Journals / Bilimname / 2016 / Cilt: 0 - Sayı: 30

CRITICISM OF MATERIALISM IN THE OTTOMAN NEW SCIENCE OF KALĀM

OSMANLI YENİ İLM-İ KELÂMINDA MATERYALİZM ELEŞTİRİLERİ

Journal
Bilimname
Pages
391–433
Publication Date
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

We attempt to outline the mentioned late period Ottoman mutakallimūn’s critique of materialism and compare their views with the classical mutakallimūn’s materialistic world view

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Materialism, which reduces the whole of existence as simply matter and its interactions, and respectively ignores the intervention of a divine Being, is often traced back at a time when philosophy was born.
📊
Key Findings & Data:With the enlightenment and secularism that came as a result of the scientific revolution following the Renaissance and Reforms in 17th century Europe, materialism gained more followers.
💡
Conclusion & Impact:We attempt to outline the mentioned late period Ottoman mutakallimūn’s critique of materialism and compare their views with the classical mutakallimūn’s materialistic world view
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

Materialism, which reduces the whole of existence as simply matter and its interactions, and respectively ignores the intervention of a divine Being, is often traced back at a time when philosophy was born. However when we study the historical process, we find that materialism was a thought that was generally rejected by the majority. With the enlightenment and secularism that came as a result of the scientific revolution following the Renaissance and Reforms in 17th century Europe, materialism gained more followers. In the 20th century in what was known as its golden era it became a world view, by manifesting itself in the religious, social, political and economic spheres of life. Materialism came to the Ottomans following the first half of the 19th century through students who went to the West and newly established military and medical schools. Despite materialism forming the backbone of debates on westernization and secularism (perpetuating worldliness) towards the end of the 19th century, this did not deter many intellectuals from endorsing much of the values that came with materialism, and it led to many repercussions within the political and social realms of the Ottoman world. On the other hand, materialism was not welcomed but rather disapproved of by many Ottoman mutakallimūn such as Abdullatif Harputi , İzmirli İsmail Hakkı , Mehmet Şemsettin Günaltay and Ömer Nasûhi Bilmen . We attempt to outline the mentioned late period Ottoman mutakallimūn’s critique of materialism and compare their views with the classical mutakallimūn’s materialistic world view

Özet

Bir bütün olarak varlığı madde ve etkileşimlerine indirgeyerek açıklayan, evreni kendisi dışındaki aşkın bir varlığın müdahalesine kapatan bir görüş olarak bilinen materyalizm, ortaya çıkış itibariyle felsefenin başlangıcına kadar gerilere götürülse de, tarihsel süreç içerisinde genelde azınlıkta kalan ve tepkiyle karşılanan bir düşünce olmuştur. Ancak bu görüş Avrupa'da XVII. Yüzyıl bilim devrimi ardından gelen aydınlanma ve sekülerleşme hadiseleri sonrasında yeniden taraftar bulmaya başlamış, XX. yüzyılın başlarına gelindiğinde altın çağını yaşayarak dinî, siyasî, ekonomik ve toplumsal tezahürleri de olan bir dünya görüşü haline gelmiştir. Materyalizmin Osmanlı'ya girişi ise XIX. yüzyılın ilk yarısından itibaren askerî ve tıp alanında açılan modern okullar ile Batı'ya eğitim amaçlı gönderilen öğrenciler vasıtasıyla başlamış; XIX. Yüzyılın sonlarında dünyevileşme, Batılılaşma gibi tartışmalara arka plan oluşturduğu halde önemli sayıda Osmanlı aydınını etkisi altına alarak siyasal ve toplumsal sonuçlara neden olmuştur. Diğer taraftan materyalizm Abdüllatif Harpûtî , İzmirli İsmail Hakkı , M. Şemseddin Günaltay ve Ömer Nasûhi Bilmen gibi kelâmcıların da dâhil olduğu birçok Osmanlı ulemâsı tarafından tepkiyle karşılanarak eleştirilmiştir. Makalede söz konusu Osmanlı kelâmcılarının materyalizmi ne şekilde eleştirdikleri ve bu eleştirilerinde materyalistik imâlar taşıdığı söylenen klasik dönem kelâmından birleşip ayrıldıkları noktalar tespit edilmeye çalışılacaktır

