ÜNLÜGENÇ, U. C. (2022). Tectono-stratigraphical investigation of Yahşihan (Kırıkkale) and its surroundings. Geosound, Cilt: 0 - Sayı: 53, 15–40. https://ajindex.com/articles/524807

References (11)

  1. Akyürek, B., Bilginer, E., Çatal, E.,Dağer, Z., Soysal, Y. ve Sunu, O., (1980) Eldivan-Şabanözü (Çankırı) Hasayaz-Çandır (Kalecik-Ankara) dolayının jeolojisi: Maden Tetkik ve Arama Enst. Rap., 6741 (Yayınlanmamış). Akyürek, B., (1981) Ankara Melanjının kuzey bölümünün temel jeoloji özellikleri: İç Anadolu'nun jeolojisi Simpozyumu, 41-45 Türkiye Jeol. Kur, 35. Bilimsel ve Teknik Kurultayı, Ankara.
  2. Akyürek, B., Bilginer, E., Akbaş B., Hepşen, N., Pehlivan, Ş., Sunu, O., Soysal, Y., Değer, Z., Çatal, E., Sözer, B., Yıldırım, H. ve Hakyemez, Y., (1982) Ankara-Elmadağ-Kalecik dolayının jeolojisi: Maden Tetkik ve Arama Enst. Rap: 7298 (Yayınlanmamış). Akyürek, B., Bilginer, E.,AkbaŞ, B., Hepşen, N., Pehlivan, §., Sunu, O., Soysal, Y., Değer, Z., ÇçLtal, E., Sözer, B., Yıldırım, H. ve Hakyemez, Y., (1984) Ankara-Elmadağ-Kalecik dolayının temel jeoloji özellikleri: Jeoloji Mühendisliği 20,31-46.
  3. Akyürek, B.,Akbaş, B., ve Değer, Z., (1988), 11100.000 ölçekli açınsama nitelikli Türkiye Jeolojisi Haritaları Serisi, Çankırı E-10 Paftası: MTA yayınları, Ankara.
  4. Alptekin, Ö., 1973. Focal Mechanism of Earthquake in Western Turkey and Their Tectonic Implication, Ph. D. Thesis, New Mexico Inst, of Mining and Tech., Soccoro, New Mexico. Andrew, T. and Robertson, A.H.F. (2002) The Bey şehir-Hoyran-Hadim Nappes: genesis and emplacement of Mesozoic marginal and oceanic units of the northern Neotethys in southern Turkey.Journal of the Geological Society, London, 159,529-543.
  5. Argand, E. (1924)
  6. La Tectonique de I'Asie, Compte-rendu du 13e congres Geologique International, Brussel, pp. 171-372.
  7. Ami, P. (1939): Doğu Anadolu ve mücavir mıntakalarının tektonik ana hatları. M.T.A. Yayini., seri B, no. 4, Ankara.
  8. Bailey, E.B. and McCallien, C. (1950) The Ankara melange in central Anatolia. Bulletin of the Mineral Research and Exploration Institute of Turkey (MTA) 40, 12-22.
  9. Bay kal, F., (1943) Şile Bölgesinin Jeolojisi. Fen Fakültesi Monogr., No:3, istanbul. Blumenthal, M. M. (1946): Die neue geologische Karte der Türkei und einige ihrer stratigraphisch-tektonischen Grundzüge. Eclogae Geol. Helv., vol. 39, no. 2. Boztuğ, D. (1998) Post-Collisional Central Anatolian Alkaline Plutonism, Turkey. Turkish Journal of Earth Science, 7,145-165
  10. Çapan, U.Z. ve Buket, E., (1975), Aktepe-Gökdere bölgesinin jeolojisi ve ofiyolitli melanj: Türkiye Jeoloji Kur. Bült., 18/1,11-16.
  11. Çapan, U.Z. ve Floyd, P.A., (1985), Geochemical and petrographic features of metabasalts within units of the Ankara me