Journals / İdrak Dini Araştırmalar Dergisi / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 1

The Social Constructive Function of the Family in the Light of Revelation: Safeguarding Generations and Construction of Identity

Vahiy Ekseninde Ailenin Toplumsal İnşa Fonksiyonu: Neslin Korunması ve Kimlik İnşası

Pages
49–63
Publication Date
2026-06-15
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Thus, in the Qur’an, the family is regarded not merely as an element of a historical social order but as a dynamic institution capable of addressing today’s crises of identity, belonging, and values.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In the social model shaped by divine revelation, the family occupies a distinctive position not only as a guarantor of individual well-being but also as the bearer of collective memory and a world of values.
📊
Key Findings & Data:The constitutive impact of the family institution on the social structure is demonstrated through a Qur’an-centered perspective.
💡
Conclusion & Impact:Thus, in the Qur’an, the family is regarded not merely as an element of a historical social order but as a dynamic institution capable of addressing today’s crises of identity, belonging, and values.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tefsir · Toplum · Aile

Abstract

In the social model shaped by divine revelation, the family occupies a distinctive position not only as a guarantor of individual well-being but also as the bearer of collective memory and a world of values. While the Qur’anic conception of the family centers on a harmonious union with the purpose of human creation, it does not overlook the function of the family in ensuring socio-cultural continuity. As the first environment in which an individual begins to form an identity, the family plays a decisive role in the construction of personality and in the process of social integration. The family appears not merely as a private sphere but as a school in which beliefs, values, and a sense of belonging are transmitted. Accordingly, this study aims to examine the formative role of the family structure shaped under the guidance of revelation in the construction of the social fabric. The constitutive impact of the family institution on the social structure is demonstrated through a Qur’an-centered perspective. In this context, examples found in divine revelation, principles, and divine addresses concerning the family are utilized. The study adopts a qualitative method based on document analysis. Drawing upon Qur’anic verses, the constructive dimension of the family is interpreted through a value-oriented perspective. It is demonstrated that revelation defines the family not only as a structure that ensures the peace and security of individuals but also as a core institution that sustains the moral continuity of society. From a Qur’an-centered viewpoint, the family functions as the locus where social identity is shaped, values are transmitted across generations, and individuals find both inner and social belonging. This approach also offers a principled and resilient model of reconstruction in response to contemporary social disintegration. In this framework, the family emerges as one of the most fundamental and sustainable structural units employed by revelation in building society. Thus, in the Qur’an, the family is regarded not merely as an element of a historical social order but as a dynamic institution capable of addressing today’s crises of identity, belonging, and values.

Özet

Vahyin şekillendirdiği toplum modelinde aile sadece bireysel huzurun teminatı değildir. Aynı zamanda o, kolektif hafızanın ve değer dünyasının taşıyıcısı olarak özel bir konumdadır. Kur’an’daki aile tasavvuru, insanın yaratılış gayesiyle uyumlu bir birlikteliği merkeze alırken bu yapının sosyokültürel devamlılık açısından taşıdığı işlevi de göz ardı etmez. Aile, bireyin kimlik kazanımının başladığı ilk çevre olarak kişiliğin inşasında ve topluma katılım sürecinde belirleyici bir rol oynar. Bu yönüyle aile sadece mahrem bir alan olarak değil inançların, değerlerin, aidiyet bilincinin aktarıldığı bir okul olarak karşımıza çıkar. Bu temelden hareketle bu çalışmada vahyin rehberliğinde şekillenen aile yapısının, toplumsal dokunun oluşumuna yönelik rolünün incelenmesi hedeflenmektedir. Aile kurumunun toplumsal yapı üzerindeki kurucu etkisi Kur’an merkezli bir bakışla ortaya koyulmaktadır. Bu bağlamda vahiyde yer alan örneklerden, ilkelerden ve aileyi merkeze alan ilahi hitaplardan yararlanılmaktadır. Çalışmada doküman analizine dayalı nitel yöntem benimsenmiştir. Ayetlerden hareketle ailenin inşa edici yönü, değer temelli perspektifle yorumlanmıştır. Vahyin aileyi yalnızca fertlerin huzur ve güvenliğini sağlayan bir yapı olarak değil aynı zamanda toplumun ahlaki sürekliliğini sağlayan bir çekirdek olarak tanımladığı değerlendirilmektedir. Kur’an merkezli bakış açısıyla aile; toplumsal kimliğin şekillendiği, değerlerin kuşaktan kuşağa aktarıldığı ve bireyin hem içsel hem toplumsal aidiyetini bulduğu bir merkez görevindedir. Bu yaklaşım, günümüz sosyal çözülmelerine karşı sağlam ve ilkeli bir inşa tasavvurunu mümkün kılmaktadır. Bu çerçevede aile, vahyin toplumu inşa ederken başvurduğu en temel ve en sürdürülebilir yapısal birimlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Böylece Kur’an’da aile, sadece tarihsel bir toplumsal yapının unsuru olarak değil günümüz insanının karşı karşıya kaldığı kimlik, aidiyet ve değer krizlerine cevap üretebilecek dinamik bir kurum olarak değerlendirilmektedir.

