SavedAdd your journal

Journals / NAZARİYAT İslâm Felsefe ve Bilim Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2019 / Cilt: 5 - Sayı: 2

Tefsir Şerh-Haşiye Geleneğinde Kurucu Bir Eser: Kutbüddin er-Râzî’nin Şerhu müşkilâti’l-Keşşâf ’ı

MEHMET TAHA BOYALIK
Pages
139–160
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The terse style of al-Kashshāf, reflecting laconically the previous tafsīr accumulation, and the success in applying maʿānī meth

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:al-Zamakhsharī’s work named al-Kashshāf is one of the most influential works of the history of tafsīr (Quranic exegesis).
📊
Key Findings & Data:al-Zamakhsharī’s work named al-Kashshāf is one of the most influential works of the history of tafsīr (Quranic exegesis).
💡
Conclusion & Impact:The terse style of al-Kashshāf, reflecting laconically the previous tafsīr accumulation, and the success in applying maʿānī meth
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

al-Zamakhsharī’s work named al-Kashshāf is one of the most influential works of the history of tafsīr (Quranic exegesis). The terse style of al-Kashshāf, reflecting laconically the previous tafsīr accumulation, and the success in applying maʿānī meth

Özet

Zemahşerî’nin el-Keşşâf’ı tefsir tarihinin en etkili eserlerindendir. el-Keşşâf’ın veciz üslubu, önceki tefsir birikimini özlü bir şekilde yansıtması ve meânî yöntemini Kur’an’a başından sonuna kadar başarılı bir şekilde uygulaması, tefsirler arasında onu öne çıkarmıştır. Bu eser tefsir ilminin müteahhirîn dönemi için bir kırılma noktasını temsil etmektedir. Tefsir tarihinde şerh-haşiye yazıcılığı da el-Keşşâf ile yaygınlaşmıştır. VII/XIII. yüzyıl itibariyle müteahhirîn döneminin önemli âlimleri, tekrara düşmemek için, teliften ziyade el-Keşşâf veya aynı çizgideki Envârü’t-tenzîl üzerine şerh yazmayı tercih ederek tefsir alanına katkı sağlamışlardır. Kutbüddin er-Râzî de el-Keşşâf’ı şerh eden âlimlerdendir. Bu makalede, Kutbüddin er-Râzî’nin Şerhu müşkilâti’l-Keşşâf adlı eserinin şerh-haşiye geleneğindeki kurucu rolüne işaret edilmekte ve eserin muhtevası ve yöntemi hakkında bilgi verilmektedir. Makalede ulaşılan verilere göre Râzî, ana metni ağırlıklı olarak iştikâk, sarf, nahiv, meânî, beyân ve bedî‘ gibi dil ve belagat ilimleri açısından şerh etmiş, dinî ve aklî ilimlerle ilgili meselelere ana metinde yeri geldikçe değinmiştir. Şerhte dilbilimsel ve edebi yönün fazlaca öne çıkmasının sebebi, konunun bir tefsir metni olması ve bu metnin de dil ve belagat açısından temayüz etmesidir. Râzî’nin bu şerhteki amacı eleştiriden ziyade açıklamadır. O, müellifin i‘tizâlî görüşlerine de genelde eleştirel yaklaşmamış, bu görüşleri Mu‘tezile açısından şerh etmekle yetinmiştir. Râzî’nin şerhi tefsir şerh-haşiye geleneğinin en etkili ve en fazla atıf alan eserlerindendir. Kutbüddin er-Râzî sonrasındaki önemli şârihler Râzî’nin şerhini itibara alarak onun görüşlerini tartışmışlardır. Şerh-haşiye geleneğindeki birçok tartışmanın kaynağında Râzî’nin şerhi bulunur. Ortaya çıkardığı etkiyle bu şerh, tefsir şerh-haşiye geleneğinin kurucu eserlerinden biri olarak anılmayı hak etmektedir.

