SavedAdd your journal

Journals / Kilitbahir / 2017 / Sayı: 10

OSMANLI DÖNEMİ BOSNALI BAZI MÜFESSİRLER ÜZERİNE-I (1463-1878)

Ekrem Gülşen
Journal
Kilitbahir
Pages
25–51
Publication Date
2017-11-29
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bosnalı müfessirler, dönemin geleneksel ilim anlayışı olan sûre ve âyet tefsiri yazma geleneğini devam ettirmişler, tam tefsir olarak yeni bir şey ortaya koyamamışlardır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Osmanlı Devleti, Selçuklulardan çok zengin bir kültür mirası devralmış ve bunu daha da ileriye taşımak için gayret sarf etmiştir.
📊
Key Findings & Data:Fethedilen ve sözü edilen hizmetlerin gerçekleştiği memleketlerden biri de Bosna-Hersek’tir. 1463’de fetihle başlayan faaliyetler, idarenin 1878’de Osmanlılardan Avusturya-Macaristan’a geçmesine dek dört asır boyunca sürdürülmüştür.
💡
Conclusion & Impact:Bosnalı müfessirler, dönemin geleneksel ilim anlayışı olan sûre ve âyet tefsiri yazma geleneğini devam ettirmişler, tam tefsir olarak yeni bir şey ortaya koyamamışlardır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Bosna · Bosnalı müfessirler · Osmanlı

Özet

Osmanlı Devleti, Selçuklulardan çok zengin bir kültür mirası devralmış ve bunu daha da ileriye taşımak için gayret sarf etmiştir. Fethedilen yerlere ilk önce cami, yanında medrese ve etrafında pek çok müştemilat vakfiye olarak tesis edilerek, yeni alınan yerlerde topluma ve devlete gerekli din, ilim ve eğitim hizmetlileriyle, devlet kademesinde lüzumlu olan adlî ve idarî personel yetiştirilmiştir. Fethedilen ve sözü edilen hizmetlerin gerçekleştiği memleketlerden biri de Bosna-Hersek’tir. 1463’de fetihle başlayan faaliyetler, idarenin 1878’de Osmanlılardan Avusturya-Macaristan’a geçmesine dek dört asır boyunca sürdürülmüştür. Bu makalede, gerek Bosna ve gerekse İstanbul Osmanlı medreselerinde eğitim görüp tefsir alanında çalışma yapan Boşnak kökenli beş müfessirin hayatları, Kur’ân ve Kur’ân ilimlerine dair bazı eserleri incelenmektedir. Bu müfessirler: Sûdî Efendi Bosnevî, Ali Dede Mostârî (Türbe Şeyhi), Abdullah Bosnevî (Şârihu’l-Fusûs), Muhammed Emin Bazarlî ve Hilmi Baba (Taşlıcavî) Bosnevî’dir. Bosnalı müfessirler, dönemin geleneksel ilim anlayışı olan sûre ve âyet tefsiri yazma geleneğini devam ettirmişler, tam tefsir olarak yeni bir şey ortaya koyamamışlardır.

🔖

Cite This Article

Gülşen, E. (2017). OSMANLI DÖNEMİ BOSNALI BAZI MÜFESSİRLER ÜZERİNE-I (1463-1878). Kilitbahir, Sayı: 10, 25–51. https://ajindex.com/articles/376948

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (9)

  1. Abay, Muhammed, “Osmanlı Döneminde Yazılan Tefsir İle İlgili Eserler Bibliyografyası”, Divân İlmi Araştırmalar, sayı 6, İstanbul 1999/1. Abay, Muhammed, Osmanlı Dönemi Müfessirleri, (Yayımlanmamış Yüksek Lisan Tezi), Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tefsir Anabilim Dalı, Bursa 1992.
  2. Aruçi, Muhammed, “Sûdî Bosnevî”, DİA, İstanbul 2009.
  3. Ateş, Süleyman, İşârî Tefsir Okulu, Yeni Ufuklar Neşriyat, 2. Baskı, İstanbul 1998. Bağdâdî, İsmail Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn Esmâü’l-Müellifîn ve Âsâru’l-Musannifîn, İstanbul 1951.
  4. Bardhı, İsmail, 1918-1988 Yılları Arasında Bosna-Hersek ve Kosova’da Tefsir Sahasında Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), AÜSBE., Ankara 1992.
  5. Başiç, Kemal, Osmanlı Devleti’nin Bosna-Hersek Müslümanlarıyla İlişkileri (Ayrılıştan 1914’e), (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), AÜSBE., Ankara 1998.
  6. Besim, Darkot, “Bosna”, İA, MEBY., İstanbul 1979. Bosnevî, Abdullah, el-Burhânü’l-celiy ve’d-delîlü’l-aliy fî tefsîri “li Nasrife anhü’s-sûe”, Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi, nr. 3611/3. Bosnevî, Abdullah, Mecmûati Resâili Abdullah Bosnevî, Süleymaniye Kütüphanesi Cârullah Efendi, nr. 2129 Bosnevî, Abdullah, Risâle fi’n-Nûn, Süleymaniye Kütüphanesi Haşim Paşa, nr. 21/11. Bosnevî, Abdullah, Tefsîru sûreti “ve’l-Â’diyât”, Süleymaniye Kütüphanesi Kasîdecizâde, nr. 745/1. Bosnevî, Ali Dede, Havâtimü’l-hikem ve hallü’r-rumûz ve keşfü’l-künûz (Esiletü’l-hikem), Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Beşir Ağa, nr. 352. Bosnevî, Ali Dede, Tefsîru Şeyh Alî Dede, Kastamonu Yazma Eserler Kütüphanesi nr. 2958/04. Bosnevî, Hilmi Baba, Fethu’l-esrâr ve’l-müşkilât alâ Rûhi’l-beyân bi’l-işârât, Süleymaniye Kütüphanesi İbrahim Efendi, nr. 132. Bosnevî, Hilmi Baba, Tefsîru sûreti’d-Duhâ, Süleymaniye Kütüphanesi İbrahim Efendi 137. Bosnevî, Sûdî, Tefsiru Kavlihi Teâlâ “Ya eyyühe’l-müzzemmil kumi’l-leyle illâ kalîlen”, Süleymaniye Kütüphanesi Hamidiye, nr. 185. Bursalı, Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri, İstanbul 1914.
  7. Çetin, Altan ve Çağ, Galip, “Bosna’nın Osmanlı İdaresine Geçişinde Bogomilliğin Etkisi”, Tarih Okulu Dergisi 2011, sayı IX. Çog, Mehmet, “İslâm Bizans İlişkileri Bağlamında “Pavlikanlar” Üzerine Bir Değerlendirme”, FÜİFD., 13/2, 2008.
  8. Djurdjev, Branislav, “Bosna-Hersek”, DİA, İstanbul 1992.
  9. Doğan, İshak, “Osmanlı Dönemi Kur’ân Araştırmaları”, Makâlât, 1991/1. el-Hanciş, Muhammed, el-Cevherü’l-esnâ fî terâcimi u’lemâi ve şua’râi Busna (tah. Abdülfettah Muhammed el-Hulv), (1. Baskı), Hecer li’t-tıbâ’ ve’n-neşr, Kahir