Journals / MUTALAA / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 1

Symbol in Arabic Literary Heritage: Linguistic Rooting and Historical Tracing

Arap Edebi Mirasında Sembol: Dilsel Kökenlendirme ve Tarihsel İzleme

Journal
MUTALAA
Pages
24–40
Publication Date
2026-07-02
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Results: The findings indicate that symbolism has deep linguistic roots in the Arabic language, and its terminological meaning began to take shape during the early Abbasid period, particularly through critics such as Qudamah ibn Ja‘far and Ibn Rashiq.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Abstract Subject and Purpose: This study addresses the topic of symbolism in classical Arabic literature, tracing its linguistic and terminological meanings, as well as its manifestations and transformations across major literary periods: Jahiliyyah, Islamic, Umayyad, Abbasid, Mamluk, and Ottoman. research revolves around a central question: Does a genuine core of symbolism exist in classical Arabic literature, or is it a modern phenomenon that merely borrowed certain tools of indirect expression from the tradition without embodying its spirit and essence?
📊
Key Findings & Data:Method: The study adopts a historical-analytical approach, which involves tracing the emergence of the term and its semantic development in classical sources, followed by the analysis of selected poetic examples that demonstrate the use of symbolism in various forms.
💡
Conclusion & Impact:Results: The findings indicate that symbolism has deep linguistic roots in the Arabic language, and its terminological meaning began to take shape during the early Abbasid period, particularly through critics such as Qudamah ibn Ja‘far and Ibn Rashiq.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Eski Arap Edebiyatı · Şiiri · Sembol

Abstract

Abstract Subject and Purpose: This study addresses the topic of symbolism in classical Arabic literature, tracing its linguistic and terminological meanings, as well as its manifestations and transformations across major literary periods: Jahiliyyah, Islamic, Umayyad, Abbasid, Mamluk, and Ottoman. research revolves around a central question: Does a genuine core of symbolism exist in classical Arabic literature, or is it a modern phenomenon that merely borrowed certain tools of indirect expression from the tradition without embodying its spirit and essence? The study aims to clarify the nature and origins of symbolism and its development across different periods, while analyzing selected poetic texts that exemplify the use of symbolic forms. Method: The study adopts a historical-analytical approach, which involves tracing the emergence of the term and its semantic development in classical sources, followed by the analysis of selected poetic examples that demonstrate the use of symbolism in various forms. The research combines linguistic and artistic analysis to illuminate the dimensions of symbolism within historical and literary contexts. Results: The findings indicate that symbolism has deep linguistic roots in the Arabic language, and its terminological meaning began to take shape during the early Abbasid period, particularly through critics such as Qudamah ibn Ja‘far and Ibn Rashiq. Moreover, symbolism was already present in the Jahiliyyah period, contrary to common assumptions, where it was used to convey emotions and ideas indirectly, reflecting an advanced artistic sensibility even in early times. Conclusions: The study demonstrates that symbolism evolved in classical Arabic literature across periods in various forms: Jahiliyyah period: Figurative (descriptive), Islamic period: Religious, Umayyad period: Political, Abbasid period: Descriptive and Sufi and Mamluk and Ottoman periods: Continuation of symbolic expression. The research concludes that symbolism was not merely a transient rhetorical device but a comprehensive artistic phenomenon, and its strong presence in modern Arabic poetry is neither coincidental nor a mere import from the West; rather, it is a natural extension of deeply rooted elements in the Arabic literary heritage.

