Journals / Türk Dünyası Araştırmaları / 2019 / Cilt: 123 - Sayı: 243

PARİS BARIŞ (PAYLAŞIM) KONFERANSINDA ERMENİ VE KÜRT TALEPLERİNE KARŞI VİLÂYÂT-I ŞARKİYE’DEN PROTESTOLAR

Pages
369–390
Publication Date
2019-12-16
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Vilâyât-ı Şarkiye Müslümanlarının haklı davasını Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğindeki Müdafaa-i Hukuk-i Milliye ve Reddi İlhak cemiyetleri savunmuştur.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Birinci Dünya Savaşı sonunda barış antlaşmalarını hazırlama görevi 18 Ocak 1919 tarihinde Paris’te açılan konferansa verilmişti.
📊
Key Findings & Data:Bu haber üzerine Vilâyât-ı Şarkiye Müslümanları çoğunluk haklarının azınlık ihtiraslarına feda edilmemesi gerektiğini, bunun Wilson Prensiplerine aykırı olduğunu, bu karardan vazgeçilmezse silahlı mücadeleye girişeceklerini çektikleri telgraflarla İtilaf Devletleri’nin temsilcilerine bildirdiler. 1919 yılının Mart ayında çekilmeye başlayan protesto telgrafları Türk Kurtuluş Savaşının hazırlık safhasını oluşturması bakımından tarihi öneme sahiptirler.
💡
Conclusion & Impact:Vilâyât-ı Şarkiye Müslümanlarının haklı davasını Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğindeki Müdafaa-i Hukuk-i Milliye ve Reddi İlhak cemiyetleri savunmuştur.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Vilâyât-ı Şarkiye · Milli Mücadele · Paris Sulh Konferansı

Özet

Birinci Dünya Savaşı sonunda barış antlaşmalarını hazırlama görevi 18 Ocak 1919 tarihinde Paris’te açılan konferansa verilmişti. Konferansa yön veren İtilaf Devletleri büyük bir Ermenistan kurulmasını istiyorlardı. Bu doğrultuda Yüksek Konsey Osmanlı Devleti’nin Şark vilayetlerinin Ermenistan’a bırakılacağını ilan etti. Bu haber üzerine Vilâyât-ı Şarkiye Müslümanları çoğunluk haklarının azınlık ihtiraslarına feda edilmemesi gerektiğini, bunun Wilson Prensiplerine aykırı olduğunu, bu karardan vazgeçilmezse silahlı mücadeleye girişeceklerini çektikleri telgraflarla İtilaf Devletleri’nin temsilcilerine bildirdiler. 1919 yılının Mart ayında çekilmeye başlayan protesto telgrafları Türk Kurtuluş Savaşının hazırlık safhasını oluşturması bakımından tarihi öneme sahiptirler. İlerleyen dönemde İtilaf Devletleri’nin Ermenistan projesine ek olarak bir de Kürdistan kurma tasarıları Vilâyât-ı Şarkiye Müslümanlarını birbirinden koparma amacıyla ortaya atılmıştı. Ancak İngilizlerin himayesinde kurulması düşünülen Kürdistan projesi Kürt halkında karşılık bulamamış, Türk ile Kürt’ü birbirinden ayırmak mümkün olmamıştı. Osmanlı Hükümetleri İtilaf Devletleri’nin emperyalist politikalarına karşı duramamış, Vilâyât-ı Şarkiye halkı kendi kaderlerine terk edilmişlerdi. Vilâyât-ı Şarkiye Müslümanlarının haklı davasını Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğindeki Müdafaa-i Hukuk-i Milliye ve Reddi İlhak cemiyetleri savunmuştur.

