AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings reveal that the Orkhon alphabet is used in contemporary ceramic art not merely as a decorative element but as a powerful means of expression representing cultural identity, historical continuity, and intergenerational transmission.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines how the Orkhon alphabet, used in the Orhun Yazıtları and recognized as the earliest known writing system of the Turks, can be interpreted through a contemporary approach within the context of ceramic art. Dating back to the Göktürk period, this alphabet is regarded not only as a means of written communication but also as a significant symbol of Turkish cultural identity and historical memory. With its linear structure, geometric character, and rhythmic arrangement, the Orkhon letters constitute a powerful visual source in contemporary ceramic art in both aesthetic and conceptual terms. In this article, the visual and symbolic features of the alphabet are examined formally and conceptually on ceramic surfaces, and the ways in which cultural heritage can be integrated into contemporary aesthetic understanding through artistic production are discussed. The research was conducted within the framework of a qualitative research approach. Document analysis, Erwin Panofsky’s iconographic and iconological analysis method, formal analysis, and practice-based art research methods were employed. In this context, ceramic works inspired by the Orkhon alphabet created by Mezahir Ertuğ Avşar, Duygu Bağlam, Bülent Şavkın, and the researcher Azize Melek Önder were analyzed. The aesthetic, symbolic, and technical characteristics of Orkhon letters used on two-dimensional and three-dimensional ceramic forms were evaluated. Based on practice-oriented artistic production, various interpretations were developed through ceramic works inspired by the Orkhon letters, and the tactile and rhythmic qualities of the inscriptions were reflected in ceramic surface designs. The findings reveal that the Orkhon alphabet is used in contemporary ceramic art not merely as a decorative element but as a powerful means of expression representing cultural identity, historical continuity, and intergenerational transmission. Consequently, the reinterpretation of traditional writing culture through contemporary ceramic art demonstrates significant potential for preserving, making visible, and transmitting Turkish cultural heritage to future generations.
Özet
Çalışma, Türklerin bilinen ilk yazı sistemi olan Orhun Yazıtları’nda kullanılan Orhun alfabesinin seramik sanatı bağlamında çağdaş bir yaklaşımla nasıl yorumlanabileceğini incelemektedir. Göktürkler dönemine ait bu alfabe, yalnızca yazılı bir iletişim aracı olmanın ötesinde, Türk kültürel kimliğinin taşıyıcısı ve tarihsel belleğin önemli bir simgesi olarak değerlendirilmektedir. Çizgisel yapısı, geometrik karakteri ve ritmik düzeniyle Orhun harfleri, çağdaş seramik sanatında hem estetik hem de kavramsal açıdan güçlü bir görsel kaynak oluşturmaktadır. Makalede, alfabenin görsel ve simgesel özellikleri seramik yüzeyler üzerinde biçimsel ve kavramsal açıdan ele alınmıştır. Ayrıca, kültürel mirasın sanatsal üretim yoluyla günümüz estetik anlayışına nasıl entegre edilebileceği tartışılmıştır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında gerçekleştirilmiştir. Doküman incelemesi, Erwin Panofsky’nin ikonografik ve ikonolojik çözümleme yöntemi, biçimsel analiz ve uygulama temelli sanat araştırması yöntemlerinden yararlanılmıştır. Bu kapsamda, Mezahir Ertuğ Avşar, Duygu Bağlam, Bülent Şavkın ve araştırmacı Azize Melek Önder’in Orhun alfabesinden esinlenerek oluşturdukları seramik eserler incelenmiştir. İki ve üç boyutlu seramik formlar üzerinde kullanılan Orhun harflerinin estetik, sembolik ve teknik özellikleri değerlendirilmiştir. Uygulamalı sanat pratiğine dayanan bu çalışmada, Orhun harflerinden ilhamla oluşturulan seramik eserler üzerinden çeşitli yorumlar geliştirilmiştir. Orhun yazıtların dokusal ve ritmik karakteri seramik yüzey tasarımlarına yansıtılmıştır. Araştırma sonucunda, Orhun alfabesinin çağdaş seramik sanatında yalnızca dekoratif bir unsur olarak değil, kültürel kimliği, tarihsel sürekliliği ve kuşaklar arası aktarımı temsil eden güçlü bir ifade aracı olarak kullanıldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, geleneksel yazı kültürünün çağdaş seramik sanatı aracılığıyla yeniden yorumlanması, Türk kültürel mirasının korunması, görünür kılınması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemli bir potansiyel ortaya koymaktadır.