Özet

Öz Konu ve Amaç: Bu araştırma, Eski Arap Edebiyatında sembol konusunu ele almakta ve sembolün dilbilimsel ve terimsel anlamlarını, ayrıca edebi dönemler boyunca ortaya çıkan tezahürlerini ve dönüşümlerini incelemektedir: Câhiliye, İslâm, Emevî, Abbâsî, Memlûk ve Osmanlı dönemleri. Araştırma, merkezi bir sorun üzerine odaklanmaktadır: Eski Arap Edebiyatında sembolün gerçek bir çekirdeği var mıdır, yoksa modern dönemler sadece bazı dolaylı ifade araçlarını miras almış, ancak sembolün ruhunu ve özünü taşımamış mıdır? Araştırmanın amacı, sembolün doğasını ve kökenini açıklamak ve farklı dönemlerdeki gelişimini göstermenin yanı sıra, sembolün kullanıldığı şiirsel metinlerden örnekler analiz etmektir. Yöntem: Araştırmada tarihsel-analitik yöntem kullanılmıştır. Bu yöntem, terimin ortaya çıkışını ve tarihsel kaynaklarda anlam gelişimini izlemeye, ardından sembolün farklı biçimlerde kullanıldığı seçilmiş şiir örneklerini analiz etmeye dayanmaktadır. Araştırma, sembolün tarihsel ve edebi bağlamda boyutlarını açıklamak için dilbilimsel ve sanatsal analizleri birleştirmeyi hedeflemektedir. Bulgular: Çalışmadan elde edilen bulgular, sembolün Arap dilinde derin dilsel köklere sahip olduğunu ve terimsel anlamının Abbâsî döneminin başlarında, Kadâme bin Caʿfer ve İbn Reşik gibi eleştirmenler tarafından şekillendiğini göstermektedir. Ayrıca sembolün Câhiliye döneminde de modern görüşlerin aksine oldukça derin bir biçimde var olduğu ve duyguların ve düşüncelerin dolaylı yolla ifade edilmesinde kullanıldığı görülmüştür. Bu durum, erken dönemlerde bile ileri düzeyde bir sanatsal anlayışı yansıtmaktadır. Sonuç: Araştırma, sembolün Eski Arap Edebiyatında dönemler boyunca farklı biçimlerde geliştiğini ortaya koymaktadır: Câhiliye Dönemi: Betimleyici (tasvirsel), İslâm Dönemi: Dini, Emevî Dönemi: Siyasal, Abbâsî Dönemi: Betimleyici ve tasavvufî ve Memlûk ve Osmanlı Dönemleri: Sembol kullanımının devamı. Araştırma sonucunda, sembolün yalnızca geçici bir edebî araç olmadığı, bütüncül bir sanatsal olgu olduğu ve modern Arap şiirinde güçlü biçimde yer almasının tesadüfi veya Batı’dan alınmış bir durum olmadığı; bunun Arap mirasında derin köklere sahip doğal bir uzantı olduğu sonucuna varılmıştır.

🔖

Cite This Article

Alhamad, K. (2026). Symbol in Arabic Literary Heritage: Linguistic Rooting and Historical Tracing. MUTALAA, Cilt: 6 Sayı: 1, 24–40. https://ajindex.com/articles/1620134

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (41)

