Endüstriyel Tasarım Ürünü Sofra Seramiklerinde Biyomimetik ve Biyomorfizm’den Yararlanılması

Özet

Endüstriyel tasarım, endüstri alanında üretimi yapılabilecek olan tüketiciye yönelik işlevsel, estetik ve fonksiyonel ürünlerin seri üretime uygun olacak şekilde geliştirildiği ve yenilikçi yönü olan projelerin ortaya çıkması olarak tanımlanabilir. Bir endüstriyel ürünün tasarlanma sürecinde piyasa araştırması yapılarak tüketicinin ihtiyaçları göz önüne alındıktan sonra tasarımcı tarafından ürünün hazırlanma süreci başlar. Piyasa araştırmaları esnasında tüketicinin beğenisi, finansal yeterliliği ve ürüne ulaşım kolaylığı test edildikten sonra üretim aşamasında yaşanacak olan problemler ve çözümleri üzerine yoğunlaşılır. Bir endüstriyel tasarım sürecinde tasarımcının göz önünde bulundurması gerekenler ise, ihtiyaç belirleme, araştırma ve gözlemleme, fikir geliştirme, çözümleme, modelleme, rafine etme ve eylem olarak sıralanabilir. Bir tasarımcının bu gereksinimleri yerine getirebilmesi için ilham alabileceği en önemli alanlardan birinin doğa olduğu söylenebilir. Çünkü doğa, renk, doku, form, şekil ve işlevsellik açısından eşsiz bir zenginliğe sahiptir. Doğadan ilham alan tarihin en önemli kişiliklerinden biri olan Leonardo Da Vinci, bu kriterleri göz önünde bulundurarak 1480’ler de uçan araç buluşunu gerçekleştirmiştir. Önceleri bir tanımlamaya gidilmeden yararlanılan sonra ise bilinçli olarak 1969 yılında kullanılmaya başlanılan doğadan esinlenme yöntemi, her geçen yıl gelişerek devam etmiş 1997 yılında ise “biyomimikri” kavramı olarak ifade edilmeye başlanmıştır. Günümüzde teknoloji, uzay, mimari yapılar, bilim ve endüstriyel tasarım alanlarında olmak üzere pek çok alanda kullanılan biyomimikri ve biyomorfizm, birçok bilim adamı ve tasarımcıya ilham kaynağı olmaya devam etmektedir. Ancak genellikle biyomimikri ile karıştırılan biyomorfizm, görsel olarak yaşamdaki öğelere benzeyen (doğaya "benzerler") tasarımlara atıfta bulunurken, biyomimetik tasarımlar işleve odaklanır (doğa gibi çalışırlar). Bu araştırmada hem biyomimikri hem de biyomorfizm’in diğer yararlanılan tasarım alanlarının yanı sıra, sofra seramiği endüstrisindeki form ve dekor tasarımlarına yansıması üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda ilgili literatür taranmış, form ve dekor uygulamalarına uygun doğadan canlı örnekleri seçilmiş, onlardan esinlenilmiş ve sonrasında örnek sofra seramikleri hazırlanmıştır. Bu süreç araştırmanın bulgular ve yorum kısmında değerlendirilerek, elde edilen veriler analiz edilmiştir. Araştırma sonucuna göre öneriler geliştirilmiştir.