🔖

Cite This Article

BULĞEN, M. (2022). CRITICISM OF MATERIALISM IN THE OTTOMAN NEW SCIENCE OF KALĀM. Bilimname, Cilt: 0 - Sayı: 30, 391–433. https://ajindex.com/articles/465255

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (22)

  1. AKGÜN, Mehmet, Materyalizmin Türkiye’ye Girişi, Ankara: Elis Yayınları 2014.
  2. AKGÜN, Mehmet, Türkiye’de Klasik Materyalizmin Eleştirileri, Ankara: Elis Yay. 2007,
  3. AKYOL, Şerife, “Materyalizmin İnsan Anlayışının Modern Çağın İnanç Problemleri Açısından Değerlendirilmesi”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, MÜSBE İstanbul 2002.
  4. ALTINTAŞ, Ramazan, “Sosyal Kelâm’a Giriş: “M. Şerafeddin Yaltkaya Örneği”, Kelâmın İşlevselliği ve Günümüz Kelâm Problemleri, 2000.
  5. ARISTOTLE, De Anima, İngilizce’ye Çeviren R. D. Hicks, New York: Cosimo, Inc., 2008.
  6. BALOĞLU, Adnan Bülent, “İzmirli İsmail Hakkı’nın “Yeni İlm-i Kelâm” Anlayışı”, İzmirli İsmail Hakkı Sempozyum: 24-25 Kasım 1995,
  7. BERKES, Niyazi, Türkiye’de Çağdaşlaşma, İstanbul: YKY, 2. Baskı, 2002.
  8. BİLMEN, Ömer Nasûhi, Muvazzah İlm-i Kelâm, İstanbul: Evkâf-ı İslâmiye Matbaası, 1339-1342.
  9. BOLAY, Süleyman Hayri, Osmanlılarda Düşünce Hayatı ve Felsefe, Ankara: Akçağ Yayınları, 2005.
  10. BOLAY, Süleyman Hayri, Türkiye'de Ruhçu ve Maddeci Görüşün Mücadelesi, Ankara: Akçağ Yayınları 1995.
  11. BULĞEN, Mehmet, “Klasik Dönem Kelâmında Dakiku’l-Kelâmın Yeri ve Rolü”, İslâm Araştırmaları Dergisi, 33 (2015),
  12. BULĞEN, Mehmet, “Son Dönem Osmanlı Kelâmcılarının Kevnî Âyetleri Yorumlama Yöntemleri Üzerine: Ömer Nasûhi Bilmen Örneği”, Kelam Araştırmaları Dergisi, XIII/I (2015),
  13. BULĞEN, Mehmet, Kelam Atomculuğu ve Modern Kozmoloji, Ankara:Türkiye Diyanet Vakfı, 2015,
  14. BÜCHNER, Louis, Madde ve Kuvvet, (çev. Baha Tevfik-Ahmed Nebil), İstanbul:Müşterekü’l-menfa’a Osmanlı Şirketi Matba’ası, [t.y.], CAMPBELL, Keith, “Materialism”, Encyclopedia of Philosophy, 2nd ed. Donald M. Borchert, Detroit: Macmillan Thomson & Gale, VI, 6. COMTE, Auguste, The Positive Philosophy İngilizce’ye çev. Harriet Martineau, (New York 2009).
  15. ÇETİNKAYA, Bayram Ali, “Modern Türkiye’nin Felsefi Kökenleri”, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, VI/II (2002),
  16. ÇÖPEL, Hatice, Celal Nuri İleri’nin Din Anlayışı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, SÜBE Konya, 2010.
  17. DEMBSKI, William A, Being as Communion: A Metaphysics of Information, United Kingdom: Ashgate Publishing, Ltd., 2014.
  18. DEMİR, Ahmet İshak, Cumhuriyet Dönemi Aydınlarının İslâm’a Bakışı, İstanbul: Ensar Neşriyat, 2004.
  19. DOĞAN, Atilla, “Son Dönem Osmanlı Düşüncesinde Yeni Etik Arayışları”, 2. Siyasette ve Yönetimde Etik Sempozyumu Bildiriler Kitabı, (Sakarya, 2005).
  20. DOĞAN, Atilla, “Sosyal Darwinizm ve Osmanlı Aydınları Üzerindeki Etkileri (1860- 1916)”,
  21. Yayınlanmamış Doktora Tezi, MÜSBE İstanbul 2003.
  22. DOKO, Eni