Journals / Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2026 / Sayı: 43

The establishment of Russian rule in the Altai Mountains and the reorganization of the administrative structure

DAĞLIK ALTAY’DA RUS HÂKİMİYETİNİN TESİSİ VE İDARİ YAPININ YENİDEN TEŞKİLATLANMASI

Ali Toraman(AMASYA ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TARİH BÖLÜMÜ)0000-0001-8513-9148
Pages
—
Publication Date
2026-10-29
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Consequently, the Mountainous Altai was transformed from a traditional clan-based system of governance and incorporated into the bureaucratic and centralized administrative structure of the Russian Empire.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines the incorporation of the Mountainous Altai into the Russian Empire and the administrative transformation that took place during this process, beginning with the period of the Dzungar Khanate.
📊
Key Findings & Data:The study demonstrates that the administrative reforms and Russian settlement policies implemented throughout the nineteenth century brought about significant changes in the demographic, social, and administrative structure of Altai society.
💡
Conclusion & Impact:Consequently, the Mountainous Altai was transformed from a traditional clan-based system of governance and incorporated into the bureaucratic and centralized administrative structure of the Russian Empire.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Dağlık Altay · Cungar hanlığı · Çarlık Rusyası

Abstract

This study examines the incorporation of the Mountainous Altai into the Russian Empire and the administrative transformation that took place during this process, beginning with the period of the Dzungar Khanate. The Altai region remained within the political and administrative system of the Dzungar Khanate for a long period and, following the collapse of the Khanate, became one of the major arenas of the struggle for influence between Russia and the Qing Empire. The study addresses the process of Russia’s establishment of control over the Altai in three stages and evaluates the political, military, and diplomatic dimensions of the region’s incorporation into the Russian Empire. It also compares the traditional administrative structure inherited from the Dzungar period with the reforms implemented under Russian rule. Within this framework, the functioning of local administrative units such as duchina, arman, zaisan, and demichi is examined, while Russia’s policy of consolidating its authority by integrating local elites into its own administrative system is analyzed. The study demonstrates that the administrative reforms and Russian settlement policies implemented throughout the nineteenth century brought about significant changes in the demographic, social, and administrative structure of Altai society. Consequently, the Mountainous Altai was transformed from a traditional clan-based system of governance and incorporated into the bureaucratic and centralized administrative structure of the Russian Empire.

Özet

Bu çalışma, Dağlık Altay’ın Cungar Hanlığı döneminden başlayarak Rus İmparatorluğu hâkimiyetine girişi ve bu süreçte meydana gelen idarî dönüşümü incelemektedir. Altay bölgesi, uzun süre Cungar Hanlığı’nın siyasî ve idarî sistemi içerisinde yer almış, hanlığın yıkılmasının ardından Rusya ile Qing İmparatorluğu arasındaki nüfuz mücadelesinin önemli sahalarından biri hâline gelmiştir. Çalışmada, Rusya’nın Altaylar üzerindeki hâkimiyet kurma süreci üç aşamada ele alınmış; bölgenin Rus İmparatorluğu’na dâhil edilmesinin siyasî, askerî ve diplomatik boyutları değerlendirilmiştir. Ayrıca Cungar döneminden devralınan geleneksel idarî yapı ile Rus idaresi altında gerçekleştirilen reformlar karşılaştırılmıştır. Bu çerçevede duçina, arman, zaysan ve demiçi gibi yerel yönetim unsurlarının işleyişi incelenmiş, Rus yönetiminin yerel seçkinleri kendi idarî sistemi içerisine entegre ederek hâkimiyetini pekiştirme politikası analiz edilmiştir. Çalışma, 19. yüzyıl boyunca uygulanan idarî reformların ve Rus yerleşim faaliyetlerinin Altay toplumunun demografik, sosyal ve idarî yapısında önemli değişiklikler meydana getirdiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak Dağlık Altay, geleneksel boy esaslı yönetim modelinden çıkarılarak Rus İmparatorluğu’nun bürokratik ve merkezî idare sistemine dâhil edilmiştir.