🔖

Cite This Article

ZENGİN, E. (2019). PARİS BARIŞ (PAYLAŞIM) KONFERANSINDA ERMENİ VE KÜRT TALEPLERİNE KARŞI VİLÂYÂT-I ŞARKİYE’DEN PROTESTOLAR. Türk Dünyası Araştırmaları, Cilt: 123 - Sayı: 243, 369–390. https://ajindex.com/articles/168307

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (24)

  1. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) Bab-ı Ali Evrak Odası (BEO). 4579-43409 Belge No:8. (22 Mayıs 1919). 4579-343409 Belge No:9, (11 Mayıs 1919). Dahiliye Şifre Kalemi (DH.ŞFR). 97-188. (19 Mart 1919). 631-69. (25 Mayıs 1919). 659-106. (24 Şubat 1920). Hariciye Nezareti Siyasi (HR.SYS.) 2638-2 Belge No:53. (9 Mart 1919). 2638-6 Belge No: 72. (Mart 1919). 2638-2 Belge No: 55. (12 Mart 1919). 2638-2 Belge No:57. (Mart 1919). 2638-6 Belge No: 92-98. (25 Nisan 1919). 2638-8 Belge No:19-41. (22 Aralık 1919). 2638-9 Belge No: 7-17. (17 Nisan 1919). 2709-11 Belge No: 1. (26 Haziran 1919). Meclis-i Vükela Mazbataları (MV). 213-30 (25 Kasım 1918). Gazeteler “Ermenistan’ın Şekl-i Müstakbeli” Sabah, 30 Ocak 1919. No: 10491. Kaynak Eserler Cemilpaşa, Ekrem, Muhtasar Hayatım, İstanbul, 2016.
  2. Dursunoğlu, Cevat, Milli Mücadele’de Erzurum, İstanbul, 1998.
  3. Erim, Nihat, Devletlerarası Hukuku ve Siyasi Tarih Metinleri C-I, Ankara, 1953.
  4. Kaçaznuni, Ovanes, Taşnak Partisi’nin Yapacağı Bir Şey Yok, İstanbul, 2014.
  5. Kansu, Mazhar Müfit, Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber-I, Ankara, 1997.
  6. Karabekir, Kazım, İstiklâl Harbimiz C-I, İstanbul, 2014.
  7. Kemal Atatürk, Nutuk 1919-1927, (Haz. Zeynep Korkmaz), Ankara, 2009.
  8. Rıza Tevfik, Biraz da Ben Konuşayım, (Yay. Haz.) Abdullah Uçman, İstanbul, 2013.
  9. Topuzlu, Cemil, 80 Yıllık Hatıralarım, (Yay. Haz. Cemalettin Topuzlu), İstanbul, 2002.
  10. Yeğen, Mesut, İngiliz Belgelerinde Kürdistan, Ankara, 2012.
  11. Araştırma Eserler Alakom, Rohat, Şerif Paşa Bir Kürt Diplomatının Fırtınalı Yılları (1865-1951), İstanbul, 2016.
  12. Akşin, Aptülahat, Atatürk’ün Dış Politika İlkeleri, Ankara, 1991.
  13. Altan, Bilal, Kürdistan Teâlî Cemiyeti: Kuruluş, Amaç ve Faaliyetler, Mardin Artuklu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Mardin, 2017.
  14. Ataöv, Türkkaya, Ermeni Önderi Boghos Nubar’ın İtirafları 1915-1918
  15. Arası Belgeler, İstanbul, 2014.
  16. Başak, Tolga, İngiltere’nin Ermeni Politikası (1830-1923), İstanbul, 2008.
  17. Erdeha, Kamil, Milli Mücadele’de Vilayetler ve Valiler, İstanbul, 1975.
  18. Goloğlu, Mahmut, Sivas Kongresi, İstanbul, 2008.
  19. Gökbilgin, M. Tayyib, Milli Mücadele Başlarken, İstanbul, 2011.
  20. Hakan, Sinan, Türkiye Kurulurken Kürtler (1916-1920), İstanbul, 2013.
  21. Jaeschke, Gotthard, Türk Kurtuluş Savaşı Kronolojisi, Mondros’tan Mudanya’ya Kadar (30 Ekim 1918-11 Ekim 1922), Ankara, 1989.
  22. Karpat, Kemal, Osmanlı Nüfusu 1830-1914, İstanbul, 2010.
  23. Kırzıoğlu, Fahrettin, Bütünüyle Erzurum Kongresi, Ankara, 1993.
  24. Macmillan, Margaret, Paris 1919 Par