Journals / Eskiz: Şehir ve Bölge PLanlama Dergisi / 2026 / Cilt: 08

URBAN PLANNING EXPERIENCE OF İZMIR IN THE EARLY REPUBLICAN PERIOD (1923–1965): ROAD NETWORK MORPHOLOGY AND FRACTAL ANALYSIS THROUGH THE ARU PLAN

İZMİR’İN ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ PLANLAMA DENEYİMİ (1923–1965): ARU PLANI ÜZERİNDEN YOL AĞI MORFOLOJİSİ VE FRAKTAL ANALİZ

Mustafa Raşit Şahin(ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0009-0001-4809-3950
Sıla Özdemir(ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-6382-1311
Emine Yetişkul(ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0829-1562
Pages
—
Publication Date
2026-08-27
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings indicate that the Aru Plan did not reject the existing urban pattern entirely, but rather proposed a more hierarchical and corridor-based network structure.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study re-examines Izmir’s planning experience during the early Republican period (1923–1965) through the relationship between planning decisions and urban morphology, with particular focus on the 1955 Kemal Ahmet Aru Plan.
📊
Key Findings & Data:The first part comparatively discusses the 1925 Danger–Prost approach, the 1949 Le Corbusier proposal, and the 1955 master plan that emerged from the 1952 competition process in terms of transport structure, industry–housing relations, development directions, and implementation capacity.
💡
Conclusion & Impact:The findings indicate that the Aru Plan did not reject the existing urban pattern entirely, but rather proposed a more hierarchical and corridor-based network structure.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İzmir · planlama tarihi · Erken Cumhuriyet Dönemi

Abstract

This study re-examines Izmir’s planning experience during the early Republican period (1923–1965) through the relationship between planning decisions and urban morphology, with particular focus on the 1955 Kemal Ahmet Aru Plan. The first part comparatively discusses the 1925 Danger–Prost approach, the 1949 Le Corbusier proposal, and the 1955 master plan that emerged from the 1952 competition process in terms of transport structure, industry–housing relations, development directions, and implementation capacity. The second part compares three road-network states within the Aru Plan boundary: the existing pattern of the 1950s, the 1955 plan proposal, and the early realized pattern of the 1970s. For this purpose, the road system was digitized, fractal dimension was calculated through box-counting, and Local Connected Fractal Dimension (LCFD) maps were produced. The findings indicate that the Aru Plan did not reject the existing urban pattern entirely, but rather proposed a more hierarchical and corridor-based network structure. By 1970, this logic had produced a higher level of spatial complexity through the interaction between planned guidance and actual urban growth dynamics. Stronger fractal intensity is concentrated along the historical core, port, industrial areas, and major development corridors, while peripheral zones display lower levels of integration and a more fragmented spatial pattern. The study aims to build a methodological bridge between planning history and urban morphology by evaluating Izmir’s planning experience not only through institutional and historical narratives but also through the quantitative analysis of road-network morphology. Since the analysis is limited to the road-network representation, future studies should integrate additional morphological components such as parcels, building patterns, and land use.