🔖

Cite This Article

Toraman, A. (2026). The establishment of Russian rule in the Altai Mountains and the reorganization of the administrative structure. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 43. https://doi.org/10.20875/makusobed.2048528

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (38)

  1. Anohin, A. V. (2012). Lektsii po Altayavedeniyu. İzdatelstvo SPbGPU.
  2. Berber, O. (2012). Kalmuk adı üzerine bazı değerlendirmeler. Avrasya İncelemeleri Dergisi (AVİD), 1(2), s. 47-62. https://izlik.org/JA33XM53AZ
  3. Berber, O. (2014). XVII. yüzyılda Kalmukların İdil-Yayık bölgesindeki faaliyetleri. Tarih Okulu Dergisi (TOD), 7(XVIII), s. 337-358. 10.14225/Joh511
  4. Berber, O. (2015). Kafkasya’da Moğol kökenli bir halk: Kalmuklar. Yeni Türkiye Kafkaslar Özel Sayısı, 72(II), s. 363-377.
  5. Berber, O. (2021a). Çarlık yönetiminin dış ilişkilerinde Kalmuklarla yapılan antlaşmaların rolü (1655-1715). M. Kolutek, Ç. Sarı ve O. Köksal (Ed.), Dr. Cezmi Karasu Armağanı: Ustaya Saygı içinde (s. 55-74). Gazi Kitabevi.
  6. Berber, O. (2021b). Kalmuklar: Cungarya’dan İdil’e bozkırın göçebeleri. Selenge yayınları.
  7. Dilek, F. G. (2008). Altay Türklerinde akrabalık. Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun Armağanı. Akçağ yayınları. s. 541-563.
  8. Doğan, O. (2004). Çarlık Rusya’sının Türkistan (Orta Asya) siyaseti ile ilgili önemli bir belge. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11, s. 287-302.
  9. Encyclopaedia Britannica. (t.y.). Uyezd. Britannica.
  10. Ercilasun, K. (2013). Batı Moğollarını ifade eden terimler üzerine. Türk Tarihçiliğine Katkılar: Mustafa Kafalı Armağanı, Ü. Bulduk ve A. Üstün (Ed.). Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü Yayınları, s. 101-109.
  11. Gromıko, M. M. (1965). Zapadnaya Sibir v XVIII v.: Russkoye naseleniye i zemledelçeskoye osvoyeniye. Nauka, Sibirskoye Otdeleniye.
  12. İstoriya Altaya. Ç. 1: S drevneyşih vremen do 1917 goda. (1995). AltGU.
  13. İzbasar, N. (2026). Mançuların Cungarya işgali (1688-1759). History Studies, 18(2), s. 377-404. https://doi.org/10.9737/historystudies.1765625
  14. Jelezenskaya kreposttsa. (1913). Voennaya Entsiklopediya, 10, s. 362-363. Erişim Tarihi: 22.04.2026. https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%92%D0%AD/%D0%92%D0%A2/%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BA%D1%80%D0%B5%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%86%D0%B0
  15. Kalan, E. (2008). Cungar Hanlığı’nın siyasi tarihi. Türk Tarih Kurumu yayınları.
  16. Kara, G. (2022). Çin’in Cungarya’yı işgali ekseninde Qing ordusunun Kazak topraklarına seferleri (1756-1758). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), s. 1550-1561. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1170505
  17. Karatayev, O. (2015). Kırgızlar ve Oyratlar: Çoroslar - Cungar adı nereden gelmiştir? Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 1(23), s. 130-142. https://doi.org/10.17498/kdeniz.22272
  18. Kubanıçbek Uulu, N. (2023). Boluştuk jana boluştuk başkaruu: XIX k. ayagı – XX k. başı (Kırgızstandın tüştük aymaktarının materialdarının negizinde). Oş Mamlekettik Universitetinin Jarçısı, Sayı 4, s. 47-60.
  19. Mukayeva, L. N. (2016). İstoriya administrativno-territorialnogo ustroystva Gornogo Altaya v proşlom i nastoyaşem. Administrativno-territorialnoye deleniye Gornogo Altaya. Sbornik arhivnıh dokumentov 1917-2016 gg. Natsionalnaya Biblioteka, s. 9-26.