🔖

Cite This Article

Özyiğit, M. (2026). The Social Constructive Function of the Family in the Light of Revelation: Safeguarding Generations and Construction of Identity. İdrak Dini Araştırmalar Dergisi, Cilt: 6 Sayı: 1, 49–63. https://doi.org/10.62297/idrak.1887395

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (51)

  1. Akgül, Mehmet. Türk Modernleşmesi ve Din. Konya: Çizgi Yayınları, 1999.
  2. Ateş, Abdurrahman. Kur’ân’da Huzur ve Sükûn. İstanbul: Çıra Yayınları, 2012.
  3. Aydar, Hidayet. “Kur’an’da Rüyalar ve Rüyaların Hayata Yansımaları”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi 5/1 (2005), 39-60.
  4. Aydın, Mehmet. “İslâm’da Ailenin Yeri ve Önemi”. Mehir Dergisi 2 (1998), 26-29.
  5. Bedrüddîn Aynî, Ebû Muhammed Mahmûd b. Ahmed b. Mûsâ b. Ahmed b. Hüseyn. Umdetü’l-kârî şerhi Sahîhi’l-Buhârî. 25 Cilt. Beyrut: Daru İhyai’t-Türasil Arabi, ts.
  6. Buladı, Kerim. Kadına Kitabi Bakış. İstanbul: Kayıhan Yayınları, 2008.
  7. Cizrelioğulları, Mehmet Necati - Kilili, Rukiye. “Ebeveyn Tutumlarının Çocukların Yetenek ve Becerilerine Etkisi”. European Journal of Educational and Social Sciences 6/1 (2021), 130-142.
  8. Cüceloğlu, Doğan. İçimizdeki Çocuk. İstanbul: Remzi Kitapevi, 1993.
  9. Çağdaş, Aysel. Anne-Baba-Çocuk İletişimi. Ankara: Kök Yayınevi, 1. Basım, 2009.
  10. Çakır, Seval. Bir Kurum Olarak Ailenin Din Eğitimi İşlevi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  11. Çin, Ahmet. “İlk Çocukluk Döneminde Çocuğun Ahlak Eğitimi”. Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi 13/1 (2021), 545-562.
  12. Dereli, Esra. “Ebeveynlerin Sosyal Problem Çözmelerinin Çocukların Sosyal Problem Çözmelerini Yordaması”. Cumhuriyet International Journal of Education 8/1 (2019), 113-134. https://doi.org/10.30703/cije.453128
  13. Dodurgalı, Abdurrahman. Kuran’ı Kerime Göre Çocuk Eğitimi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1984.
  14. Dumangöz, Dilek. “Ahlak Eğitiminde Ailenin Rolü”. ilâhiyât: akademik araştırmalar yıllığı 4 (2021), 107-120.
  15. Ericek Maraşlıoğlu, Şerife- Kartopu, Saffet. “Dini Kimliğin Oluşumunda Gelenek Aktarıcıların Rolü”. Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi 10/38 (2023), 142-167.
  16. Ersoy, Özlem- Tezel Şahin, Fatma. “0-6 Yaş Döneminde Anne-Baba Eğitiminin Önemi”. Mesleki Eğitim Dergisi 1/1 (1999), 58-62.
  17. Hallaç, Saliha- Öz, Fatma. “Aile Kavramına Kuramsal Bir Bakış”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 6/2 (2014), 142-153.
  18. Işıkoğlu Erdoğan, Nesrin vd. “Ebeveyn Tutumlarının Okul Öncesi Dönemdeki Çocukların Mizaç Özellikleri ile İlişkisinin İncelenmesi”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 42 (2017), 226-239.
  19. İbn Hişâm. Evdahu’l-Mesâlik. thk. M. Muhyiddin Abdülhâmid. Beyrut, 1980.
  20. İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ İsmaîl b. Ömer b. Kesîr. Bidâye ve’n-Nihâye. Beyrut: Mektebetü’l-Maârif, ts.
  21. Kabaklı Çimen, Latife. Türk Töresinde Kadın ve Aile. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayınları, 2008.
  22. Kanik, İsa. “Kur’ân Kıssalarında Ailevî İlke ve Değerler”. Tefsir Araştırmaları Dergisi 4/2 (2020), 256-286.
  23. Karaman, Hayrettin vd. Kur’an Yolu Türkçe Meal ve Tefsir. 5 Cilt. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 7. Basım, 2020.
  24. Karaman, Hayrettin- Çağrıcı, Mustafa. Kur’ân-ı Kerîm Açıklamalı Meâli. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 7. Basım, 2017.
  25. Kayacan, Arzu- Denizer, Nurullah. “Gelecek Nesillerin İnşasına Işık Tutması Bakımından Kur’ân’da Bahsi Geçen Ebeveynler ve Çocuklarına Yaklaşımları”. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8/1 (2021), 309-335.