Özet

Bu çalışma, İzmir’in Erken Cumhuriyet Dönemindeki planlama deneyimini (1923–1965), plan kararları ile kentsel morfoloji arasındaki ilişki üzerinden, özellikle 1955 tarihli Kemal Ahmet Aru Planı odağında yeniden değerlendirmektedir. Çalışmanın ilk bölümünde, 1925 Danger–Prost yaklaşımı, 1949 Le Corbusier önerisi ve 1952 yarışma sürecini izleyen 1955 Nazım Planı; ulaşım omurgası, sanayi-konut ilişkisi, gelişme yönleri ve uygulama kapasitesi bakımından karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. İkinci bölümde ise Aru Planı sınırları içinde 1950’li yıllara ait mevcut yol ağı, 1955 plan önerisi ve 1970’li yıllardaki erken gerçekleşme durumu fraktal analiz yoluyla karşılaştırılmaktadır. Bu kapsamda yol ağı sayısallaştırılmış, kutu sayma yöntemiyle fraktal boyut hesaplanmış ve yerel bağlantılı fraktal boyut (LCFD) haritaları üretilmiştir. Bulgular, Aru Planı’nın mevcut örüntüyü bütünüyle reddetmeyen, ancak daha hiyerarşik ve koridor-temelli bir ağ yapısı öneren bir müdahale olduğunu; 1970’e gelindiğinde ise bu mantığın planlı yönlendirme ile fiilî kentleşme dinamiklerinin etkileşimi içinde daha yüksek mekânsal karmaşıklık ürettiğini göstermektedir. Özellikle merkez, liman, sanayi alanları ve ana gelişme koridorları boyunca daha güçlü fraktal yoğunluk ortaya çıkarken, çevre alanlarda daha parçalı ve düşük bütünleşme düzeyleri gözlenmektedir. Çalışma, İzmir planlama tarihini yalnızca söylemsel ve kurumsal bir çerçevede değil, aynı zamanda yol ağı morfolojisi üzerinden nicel olarak tartışmaya açarak plan tarihi ile kentsel morfoloji literatürü arasında yöntemsel bir köprü kurmayı amaçlamaktadır. Bununla birlikte, analiz yalnızca yol ağı temsiline dayandığından, parsel yapısı, yapılaşma ve arazi kullanımı gibi diğer morfolojik bileşenlerin gelecekte bütünleşik biçimde incelenmesi gerekmektedir.

🔖

Cite This Article

Şahin, M. R., Özdemir, S., Yetişkul, E. (2026). URBAN PLANNING EXPERIENCE OF İZMIR IN THE EARLY REPUBLICAN PERIOD (1923–1965): ROAD NETWORK MORPHOLOGY AND FRACTAL ANALYSIS THROUGH THE ARU PLAN. Eskiz: Şehir ve Bölge PLanlama Dergisi, Cilt: 08. https://doi.org/10.5281/zenodo.22109212

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (27)

