EHL-İ HADÎS VE EHL-İ RE’Y ARASINDA YAŞANAN POLEMİKLERİN CERH VE TA’DÎL İLMİNE, DÖNEMİN TE’LÎFÂTINA VE SOSYAL/BEŞERÎ İLİŞKİLERE YANSIMASI (HİCRÎ III. ASIR)
Bu meyanda kaleme aldığımız bu makale, İslam düşünce tarihinin iki büyük ekolü olan hadis taraftarları ile Re’y taraftarı olarak kabul edilen muhaddisler arasında yaşanan tartışmaların cerh ve tadil ilmine, hicri III. asırda kaleme alınan eserlere, sosyal ve beşeri ilişkilere nasıl yansıdığını ele almaktadır.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Hicri III. asrın en önemli mezheplerinden biri Ehl-i hadis ve bunun karşısında yer alan Ehl-i re’y’dir.
📊
Key Findings & Data:Mezkur iki mezhep arasında yaşanan polemik ve tartışmalar taraflar arası beşeri ve sosyal ilişkilerde, yazılan eserlerde kendisini hissettirmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Bu meyanda kaleme aldığımız bu makale, İslam düşünce tarihinin iki büyük ekolü olan hadis taraftarları ile Re’y taraftarı olarak kabul edilen muhaddisler arasında yaşanan tartışmaların cerh ve tadil ilmine, hicri III. asırda kaleme alınan eserlere, sosyal ve beşeri ilişkilere nasıl yansıdığını ele almaktadır.
🔬Design:Experimental Field Trial
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Ehl-i Hadîs · Ehl-i Re’y · Polemik
Özet
Hicri III. asrın en önemli mezheplerinden biri Ehl-i hadis ve bunun karşısında yer alan Ehl-i re’y’dir. Bu iki mezhep arasında gerek itikâdî/inançsal alanda gerek amelî/eylemsel fıkıh alanında amansız mücadeleler yaşanmıştır. Mezkur iki mezhep arasında yaşanan polemik ve tartışmalar taraflar arası beşeri ve sosyal ilişkilerde, yazılan eserlerde kendisini hissettirmiştir. Bu meyanda kaleme aldığımız bu makale, İslam düşünce tarihinin iki büyük ekolü olan hadis taraftarları ile Re’y taraftarı olarak kabul edilen muhaddisler arasında yaşanan tartışmaların cerh ve tadil ilmine, hicri III. asırda kaleme alınan eserlere, sosyal ve beşeri ilişkilere nasıl yansıdığını ele almaktadır.
KAYNAKÇA ABDÜLMECİT, Abdülmecit Mahmud, el-İtticâhhâtu’l-Fıkhiyye inde Ashâbi’l-Hadis fî’l-Karni’s- Sâlisi’l-Hicrî, Mektebetu Hanci, Mısır 1399/1979. ASKALÂNÎ, İbn-i Hacer, Lisânu’l-Mîzân, Komisyon (Thk.), Müessesetu’l-A’lemî, Beyrût 1390/1971. İBN CEVZÎ, Cemâluddîn Ebû’l-Ferec Abdurrahman b. Ali b. Muhammed Muhammed Abdulkadir Ata-Mustafa Abdulkadir Atâ (Thk.), el-Muntazam fî Târîhi’l-Mulûk ve’l-Umem, Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1992. AYNÎ, Ebû Muhammed (Ebû’s-Senâ) Bedrüddîn Mahmûd b. Ahmed b. Mûsâ b. Ahmed, Megâni’l-Ahyâr fî Şerhi Esâmi Ricâli Meâni’l-âsâr, Muhammed Hasan İsmail (Thk.), Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, Beyrût 1427/2006.
BAĞDADİ, Ebû Bekr Ahmed b. Ali b. Sabit b. Ahmed b. Mehdî el-Hatîb, Târihu Bağdât, Beşşâr Avvâd Ma’rûf (Thk.), Dâru’l- Garbi’l-İslâmî, Beyrût 1422/2002. BAĞDÂDÎ, Hatîb, el-Fakîh ve’l-Mütefakkih, Dâru’l-İbni’l-Cevzî, Riyâd 1417, c. I, s.383. -Şerefu Ashâbi’l-Hadîs, Muhammed Said Hatiboğlu (Thk.), Dâru İhyâi’s-Sünneti’n-Nebeviyye, Ankara ts. BEZZÂR, Ebû Bekr Ahmed b. Amr b. Abdilhâlik el-Basrî, Müsned, Mektebetu’l-Ulûm ve’l-Hikem, Medine 2009. BUHÂRÎ, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl b. İbrâhîm el-Cu'fî, et-Târîhu’l Kebir, Dâiretu’l-Maârifi’l-Usmâniyye, Haydarâbâd ts. - Kurretu’l-ayneyn bi Ref’i’l-Yedeyn fi’s-Salât, Ahmed Şerif (Thk.), Dâru’l-Erkâm, Kuveyt 1404/1983. CESSÂS, Ahmed b. Ali Ebûbekr er-Râzî, el-Fusûl fî’l-Usûl, Vizâratu’l-Evkâfi’l-Kuveytiyye, Kuveyt 1414/1994.
CEVZİYYE, İbn Kayyim, İ’lâmu’l-Muvakkıîn an Rabbi’l-Alemîn, Muhammed Abdüsselam İbrahim (Thk.), Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrût 1411/1991. DÂRİMÎ, Muhammed b. Hıbbân b. Ahmed b. Hıbbân b. Muâz b. Ma’bed Ebu Hatim el-Bustî, Sünen-i Dârimî, Şuayb Arnavut (Thk.), Müessesetu’r-Risale, Beyrût 1988. DIMEŞKÎ, Abdulkadir İbn-i Bedrân, el-Medhal ilâ Mezhebi’l-İmâm Ahmed b. Hanbel, Abdullah b. Abdulmuhsin et-Türkî (Thk.), Müessesetu’r Risale, Beyrut 1401/1981. DİHLEVÎ, Ahmed b. Abdirrahim b. eş-Şehîd Vecîhuddin b. Mu’zam b. Mansur Şâh Veliyyullah, Hüccetullâhi’l Bâliğa, Seyyid Sâbık (Thk.), Dâru’l Cîl, Beyrût 1426/2005. DÎNEVERÎ, Ebu Müslim İbn Kuteybe, Te’vîlu Muhtelefi’l-Hadîs, el-Mektebu’l-İslâmî/Müessesetu’l-İşrâk, Beyrût 1419/1999.
FAZLURRAHMAN, Tarih Boyunca İslami Metodoloji Sorunu, Salih Akdemir(Çev.), Ankara Okulu yay., Ankara 1995. GAZZÎ, Takiyyuddin b. Abdulkadir et-Temîmî ed-Dârî, Tabâkâtu’s-Seniyye fî Terâcimi’l-Hanefiyye, Abdulfettah