  1. İbnü'l-Fârız, Ömer b. Ali. Dîvân Şi'r İbnü'l-Fârız. Suudi Arabistan: Câmi‘atü'l-Melik Suûd, (t.y.).
  2. İbn Hacer el-Askalânî, Ahmed b. Ali. Dîvân İbn Hacer el-Askalânî. thk. es-Seyyid Ebü'l-Fazl. Haydarâbâd: el-Mektebetü'l-Arabiyye, 1962.
  3. İbn Rebîa, Ömer. Dîvân Ömer İbn Rebîa. thk. Rıf‘at Fethullah ve Muhammed Emîn. Kahire: Dârü't-Te'lîf li't-Tıbâ‘a ve'n-Neşr, 1954.
  4. İbn Ma‘tûk el-Musevî el-Huveyzî, Şihâbüddîn. Dîvân İbn Ma‘tûk. Beyrut: el-Matba‘atü'l-Edebiyye, 1885.
  5. İbn Manzûr, Muhammed b. Mükerrem. Lisânü'l-Arab. Trablus, Lübnan: Dâru Cârûs Berres, 2010.
  6. Adûnîs. Zamanü'ş-Şi‘r. Beyrut: Dâru'l-Avde, 1978.
  7. İsmâîl, İzzüddîn. eş-Şi‘rü'l-Arabiyyü'l-Mu‘âsır: Kadâyâhu ve Zevâhiruhü'l-Fenniyye ve'l-Ma‘neviyye. Beyrut: Dâru'l-Avde, 1981.
  8. İmruü'l-Kays. Dîvân İmri'l-Kays. thk. Hannâ el-Fâhûrî. Beyrut: Dâru'l-Cîl, 2005.
  9. Envâr, Seyyid Emîr Mahmûd. "er-Ramziyye fi'l-Edebeyni'l-Arabî ve'l-Garbî". Mecelletü't-Türâsi'l-Arabî (elektronik dergi), sayı 6 (2010): 6.
  10. Bûsalâh, Nesîme. er-Remz fi'ş-Şi‘ri'l-Cezâiriyyi'l-Mu‘âsır. Cezayir: Matbaatü Dâri Hûme, 2003.
  11. et-Tûnecî, Muhammed. el-Mu‘cemü'l-Mufassal fi'l-Edeb. Beyrut: Dâru'l-Kütübi'l-İlmiyye, 1999.
  12. es-Saâlibî, Abdurrahmân. Fıkhu'l-Lüğa ve Sirru'l-Arabiyye. thk. Süleymân Selîm el-Bevvâb. Dımaşk: Dâru'l-Hikme li't-Tıbâa ve'n-Neşr, 1984.
  13. el-Câhız, Amr b. Bahr. el-Beyân ve't-Tebyîn. thk. Abdüsselâm Hârûn. Kahire: Mektebetü'l-Hâncî, (t.y.).
  14. el-Cezûlî, Memdûh Muhammed. "Sûratü'l-Asr fî Şi‘ri Ömer b. Ebî Rebîa". Yüksek lisans tezi, Câmi‘atü'l-Hartûm, Sudan, 2008.
  15. Cikellî, Zeyneb Bîre. eş-Şi‘rü'l-Arabî fî Asri'd-Düveli'l-Mütetâbi‘a. Amman: Dâru'z-Dıyâ li'n-Neşri ve't-Tevzî, 2004.
  16. el-Cündî, Dervîş. er-Ramziyye fi'l-Edebi'l-Arabî. Kahire: Dâru Nehdati Mısr li't-Tıbâa ve'n-Neşr, 1972.
  17. Hâvî, İlyâ. er-Ramziyye ve's-Süryâliyye fi'ş-Şi‘ri'l-Garbî ve'l-Arabî. Beyrut: Dâru's-Sekâfe, 1943.
  18. Halef, Celâl Abdullah. "er-Remz fi'ş-Şi‘ri'l-Arabî". Mecelletü Diyâlâ li'l-Buhûsi'l-İnsâniyye, sayı 52 (2011): 112.
  19. er-Rukkiyyât, Ubeydullah b. Kays. Dîvân Ubeydillâh b. Kays er-Rukkiyyât. thk. Dr. Azîze Fevvâl Bâbîtî. Beyrut: Dâru'l-Cîl, 1995.
  20. ez-Zübeydî, Şeymâ Muhammed Kâzım. "İşkâliyyetü'l-Ma‘nâ fî Şi‘ri İmriü'l-Kays ve'n-Nâbiğati'z-Zübyânî ed-Delâletü'r-Ramziyyetü lil-Leyli Unmûzecen". Mecelletü'l-'Ulûmi'l-İnsâniyye, Câmi‘atü Bâbil el-Irâk, sayı 1 (2015): 5.
