Journals / Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi / 2022 / Cilt: 12 - Sayı: 23

Geçmişten Günümüze Aşı Boyasının Kullanımı Üzerine Bir Değerlendirme

Pages
139–168
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu bağlamda, bazı Afrika kabilelerinde güneşten korunmak için kendini aşı boyası bazlı bir madde ile boyamaları, pragmatik kullanımın bir yansıması olarak yorumlanabilmektedir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:ÖZ: Bu çalışma kapsamında, arkeolojik alanlarda topak, tortu, toz ve boya hâlinde tespit edilen aşı boyasının pratik kullanım biçimleri ve bunlara yüklenen sembolik anlamlar ele alınmıştır.
📊
Key Findings & Data:Yaklaşık 500 binyıl öncesine kadar tarihlendirilen buluntularla, pigment olarak kullanımı dışında, MÖ 2. binyıl ortasından itibaren karşılaşılmamaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Bu bağlamda, bazı Afrika kabilelerinde güneşten korunmak için kendini aşı boyası bazlı bir madde ile boyamaları, pragmatik kullanımın bir yansıması olarak yorumlanabilmektedir.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kırmızı · Ritüel · Paleolitik

Özet

ÖZ: Bu çalışma kapsamında, arkeolojik alanlarda topak, tortu, toz ve boya hâlinde tespit edilen aşı boyasının pratik kullanım biçimleri ve bunlara yüklenen sembolik anlamlar ele alınmıştır. Buluntu noktaları arasında; mağara dolguları, mezarlar, mabetler ve evler bulunmaktadır. Aşı boyasıyla ilgili birçok yayın yapılmış olmakla birlikte, çeşitli coğrafyalardan yeni buluntuları da kapsayan bir çalışmaya olan ihtiyaç, bu yayının hazırlanmasını gerektirmiştir. Böylece, aşı boyasının eldeki veriler ışığında ne şekilde kullanımına başlandığı, nasıl bir gelişim gösterdiği, pratik ve sembolik yönü ortaya konulmuştur. Yaklaşık 500 binyıl öncesine kadar tarihlendirilen buluntularla, pigment olarak kullanımı dışında, MÖ 2. binyıl ortasından itibaren karşılaşılmamaktadır. Bununla birlikte, etnografik kullanımı aracılığıyla aşı boyasının günümüzle olan bağı kurulabilmektedir. Bu maddenin, Alt Paleolitik Çağ’a kadar götürülebilen topaklar hâlindeki ilk bulgularının ardından, 140 binyıl öncesinden itibaren hem Afrika hem de Avrasya’da belirgin bir şekilde kullanılmaya başlandığı anlaşılmıştır. Bunun sembolik anlamda kullanımı, ilk mağara resimlerinin yapıldığı 73 binyıl öncesine kadar götürülebilmektedir. Hem topak hem de toz veya pigment olarak sarı ve kahverengiye göre daha yüksek bir oranda tercih edilen kırmızı aşı boyası, her şeyden önce kanın rengi olması nedeniyle, aşı boyasının ilk olarak sembolik amaçla kullanılmış olabileceğini göstermiştir. Fakat çalışma kapsamında bazı hayvan türlerinde ve insanlarda görülen toprak yeme davranışına dayanılarak, bunun pragmatik bir amaçla kullanılmaya başlanmış olabileceği ileri sürülebilmektedir. Bu bağlamda, bazı Afrika kabilelerinde güneşten korunmak için kendini aşı boyası bazlı bir madde ile boyamaları, pragmatik kullanımın bir yansıması olarak yorumlanabilmektedir.

🔖

Cite This Article

KEKEÇ, E. (2022). Geçmişten Günümüze Aşı Boyasının Kullanımı Üzerine Bir Değerlendirme. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 12 - Sayı: 23, 139–168. https://ajindex.com/articles/403437

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (20)

  1. AKDENİZ, Engin, KARACA, Özgen (2003), “Elazığ-Malatya Yöresi Duvar Resmi Geleneği ve Pirot Höyük Duvar Resmi”, TÜBA-AR 4, 117-123.
  2. AKİNİZ, Sercan (2017), "Ortaçağ Akdenizi'nde Kırmızının İzinden", Ed. Menekşe Suzan TEKER, II. Uluslararası Akdeniz Sanat Sempozyumu, 10-12 Mayıs 2017,
  3. Akdeniz Üniversitesi Basımevi, Antalya, 233-239.
  4. ANDREWS, Ted (1995),
  5. Renklerle Tedavi, Çev. Tuğrul ÖKTEN, Arıtan Yayınevi,
  6. İstanbul.
  7. ATİK, Didem Asya (2019), Mekan Tasarımında Renk ve Kültür İlişkisinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi,
  8. İstanbul.
  9. BAIRD, Douglas, ASOUTI, Eleni, ASTRUC, Laurence, BAYSAL, Adnan, BAYSAL, Emma, CARRUTHERS, Denise, FAIRBAIRN, Andy, KABUKCU, Ceren, JENKİNS, Emma Louise, LORENTZ, Kirsi, MIDDLETON, Caroline, PEARSON, Jessica, PIRIE, Anne (2013), “Juniper Smoke, Skulls and Wolves’ Tails. The Epipalaeolithic of the Anatolian Plateau in its South-west Asian Context; Insights from Pınarbaşı”, Levant 45. 2, 175-209.
  10. BAR-YOSEF MAYER, Daniella (2005), “The Exploitation of Shells as Beads in the Palaeolithic and Neolithic of the Levant”, Paleorient 31. 1, 176-185.
  11. BAR-YOSEF MAYER, Daniella, VANDERMEERSCH, Bernard, BAR-YOSEF, Ofer (2009), “Shells and Ochre in Middle Paleolithic Qafzeh Cave, Israel: Indications for Modern Behavior”, Journal of Human Evolution 56. 3, 307-314.
  12. BAYSAL, Emma (2013), "A Tale of Two Assemblages: Early Neolithic Manufacture and Use of Beads in the Konya Plain", Anatolian Studies 63, 1-15.
  13. BEDNARİK, Robert (2014), "Pleistocene Paleoart of Europe", Arts 3, 245-278.
  14. BELLİ, Oktay (2000), “Van Bölgesi’nde Boyalı Mağara Resimlerinin Keşfi”, Ed. Oktay BELLİ, Türkiye Arkeolojisi ve İstanbul Üniversitesi (1932-1999),
  15. İstanbul Üniversitesi, Ankara, 291-297.
  16. BONOGOFSKY, Michelle (2001), “Cranial Modeling and Neolithic Bone Modification at ’Ain Ghazal: New Interpretations”, Paléorient 27, 141-146.
  17. BOSTANCI, Enver (1965), “Beldibi, Belbaşı Mezolitiği ve Diğer Mezolitik Buluntularla Olan Münasebetleri”, Antropoloji 3, 55-90.
  18. BRIGHTSMITH, Donald (2004), “Effects of Diet, Migration, and Breeding on Clay Lick Use by Parrots in Southeastern Peru”, Evolution of Aviculture: Proceedings of American Federation of Aviculture Symposium, August 4-7 2004, San Francisco, 1-5.
  19. CAUVIN, Jacques, AURENCHE, Olivier, CAUVIN, Merie-Claire, BALKAN ATLI, Nur (2007), “Cafer Höyük: Çanak Çömleksiz Neolitik Döneme Ait Bir Yerleşme”, Ed. Mehmet ÖZDOĞAN ve Nezih BAŞGELEN, Türkiye’de Neolitik Dönem, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul, 99-114.
  20. CLOTTES, J