🔖

Cite This Article

BOYALIK, M. T. (2019). Tefsir Şerh-Haşiye Geleneğinde Kurucu Bir Eser: Kutbüddin er-Râzî’nin Şerhu müşkilâti’l-Keşşâf ’ı. NAZARİYAT İslâm Felsefe ve Bilim Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 2, 139–160. https://ajindex.com/articles/289462

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (2)

  1. Abdülkâhir el-Cürcânî, Kitâbu Delâili’l-i‘câz, nşr. Mahmud Muhammed Şâkir, Kahire: Mektebetü’l-Hancî, 1424/ 2004. Abdülkerim b. Abdilcebbâr, Hâşiyetü Abdilkerîm ale’l-Keşşâf, Murad Molla Kütüphanesi, Murad Molla 296, vr. 1a-289a. Abdülkerim b. Abdilcebbâr, Muhâkemâtü Abdilcebbârzâde beyne Hâşiyeti Kutbiddîn er-Râzî ale’l-Keşşâf ve beyne İ‘tirâzât Cemâliddîn el-Aksarâyî. Köprülü Kütüphanesi, Mehmed Âsım Bey 24, vr. 1a-191b. Aksarâyî, Cemaleddin Muhammed, el-İ‘tirâzât elletî evrede el-İmâm Cemâlüddîn el-Aksarâyî alâ Şerhi’l-Keşşâf li’l-İmâm Kutbiddîn er-Râzî, Süleymaniye Kütüphanesi, Esad Efendi 242, vr. 35b-79a. Ali Kuşçu, Hâşiye alâ Şerhi’l-Keşşâf li’l-Cürcânî, Bayezid Yazma Eser Kütüphanesi, Veliyüddin Efendi 3244, vr. 1a-18b. Bâbertî, Ekmeleddin Muhammed, Hâşiyetü’l-Keşşâf, Süleymaniye Kütüphanesi, Cârullah 198, vr. 1a-169a. Beyzâvî, Kâdî Nâsıruddin Abdullah. Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t-te’vîl, İstanbul: Dâru’t-Tıbâati’l-Âmire, 1302. Boyalık, M. Taha, Dil, Söz ve Fesâhat: Abdülkâhir el-Cürcânî’nin Sözdizimi Nazariyesi, İstanbul: Klasik, 2017. Boyalık, “Abdülkâhir el-Cürcânî’nin Sözdizimi Teorisi ve Tefsir Geleneğine Etkisi”, doktora tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2014. Boyalık, “Giriş”, Taşköprîzâde, Ahmed Efendi, Hâşiye alâ Şerhi’l-Keşşâf li’l-Cürcânî: Cürcânî’nin Keşşâf Şerhine Hâşiye, nşr. M. Taha Boyalık, 15-29, İstanbul: Medeniyet Üniversitesi Yayınları, 2016. Hâşiye, “el-Keşşâf Şerh-Hâşiye Geleneğinde Tefsir İlminin Mâhiyeti Tartışması”. Nazariyat IV/1 (2017): 91-118. Cemîl Benî Atâ, “ed-Dirâse”, Fütûhu’l-gayb fi’l-keşfi an kınâ‘ı’r-rayb, nşr. İyâd Ahmed el-Gavc vd., I, 91-605, Dubai: Câizetü Dubai ed-devliyye li’l-Kur’âni’l-Kerîm, 1424/2013.
  2. Cerrahoğlu, İsmail. “Zemahşerî ve Tefsiri”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 26 (1983): 59-96. Cüveynî, Mustafa Sâvî, Menhecü’z-Zemahşerî fî tefsîri’l-Kur’ân ve beyâni i‘câzihî, Kahire: Dâru’l-Meârif, tsz. Cürcânî, Seyyid Şerif, Hâşiyetü’l-Cürcânî ale’l-Keşşâf (el-Keşşâf baskısının içinde; I, 2-202), Bulak: el-Matbaa-tü’l-Kübra el-Emîriyye, 1317. Çârperdî, Fahreddin, Şerhu’l-Keşşâf. Süleymaniye Kütüphanesi, Damat İbrahim Paşa 162, 1a-380b. Dâvûdî, Şemsüddin Muhammed b. Ali, Tabakâtü’l-Müfessirîn, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, tsz. Ebüssuûd Efendi, Muhammed b. Muhammed el-İmâdî, İrşâdü’l-akli’s-selîm ilâ mezâyel’l-Kur’âni’l-kerîm, Bey-rut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1414/1994. Ebüssuûd Efendi, Tahrîrât alâ sûreti’l-Fâtiha, Süleymaniye Kütüphanesi, Bağdatlı Vehbi 2035, v