Journals / Türk İslam Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi / 2018 / Cilt: 13 - Sayı: 26

The Transition Components to Dome Used in Konya Neighborhood Masjid of XIII. Century

XIII. YÜZYIL KONYA MAHALLE MESCİTLERİNDE KULLANILAN KUBBEYE GEÇİŞ ELEMANLARI

Pages
163–187
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

It has been determined that the dome transitional components used in these structures are unadorned and small in scale.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The architectural components providing transition from quadrilateral or polygonal plan scheme to dome with circle base had been used in different building types like masjid, Turkish baths, inns, mosques and madrasa in historical process.
📊
Key Findings & Data:The neighborhood masjid with one dome built by Anatolian Seljuks in 13th century is one of these types of buildings where these transition components were used.
💡
Conclusion & Impact:It has been determined that the dome transitional components used in these structures are unadorned and small in scale.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

The architectural components providing transition from quadrilateral or polygonal plan scheme to dome with circle base had been used in different building types like masjid, Turkish baths, inns, mosques and madrasa in historical process. The neighborhood masjid with one dome built by Anatolian Seljuks in 13th century is one of these types of buildings where these transition components were used. The masjids with one dome are small size buildings built in between neighborhoods. These masjids have a main space covered with dome with changing square or semi-square plan and there are transition components between the dome and the lower structure. In the scope of this study, in Konya city center Meram district, Abdülmümin Masjid with pendentive transition components, Aksinne Masjid with triangular belt system and Hoca Hasan Masjid with triple squinch system are investigated. It has been determined that the dome transitional components used in these structures are unadorned and small in scale.

Özet

Dörtgen ya da çokgen plan şemasından, daire tabanlı kubbe örtüsüne geçişisağlayan mimari elemanlar; tarihsel süreç içerisinde medrese, cami, han,hamam, mescit gibi farklı yapı tiplerinde kullanılmıştır. Anadolu Selçuklularının13. yy. da inşa ettikleri, tek kubbeli mahalle mescitleri de geçiş elemanlarınınkullanıldığı bir yapı türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Tek kubbeli AnadoluSelçuklu mescitleri, mahalle aralarında inşa edilmiş küçük boyutta yapılardır.Değişen kare veya kareye yakın planlı, üzeri kubbe ile örtülü ana mekâna sahipolan bu mescitlerde kubbe ile alt yapı arasında kubbeye geçiş elemanları yeralmaktadır. Çalışma kapsamında Konya kent merkezi Meram ilçesinde yer alan,pandantif geçiş elemanının kullanıldığı Abdülmümin Mescidi, üçgenli kuşaksisteminin kullanıldığı Aksinne Mescidi ve üçlü tromp sisteminin kullanıldığıHoca Hasan Mescidi incelenmiştir. Bu yapılarda kullanılan kubbeye geçişelemanlarının bezemesiz ve küçük ölçekte olduğu tespit edilmiştir.

🔖

Cite This Article

TURAN, Ş. N., YALDIZ, E. (2018). The Transition Components to Dome Used in Konya Neighborhood Masjid of XIII. Century. Türk İslam Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, Cilt: 13 - Sayı: 26, 163–187. https://ajindex.com/articles/418710

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (15)

  1. AKTUĞ KOLAY, İ., 1999, “Batı Anadolu 14.Yüzyıl Beylikler Mimarisinde Yapım Teknikleri”, Atatürk Yüksek Kurumu Atatürk Merkezi Yayını, Ankara, s:57- 87. ANONİM, 2010, “Konya İl Merkezi Taşınmaz Kültür Ve Tabiat Varlıkları Envanteri”, Konya. ANONİM, 2013, İnşaat Teknolojisi Taşın Mimaride Kullanımı, Ankara, 26-39.
  2. ASLANAPA, O., 2017, “Türk Sanatı”, Remzi Yayınevi,
  3. İstanbul.
  4. AYVERDİ, E.H., 1966, “Osmanlı Mimarisinin İlk Devri”, İstanbul Fetih Cemiyeti İstanbul Enstitüsü, İstanbul.
  5. BAŞ, T., 2008, “Anadolu Selçuklu Dönemi Konya Mahalle Mescitlerinin Restorasyon Sorunları”, Yüksek lisans tezi. BATUR, A., 1980, “Osmanlı Camilerinde Eğrisel Örtüler ve Geçiş Öğeleri”,İTÜ Mimarlık Fakültesi, Basılmamış doçentlik tezi, İstanbul.
  6. GÖNÜLAL, Ö., 1997, “Erken Osmanlı Döneminde Inşa Edilen Çok Işlevli Camilerde Kubbeye Geçiş Elemanları”, Hacettepe Üniversitesi,
  7. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora tezi, Ankara.
  8. HASOL, D., 1998, “Mimarlık Sözlüğü”, Yem Yayın., İstanbul.
  9. KARPUZ, H., 2001, “Anadolu Selçuklu Mimarisi Yardımcı Ders Kitabı”, Selçuk Üniversitesi Yaşatma ve Geliştirme Vakfı, Konya, s: 46. KUBAN, D., 1998, “Mimarlık Kavramları”, Yem yayın, İstanbul.
  10. KUBAN, D., 2010, "Mimarlık Kavramları", Yem yayın, İstanbul.
  11. OKÇUOĞLU, T., 1995, “Anadolu Selçuklu Mescitlerinde Kubbeye Geçiş Alanının Değerlendirilmesi”, İstanbul Üniversitesi,
  12. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi, İstanbul.
  13. ÖZAKIN, R., 1998, “VII. Milli Selçuklu Kültür ve Medeniyeti Semineri (II. Ortaçağ Ve Türk Dönemi Kazı-Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri)”, Selçuk Üniversitesi Basımevi, Konya, s:269-287.
  14. ÖZBEK, Y., ARSLAN, C., 2008, "Kayseri Taşınmaz Kültür Varlıkları Envanteri", Cilt 1, Kayseri. ÖZCAN, A., 2008, “14. 15. Yüzyıl Bursa Cami ve Mescitlerinde Kubbeye Geçiş Elemanları”, Yüksek Lisans tezi. ROSİNTAL, J., 1928, “Pendantifs Trompes et Stalactites”, Paris. RUMPLER, M., 1956, La Coupole Dans L’architecture Byzantine Et Musulmane, Editions Le Tilleul, Strasbourg, s:82. ŞİMŞEK, H., 2010, “Erken Osmanlı Mimarisinde Kubbeye Geçiş Sistemlerinden Üçgenler Kuşağı”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Genel Sanat Tarihi Bilim Dalı, Yüksek lisans tezi, Van. ŞAMAN, N., 1985, “Anadolu Selçuklu dönemi yapılarında örtü sistemi”, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek lisans Tezi, Ankara.
  15. SÖNMEZER, Ş., 1996, “17. Yüzyıl İstanbul Mescitleri”, Yüksek lisans tezi. TUNCER, O.C., 1980, “Anadolu Selçuklu Yapılarında