  20. Mukayeva, L. N. (2020). Kergezskaya volost Gornogo Altaya v dosovetskoye vremya: istoriografıçeskiy i istoçnikovedçesskiy aspektı. Arhivnıye çteniya Respubliki Altay: materialı III mejregionalnıh çteniy, posvyaşennıh 75-letiyu Pobedı v Velikoy Oteçestvennoy voyne (16-18 oktyabrya 2020 g.), Gosudarstvennıy arhiv Respubliki Altay, s. 39-51.
  21. Pallas, P. S. (1786). Puteshestviye po raznım provintsiyam Rossiyskoy imperii (Ç. 2, Kn. 1, 1770 god). İmperatorskaya Akademiya Nauk.
  22. Potapov, L. P. (1947). Zapiski Vıpusk 1. İstoriya, Etnografiya, Arheologiya. Hakasskoye oblastnoye natsionalnoye izdatelstvo.
  23. Potapov, L. P. (1969). Etniçeskiy sostav i proishojdeniye Altaytsev. İzdatelstvo nauka. Leningradskoye otdeleniye.
  24. Puzanov, V. D. (2023). Voyennaya reforma Petra I v Sibiri i Russkiye ekspeditsii na Irtış. Trinadtsatıye Tatişevskiye çteniya: Materialı Vserossiyskoy Nauçno-Praktiçeskoy Konferentsii (Yekaterinburg, 25 Noyabrya 2022 g.), OOO İzdatelstvo KVADRAT, s. 190-198.
  25. Radlov, V. V. (1989). İz Sibiri: stranitsı denvnika. Nauka yayınları.
  26. Samayev, G. P. (1991). Gornıy Altay v XVII - Seredine XIX v.: problemı politiçeskoy istorii i prisoyedineniya k Rossii. Gorno-Altayskoye Otdeleniye Altayskogo Knijnogo İzdatelstva.
  27. Saray, M. (2002). Rusya’nın Türkistan’da yayılması. Türkler, 18, Yeni Türkiye yayınları, s. 561-576.
  28. Şarabura, N. V., Romanova, Ye. Ye., Todogoşev, A. V. ve Yakovleva, M. A. (2016). Administrativno-territorialnoye Deleniye Gornogo Altaya. Sbornik Arhivnıh Dokumentov 1917-2016 gg., Barnaul.
  29. Şerstova, L. İ. (2016). Vhojdeniye Gornogo Altaya v sostav Rossii: sobıtiye, otrajennoye v legendah. Razvitiye Territoriy, 1(4), s. 14-22.
  30. Tadina, N. A. (2005). Etniçeskaya konsolidatsiya i preyemstvennost pokoleniy v osmıslenii Burhanizma. Etnografiçeskoye Obozreniye, Sayı 4, s. 38-44.
  31. Toraman, A. (2022). Altay Türklerinin bağımsızlık arayışında Çoros-Gurkin’in siyasi faaliyetleri. I. Uluslararası Sosyal Bilimler Sempozyumu (Yol). Erzurum Teknik Üniversitesi yayınları. s. 888-895.
  32. Türkmen, İ. (2024). XIX. Yüzyılın sonu ile XX. yüzyılın başlarında Rusya’nın Türk Dünyası üzerindeki dil asimilasyonu süreci ve sonuçları. Rusya Araştırmaları Dergisi, 12, s. 57-73.
  33. Türkmen, İ. (2025a). Afganistan’da İngiliz-Rus nüfuz mücadelesi ve 1873 uzlaşısıyla şekillenen Türkistan siyaseti. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 13(44), s. 496-516.
  34. Türkmen, İ. (2025b). Kadimci-Ceditçi ikileminde kaderci (fatalistik) düşünceye bürünen Türkistan. Karadeniz Araştırmaları, XXII/85, s. 138-160.
  35. Ünal, F. (2015). Çarlık döneminde Rusların Sibirya araştırmaları. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(41), s. 613-647.
  36. Yavuz, F. (2023). Cungarların Türkistan işgalleri döneminde Kırgızlar. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, T.C.’nin 100. Yılı Özel Sayısı, s. 117-126. https://doi.org/10.53718/gttad.1275171
  37. Yekeyev, N. V. (2002). Altayskaya etnogoniya (voprosy sostava, tipologii, etimologii, stratigrafii). Drevnosti Altaya. İzvestiya Laboratorii Arkheologii (Nauchn. Zhurnal), Sayı 8, s. 120-136.
  38. Yekeyev, N. V. (2015). Altay İstoriya i Kultura (İzbranıye Trudı). OOO “Gorno-Altayskaya tipografiya”.