Journals / Şarkiyat / 2019 / Cilt: 11 - Sayı: 3

TARİHİ SÜREÇTE HAKKÂRİ’DE FAALİYET GÖSTERMİŞ OLAN BAŞLICA TARÎKATLAR VE TEMSİLCİLERİ

Journal
Şarkiyat
Pages
1264–1281
Publication Date
2019-12-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu makalede Hakkâri’de faaliyet göstermiş olan başlıca tarîkatlar ve temslcileri anlatılmaya çalışılacaktır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Hakkâri, erken bir dönemde İslâm’la tanışmış ve dolayısıyla burada birçok âlim ve mutasavvıf yetişmiştir.
📊
Key Findings & Data:Hakkâri bölgesinde daha kuruluşunun ilk dönemlerinden itibaren Kadiriyye Tarîkatı da etkili olmuş ve bölgede asırlar boyu faaliyet göstermiştir.
💡
Conclusion & Impact:Bu makalede Hakkâri’de faaliyet göstermiş olan başlıca tarîkatlar ve temslcileri anlatılmaya çalışılacaktır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Hakkâri · Adeviyye · Kadiriyye

Özet

Hakkâri, erken bir dönemde İslâm’la tanışmış ve dolayısıyla burada birçok âlim ve mutasavvıf yetişmiştir. Daha V/XI yüzyılda yani büyük tarîkatlar kurulmadan önce yörede Alî Harîrî ve Şeyhulislâm Ebû Hasan el-Hakkârî gibi zâtlar vasıtasıyla tasavvuf neşv ü nemâ bulmuştur. Bunların oluşturduğu ortamda Adî b. Müsâfir, ilk tarîkatlardan birisi olan Adeviyye Tarîkatı’nı kurmuş ve bu tarîkat, uzun bir süre bölgede hakim olmuştur. Hakkâri bölgesinde daha kuruluşunun ilk dönemlerinden itibaren Kadiriyye Tarîkatı da etkili olmuş ve bölgede asırlar boyu faaliyet göstermiştir. Bölgede Kadiriyye Tarîkatını temsil eden Nehri ailesi, Şeyh Abdullah ve Şeyh Tâhâ Hakkarî ile birlikte Nakşibendiliğin öncüleri olmuştur. Böylece Hakkâri’nin Şemdinli ilçesini merkez edinmiş olan Nehri ailesi aynı zamanda Nakşibendiyye Tarîkatı’nın bölgedeki merkezi olmuştur. Şeyh Tâhâ’nın, amcası Şeyh Abdullah’ın yerine makâma oturması ile birlikte Nakşibendilik, bölgede kuvvetlenmiştir. Şeyh Tâhâ’nın halifeleri tarafından daha sonraları tarîkat, bölgeyle sınırlı kalmayıp, bir çok yere ulaşmıştır. Bu makalede Hakkâri’de faaliyet göstermiş olan başlıca tarîkatlar ve temslcileri anlatılmaya çalışılacaktır.

🔖

Cite This Article

İDİZ, F. (2019). TARİHİ SÜREÇTE HAKKÂRİ’DE FAALİYET GÖSTERMİŞ OLAN BAŞLICA TARÎKATLAR VE TEMSİLCİLERİ. Şarkiyat, Cilt: 11 - Sayı: 3, 1264–1281. https://ajindex.com/articles/24932

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (10)