  26. Kaysı, Muhammed İbrahim. İslâm Ailesi ve Evlilik. çev. Nusrettin Bolelli. İstanbul: Hisar Yayınları, ts.
  27. Kılıç, Enes. “Aile ve Din Bağlamında Kurandaki Mahremiyet Tasavvuru”. Journal of Analytic Divinity 2/1 (2018), 54-81.
  28. Kırca, Celal. “Kur’ana Göre Ailenin Psikolojik Temelleri”. Diyanet İlmi Dergi 27/2 (1991), 67-79.
  29. Kongar, Emre. Toplumsal Değişme Kuramları ve Türkiye Gerçeği. İstanbul: Remzi Kitapevi, 1995.
  30. Köse, Saffet. Aile Medeniyetinin Sonu. Konya: Mehir Vakfı Yayınları, 2015.
  31. Küçük, Ahmet. “Günümüzde Aile ve Kur’ân’dan Örnek Aileler”. Tefsir Araştırmaları Dergisi 3/2 (2019), 408-442. https://doi.org/10.31121/tader.615689
  32. Martı, Huriye vd. Dünü ve Bugünüyle İslam’da Mahremiyet. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2020.
  33. Mehmet, Cemil. İslam Aile Düzeni Açısından Tahrim Suresi Tefsiri. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1996.
  34. Nesefî, Ebû’l-Berekât Abdullah b. Ahmed. Tefsîru’n-Nesefî (Medâriku’t-Tenzîl ve Hakâiku’t-Te’vîl). İstanbul: Kahraman Yayınları, 1984.
  35. Özel, Erdoğan- Zelyurt, Hikmet. “Anne Baba Eğitiminin Aile Çocuk İlişkilerine Etkisi”. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi 36 (2016), 9-34.
  36. Özoğul, Burçin- Çoban, Aysel. “Ebeveyn-Çocuk İlişkisi ve Çocukların Psikolojik İyi Oluşları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 24/2 (2024), 850-869.
  37. Port, Zeynep. Kur’an’da Aile Modelleri. Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  38. Reşîd Rızâ. Tefsîrü’l-Kur’ani’l-hakîm (Tefsîrü’l-Menâr). 12 Cilt. Mısrıyyetü’l-Âmmetü’l- Kütüb, 1990.
  39. Seyyid Kutub vd. Fî Zılâli’l-Kur’ân. 16 Cilt. İstanbul: Hikmet Yayınları, 2001.
  40. Sicistâni, Ebu Dâvud Süleymân b. Eş’as b. İshâk b. Beşîr b. Şeddâd b. Amrel-Ezdî. Sünen Ebî Dâvud. thk. Muhammed Muhyiddin Abdülhamid. 4 Cilt. Beyrut: Mektebetü’l-Asrıyye, ts.
  41. Şenol, Fatma Betül- Karaca, Nezahat Hamiden. “Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Benlik Kavramı ve Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 54 (2020), 1-19.
  42. Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd Âmülî Bağdâdî. Târîhu’l-Ümem ve’l-Mülûk. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1407.
  43. Tarhan, Nevzat. Aile Okulu. İstanbul: Timaş Yayınları, 2013.
  44. Temel, Zeynep Fulya. Aile Eğitimi ve Erken Çocukluk Eğitiminde Aile Katılım Çalışmaları. Ankara: Anı Yayınları, 2010.
  45. Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre b. Musa b. Dahhâk. Sünen Tirmizî. thk. Ahmed Muhammed Şâkir vd. 5 Cilt. Mısır: Şeriketü Mektebetü, 1395/1975.
  46. Topçu, Mevlüt. Kur’ân’da Aile Örnekleri. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  47. Turan, İbrahim. “Ahlâk-ı Alâî’de Aile Ahlâk”. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8/2 (2015), 433-454.
  48. Turan, İbrahim. “Günümüz Aile Problemleri Çerçevesinde Kur’an’da Ebeveyn-Çocuk İlişkisi”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 35 (2013), 71-104.
  49. Yavuz, Sutay- Yüceşahin, M. Murat. “Türkiye’de Hanehalkı Kompozisyonlarında Değişimler ve Bölgesel Farklılaşmalar”. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi 15/1 (2012), 75-118.
  50. Yazır, Elmalılı Muhammed Hamdi. Hak Dini Kur’ân Dili. 9 Cilt. İstanbul: Nebioğlu Basımevi, 1962.
  51. Zemahşerî, Ebû Kâsım Cârullah Muhammed İbn Ömer. Keşşâf an hakâik-i ğavâmiz-i’t-tenzil ve uyûni’l-ekâvîl fî vücûhi’t-te’vil. 4 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1415/1995.