SavedAdd your journal

Journals / Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 3 - Sayı: 5

FİRDEVSİ ve ŞAHNAME'NİN KAYIP HİKAYELERİ

Ahmet KÜÇÜKKALFA
Pages
13–36
Publication Date
2021-01-20
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Daha önceki destanlarda olmayan “Demirci Kavâ ” destana ilave edilmiştir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:İran’lı şair Firdevsi’nin (940-1020) eseri Şahnâme’nin ilk ve en önemli destanı “İran hükümdarı Feridun, Demirci Kavâ ve Arap hükümdarı Dahhâk” konusuna yoğunlaşarak; eserin ortaya çıkışı, gelişimi ve ün kazanma süreci incelenmiştir.
📊
Key Findings & Data:Yazımı üzerinden geçen 1.000 yıllık dönemde Şahnâme ve şair Firdevsi hakkında, bazı yazarlara ait hoş satırlar vardı.
💡
Conclusion & Impact:Daha önceki destanlarda olmayan “Demirci Kavâ ” destana ilave edilmiştir.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Şair Firdevsi · Şahname · Demirci Kava

Özet

İran’lı şair Firdevsi’nin (940-1020) eseri Şahnâme’nin ilk ve en önemli destanı “İran hükümdarı Feridun, Demirci Kavâ ve Arap hükümdarı Dahhâk” konusuna yoğunlaşarak; eserin ortaya çıkışı, gelişimi ve ün kazanma süreci incelenmiştir. İran hükümdarı Feridun’un hikâyesi birebir Pers hükümdarı Kirus’un yaşamı üzerinden kurgulanmıştır. Herodot, Ksenophon ve Tevrat’ta Pers hükümdarı Kirus’un yaşamı çok ayrıntılı anlatılmıştır. İran sözlü anlatım geleneğinde Part dönemi kahramanlık hikâyeleri önem kazanmıştı. Pers dönemi hatırlanmıyordu. Pers hükümdarı Kirus’un hikâyesi, ancak Part dönemi kahramanlık hikâyelerinde yer buldu. Part hükümdarlığını yıkan Sasaniler, Part kahramanlık hikâyelerini, “Keyanlar-Kavian” olarak yeniden adlandırdılar. Hint Caynaizm ve Budist-Uygur hikâyelerinde Demirci Kavâ destanı’na ilham verecek hikâyelere rastladım. Yazımı üzerinden geçen 1.000 yıllık dönemde Şahnâme ve şair Firdevsi hakkında, bazı yazarlara ait hoş satırlar vardı. İyi bir hikâye kolayca oluşmuştu. Hikâye’ye göre: “Gazne Türk devleti hükümdarı Mahmud, şair Firdevsi’ye her bir beyit için bir altın dinar vaat etmişti. Hükümdarın 60.000 beyit için 60.000 altın dinar ödemesi gerekiyordu. Hükümdarın hazinesi zayıftı, şaire 60.000 gümüş dirhem ödeme yaptı. Şair kabul etmedi ve…” Doğu bilimci Helmut Ritter’e göre, şair ve hükümdar arasındaki bu hikâye gerçek değildi. Mahmud Gazne hükümdarı olduğunda (999 yılı), şair Şahnâme’nin yarısına gelmişti. Hükümdar Mahmud, İran hükümdarlarının destanıyla hiç ilgilenmemişti. Daha önceki destanlarda olmayan “Demirci Kavâ ” destana ilave edilmiştir.