  1. Aru, K. (1954). Beyaz kitap: İzmir’de imar planı çalışmaları. İzmir Büyükşehir Belediyesi.
  2. Aşkan, A. A. (2011). 1922–1960 yılları arasında, İzmir’deki mimarlık ve kentsel planlama bağlamında Rıza Aşkan [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul. https://polen.itu.edu.tr/entities/publication/d27be49d-c9ba-4fc8-866b-e09345fa3b4f
  3. Batty, M. ve Longley, P. A. (1994). Fractal cities: A geometry of form and function. Academic Press.
  4. Bayraktar, A. (1973). İzmir şehrinin imarında peyzaj mimarisi ile ilgili problemler ve prensiplerinin tespiti. Birlik Matbaası.
  5. Beyru, R. (1994). Planlamada 1935–1950 dönemi: “Le Corbusier İzmir’den geçmişti”. Ege Mimarlık, 3(14), 17–23.
  6. Bilgi, N. (2023). İşgal öncesi İzmir nüfusu. Tarihistan. https://www.tarihistan.org/nejdet-bilgi-yazdi-isgal-oncesi-izmir-nufusu/26610/
  7. Bilsel, C. (1996). Ideology and urbanism during the early republican period: Two master plans for İzmir and scenarios of modernization. METU Journal of the Faculty of Architecture, 16(1–2), 13–30.
  8. Bilsel, C. (2001). İzmir’de Cumhuriyet’in modern kentine geçişte şehircilik deneyimi ve model transferi sorunu: Danger-Prost planı ve Le Corbusier’nin nazım plan önerisi. Domus m, 9, 42–46.
  9. Bilsel, C. (2009). İzmir’de Cumhuriyet dönemi planlaması (1923–1965): 20. yüzyıl kentsel mirası. Ege Mimarlık, 71, 12–17.
  10. Eraydın, A. ve Öztağan, G. (2013). Büzülen kentlerin yeniden canlandırılmasına yönelik bilgi ve strateji oluşturulmasına katkı: İzmir kent bölgesinde yayılma, yığılma, küçülme ve büzülme süreçlerinin birlikteliğiyle ortaya çıkan yeni mekânsal örüntülerin Avrupa kentleriyle karşılaştırılması. TÜBİTAK SOBAG, Proje no: 109K590.
  11. Frankhauser, P. (1998). The fractal approach: A new tool for the spatial analysis of urban agglomerations. Population, 10(1), 205–240. https://www.jstor.org/stable/2998685
  12. Göksu, E. (2011). Cumhuriyet döneminde İzmir’de yabancı mimar plancılar. İçinde Ö. Erdoğdu Erkarslan, Ö. Arıtan ve A. Akyol (Der.), Prof. Dr. Gürhan Tümer’e armağan: Mimarlığın çevresinde/mekânın içinde kuram, eylem ve söylem (ss. 178–201). Mimarlar Odası İzmir Şubesi Yayınları.
  13. Göksu, E. ve Altınörs Çırak, A. (2016). İzmir’in modernite ile ikinci buluşması: 1951 İzmir İmar Planı Proje Müsabakası. İçinde N. Z. Gülersoy ve T. K. Koramaz (Der.), Doğumunun 100. yılını anma etkinlikleri Kemal Ahmet Aru: Kentsel planlama ve tasarım (ss. 185–208). İTÜ Vakfı Yayınları.
  14. İzmir Kalkınma Ajansı. (2015). 2014–2023 İzmir Bölge Planı. İzmir Kalkınma Ajansı.
  15. Kaya, N. (2002). Analysis of the interaction between theory and practice in urban planning: Understanding İzmir experience [Yayınlanmamış doktora tezi], İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, İzmir. https://gcris.iyte.edu.tr/handle/11147/3713
  16. Kıray, M. (1998). Örgütleşemeyen kent: İzmir. Bağlam Yayıncılık.
  17. Kuban, D. (2001). İzmir’in tarihsel yapısının özellikleri ve koruması ile ilgili rapor. İçinde Türkiye’de kentsel koruma: Kent tarihleri ve koruma yöntemleri (ss. 49–105). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  18. Oral, M. Y. (2010). A brief history of urban planning events in İzmir/Turkey. İçinde A. E. Göksu ve Ş. G. Dündar (Der.), Urban historical stratum from Smyrna to İzmir (ss. 105–117). Dokuz Eylül Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Yayınları.
  19. Rıfat, H. (1997). İzmir 1914 Aydın Vilayeti 1330 sene-i mâliyesi ticaret rehberi (E. Serçe, Haz.). Akademi Kitabevi.
  20. Serçe, E. (1998). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e İzmir’de belediye (1868–1945). Dokuz Eylül Yayınları.
  21. Serçe, E., Yılmaz, F. ve Yetkin, S. (2003). Küllerinden doğan şehir. İzmir Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları.
  22. Swaid, B., Bilotta, E., Pantano, P. ve Lucente, R. (2015). Thresholding urban connectivity by local connected fractal dimensions and lacunarity analyses. İçinde P. Andrews, L. Caves, R. Doursat, S. Hickinbotham, F. Polack, S. Stepney, T. Taylor ve J. Timmis (Der.), Late Breaking Proceedings of the European Conference on Artificial Life 2015.
  23. Şahin, M. R. (2023). Effects of urban planning on spatial complexity: Historical analysis of İzmir metropolitan area [Yayınlanmamış doktora tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara. https://open.metu.edu.tr/handle/11511/104514
  24. Tekeli, İ. (2009). Cumhuriyetin belediyecilik öyküsü (1923–1990). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  25. Tekeli, İ. (2010). Türkiye’nin kent planlama ve kent araştırmaları tarihi yazıları. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  26. Tekeli, İ. (2017). İzmir Tarih Projesi tasarım stratejisi raporu. İzmir Büyükşehir Belediyesi.
  27. Voss, R. F. ve Wyatt, J. C. Y. (1993). Multifractals and the local connected fractal dimension. İçinde A. J. Crilly, R. A. Earnshaw ve H. Jones (Der.), Applications of fractals and chaos: The shape of things (ss. 171–192). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-78097-4_11