  1. Arslan, Hasan. Molla Hüseyin Batevî’nin Hayatı Eserleri ve Tasavvufî Görüşleri. Yüksek Lisans Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniv., 2019. el-Cevzî, Ebû Ferec Abdurrahmân b. Alî b. Muhammed. el-Muntazam fî târihi'l-müluk ve'l-ümem. Beyrût: Dâru Sâdır, 1358/1938. ed-Dûskî, Enes Muhammed Şerîf. Etbâü'ş-Şeyh Adî b. Müsâfir el-Hakkârî: Minel Adeviyye ile'l-Yezîdiyye. Duhûk: Matbaatu Hâvâr, 2006.
  2. Ekinci, Ekrem Buğra. Seyyid Abdülhakîm Arvâsî, İstanbul: Arı Sanat Yay., 2017. el-Erbilî, Şerefuddîn. Târîhu’l-Erbil, Thk. Sâmî b. Seyyid, Vezâretu’s-Sekâfe ve’l-İ’lâm, Irak: 1980. el-Hâlîdî, Şeyh Muhammed Bahâuddîn. İcâzetnâme, 1340 /1921. Hânî, Ahmed. Mem u zin, Özel Baskı. Harîrîzâde, Muhammed Kemâluddîn. Tibyânü vesâili’l-hakâik fî beyâni selâsili’-t-tarâik. İbrahim Efendi, 430. Süleymaniye Kütüphanesi. Hırûrî, Derviş Yusuf Hasan. Biladu’l- Hekari (945-1326). Çev. Mukaddes Tovi. Duhûk: Hani Yayınları, 2010. İbn Halikân, Şemsuddîn Ahmed b. Muhammed b. Ebubekir. Vefeyâtü'l-a'yân ve enbâu ebnâi'z-zamân. Thk. İhsan Abbâs. Beyrût: Dâru Sâdır, 1900. İbn İmâd, Şihâbuddîn Ebû Felâh Abdullah b. Ahmed b. Muhammed. Şezerâtü'z-zeheb fî ahbari men zeheb. Thk. Abdülkadîr Arnâvûtî-Mahmûd Arnâvûtî. Beyrût: Dâru İbn Kesîr, 1408/1988. İbn Kesîr, Ebû Fedâ İsmâîl b. Ömer. el-Bidâye ve'n-nihaye. Thk. Abdullah b. Abdülmuhsin et-Türkî. Dârü'l-Hicr, 1418/1998.
  3. İdiz, Ferzende. “Adî b. Müsâfir, Adeviyye Tarîkatı ve Yezîdîlik”. Ekev Akademi Dergisi, 17/55 (Bahar 2013): 181-200.
  4. İdiz, Ferende. “Son Dönem Hakkâri Sûfîlerinden Şeyh Selim Efendi”. I. Uluslararası Zap Havzası Uleması Sempozyum Bildirileri (Hakkâri, 27-29 Nisan 2018). Ed. Yaşar Kaplan. 153-163. İstanbul: Hakkâri Üniversitesi Yayınları, 2018.Kaplan, Yaşar. Günümüz Yezîdîliği. Yüksek Lisans Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2011.
  5. Kavak, Abdulcebbar. Seyyid Tâhâ-i Nehrî. Van: DAKA Yay,. 2016.
  6. Kavak, Abdulcebbar. “Bağdat’tan Zap’ın Kalbine Tasavvufî Yolculuk: Kâdiriyye ve Nakşibendiyye Sûfîlerinin Faaliyetleri”, I. Uluslararası Zap Havzası Uleması Sempozyumu Bildirileri (Hakkâri, 27-29 Nisan 2018). Ed. Yaşar Kaplan. 834-846. İstanbul: Hakkâri Üniversitesi Yayınları, 2018.
  7. Kurdo, Qanatê. Tarixa Edebiyata Kurdî. İstanbul: Özge Yay., 1992.
  8. Kutlay, Naci. İttihat Terakki ve Kürtler. Ankara: Beybûn Yay., 1992.
  9. Molla Abdullah, Tâhir. Hayatü’l-emcâd mine’l-ulemâi’l-ekrâd. Dâru İbn Hazm, 1436/2015.
  10. Muhammed Asım, Birketu’l-kelimât fî menâkibi ba’zı sâdât. Kütüphanemizde mevcut el Yazması. Muhibbî. Hulâsetu’l-eser fî a’yâni’l-karni’l-hâdî aşer. el-Matb