🔖

Cite This Article

KÜÇÜKKALFA, A. (2021). FİRDEVSİ ve ŞAHNAME'NİN KAYIP HİKAYELERİ. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 3 - Sayı: 5, 13–36. https://ajindex.com/articles/416007

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (22)

  1. APAK, Adem, “Şuubiye” TDV İslâm Ansiklopedisi, 2010, C. 39, ss. 244-246.
  2. APAYDIN, Ahmet, “Part (Arsak) İmparatorluğu (MÖ 247-MS 224)”, www.academia.edu (Nisan 2020, 15.00) AŞIKPAŞAZADE, Derviş Ahmed Aşıki, Aşıkpaşazade Tarihi, haz. Cemil Çiftci, Mostar Yayınları, İstanbul 2008.
  3. BAHARNAZ, Mohammad Reza, Nomads, Migrating and Swallows, Gooya Books, Tahran 2006.
  4. BARTHOLD, V.V., Moğol İstilasına Kadar Türkistan, haz. Hakkı Dursun Yıldız, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1990.
  5. BENLİ, Yusuf, “Nusaybin’de Haşebiyye Devleti ve İslâm Tarihinde Yeri”, Geçmişten Günümüze Nusaybin Sempozyumu, 27-28 Mayıs 2004, Nusaybin 2004, ss. 215-142.
  6. BENLİ, Yusuf, “Ahilikte Şiilik Etkisi ve Ahiliğin Anadolu’da Aleviliğe Tesirleri Meselesine İlişkin Bazı Değerlendirmeler”, Hikmet Yurdu, 2009, Yıl: 2, S. 3, ss. 147-180.
  7. BİRUNİ, Ebu Reyhan el Biruni, Maziden kalanlar/ El Asar el Bakiye, çev. Ahsen Batur, Selenge Yayınları, İstanbul 2011.
  8. BOZAN, Metin, “I. Hicri Asır Mezhep Hareketlerinde Mardin Bölgesi” Dini Araştırmalar Dergisi, 2006,
  9. C. IX, S. 25, s. 125-142.
  10. BROCKELMANN, C., İslâm Ulusları ve Devletleri Tarihi, çev. Neşet Çağatay, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1992.
  11. CAMPBELL, Joseph, Doğu Mitolojisi-Tanrının Maskeleri, çev. Kudret Emiroğlu, İmge Kitabevi, Ankara 2009. CEVANŞİR (Javanshir) Babek, “Fars Dili’nin Oluşumunda Türkçe’nin Etkisi”, XI. Milli Türkoloji Kongresi Bildiri Kitabı, 11-13 Kasım 2014,
  12. Cilt I, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları, Ankara 2015, ss. 117-144.
  13. CLAVIJO, Ruy Gonzales de, Anadolu Orta Asya ve Timur, çev. Ömer Rıza Doğrul, Ses Yayınları, İstanbul 1993.
  14. CZEGLEDY, Karoly, Bozkır Kavimlerinin Doğudan Batıya Göçleri, çev. Erdal Çoban, Özne Yayınları, İstanbul 1998.
  15. DAFTARY, Farhad, İsmaililer, çev. Erdal Toprak, Doruk Yayınları, Ankara 2002.
  16. DEMİRCİ, Mustafa, “Emeviler’den Abbasiler’e Geçiş Sürecinin Bir Tanığı: Abdullah İbnü’l- Mukaffa ve Risaletü’s Sahabesi”, D. E. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, İzmir 2005, S. XXI, ss. 117-148.
  17. DEVLETŞAH, Devletşah Tezkiresi-Tezkire-i Devletşah, çev. Necati Lugal, Tercüman Gazetesi 1001 Eser, İstanbul 1977.
  18. EBERHARD, Wolfram, Çin Tarihi, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1947.
  19. ELIADE, Mircea, Şamanizm, çev. İsmet Birkan, Kabalcı Yayıncılık, İstanbul 1999.
  20. ELIADE, Mircea, Dinsel inançlar ve Düşünceler Tarihi I, II, III, haz. Ergun Kocabıyık, Kabalcı Yayınevi, İstanbul 2003.
  21. ELİADE, Mircea, Demirciler ve Simyacılar, çev. Mehmet Emin Özcan, Kabalcı Yayınevi, İstanbul 2003.
  22. ELMALI, Murat, “Eski Uygur Türkçesi Metinlerinde Metamorfoz” Acta Tur