  21. es-Sekkâkî, Yûsuf b. Ebî Bekr b. Muhammed b. Alî. Miftâhu'l-'Ulûm, thk. Naîm Zerzûr. Beyrut: Dâru'l-Kütübi'l-İlmiyye, 1987.
  22. Selâme, İbrâhîm. Teyyârât Edebiyye Beyne'ş-Şark ve'l-Garb. Lübnan: Mektebetü Nâşirûn, 1952.
  23. ed-Dabbî, el-Mufaddal. el-Mufaddaliyyât, thk. Ahmed Muhammed Şâkir ve Abdüsselâm Muhammed Hârûn. Kahire: Dâru'l-Maârif, (t.y.).
  24. Dayf, Şevkî. et-Tetavvür ve't-Tecdid fi'ş-Şi‘ri'l-Emevî. Lübnan: Lecnetü't-Te'lîf ve't-Terceme ve'n-Neşr, 1952.
  25. Tabbâne, Bedevî. Kudâme b. Ca‘fer ve'n-Nakdü'l-Edebî. Kahire: Mektebetü'l-Encelo, 1954.
  26. Âbidîn, Abdülmecîd. el-Emsâl fi'n-Nesri'l-Arabiyyi'l-Kadîm. Kahire: Dâru Mısr li't-Tıbâa, 1956.
  27. Abbâs, İhsân. Fennü'ş-Şi‘r. Beyrut: Dâru Beyrût, 1959.
  28. Abbâs, Kâmil. et-Tecdîd ve'n-Nakd fi'ş-Şi‘ri'l-Arabî. Dımaşk: Dâru Mecelleti's-Sekâfe, 1986.
  29. el-Abd, Tarafe. Dîvân Tarafe b. el-Abd, thk. Mehdî Muhammed Nâsıruddîn. Beyrut: Dâru'l-Kütübi'l-İlmiyye, 2002.
  30. Alî, Fâiz. er-Ramziyye ve'r-Romantiziyye fi'ş-Şi‘ri'l-Arabî. İnternet sitesi: Kütüb Arabiyye, 2003.
  31. el-‘Anebkî, Saîd Hassûn. "Sûratü'n-Nâka fi'l-Kasîdeti'l-Câhiliyye beyne'l-Vazîfeti'ş-Şi‘riyye ve İntâci'd-Delâleti'r-Râmize". Külliyyetü'l-Lügât, Câmi‘atü'l-Ürdün (2001): 387-388.
  32. el-Fîrûzâbâdî, Muhammed b. Ya‘kūb. el-Kâmûsü'l-Muhît. thk. Muhammed Naîm el-Arkūsî. Beyrut: Müessesetü'r-Risâle, 2005/1425.
  33. Mendûr, Muhammed. Muhâdarât fi'l-Edeb ve Mezâhibih. Kahire: Neşru Ma‘hedi'd-Dirâsâti'l-Arabiyye, 1955.
  34. Kâsım, Muhammed Ahmed. Ulûmü'l-Belâga. Trablus: el-Müessesetü'l-Hadîse li'l-Kitâb, 2003.
  35. el-Kuşeyrî, Abdülkerîm b. Hevâzin. Letâifü'l-İşârât. thk. İbrâhîm el-Besyûnî. Mısır: el-Hey'etü'l-Mısriyyetü'l-Âmme li'l-Kitâb, 2000.
  36. el-Kayrevânî, Ebû Zeyd. el-‘Umde fî Mehâsini'ş-Şi‘r ve Âdâbih. thk. Muhammed Muhyiddîn. Kahire: el- Mektebetü't-Ticâriyye, 1925/1344.
  37. Leylû, Mevaffak Mecîd. "Belâgatü'r-Remz fi't-Tâiyyeti'l-Kübrâ li İbni'l-Fârız". Şebeketü Dıyâi li'l-Mü'temerât, Irak (t.y.): 7.
  38. el-Meydânî, Ahmed b. İbrâhîm. Mecma‘u'l-Emsâl, thk. Muhammed Muhyiddîn Abdülhamîd. Beyrut: Dâru'l-Ma‘rife, 2004.
  39. Nevfel, Seyyid. Şi‘ru't-Tabîa fi'l-Edebi'l-Arabî. Mısır: Mektebetü'l-Hâncî, 1945.
  40. Hilâl, Muhammed Ğuneymî. el-Edebü'l-Mukâren. Beyrut: Dâru'l-Avde, 1983.
  41. el-Velî, Muhammed. es-Sûratü'ş-Şi‘riyye fi'l-Hitâbi'l-Belâğî ve'n-Nakdî. Beyrut: el-Merkezü's-Sekâfiyyü'l-Arabî, 1990.