SavedAdd your journal

Journals / Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi / 2026 / Sayı: 23

Digital Health Literacy and Patient Rights in the Age of Artificial Intelligence

YAPAY ZEKA ÇAĞINDA DİJİTAL SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE HASTA HAKLARI

Esra Deniz(Sarız İlçe Devlet Hastanesi)0009-0000-5483-2257
Pages
—
Publication Date
2026-10-05
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings indicate that although AI can be a tool that supports health literacy, it requires careful governance in terms of patient safety and patient autonomy due to persuasive yet inaccurate content generation, the comprehensibility of algorithmic decisions, and uncertainties regarding data use.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This review aims to evaluate, within a thematic framework, the intersection points between health literacy and awareness of patient rights in the age of artificial intelligence (AI).
📊
Key Findings & Data:The findings indicate that although AI can be a tool that supports health literacy, it requires careful governance in terms of patient safety and patient autonomy due to persuasive yet inaccurate content generation, the comprehensibility of algorithmic decisions, and uncertainties regarding data use.
💡
Conclusion & Impact:In conclusion, the protection of patient rights in an AI-based digital health environment should be supported by a rights-based approach that includes data security, transparent information provision, verification and oversight mechanisms, and effective feedback management, alongside approaches that strengthen individual awareness.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:yapay zeka · sağlık okuryazarlığı · hasta hakları

Abstract

This review aims to evaluate, within a thematic framework, the intersection points between health literacy and awareness of patient rights in the age of artificial intelligence (AI). While the widespread adoption of digital health applications facilitates individuals’ access to health information and their interaction with health services, it also introduces new risks in areas directly related to patient rights, such as privacy, data security, the quality of informed consent, and the spread of misinformation. In this review, the prominent findings in the literature are synthesized under four themes: (i) privacy and data security, (ii) informed consent and transparency, (iii) misinformation and generative AI risk, and (iv) information seeking and complaint/suggestion mechanisms in digital environments. The findings indicate that although AI can be a tool that supports health literacy, it requires careful governance in terms of patient safety and patient autonomy due to persuasive yet inaccurate content generation, the comprehensibility of algorithmic decisions, and uncertainties regarding data use. In conclusion, the protection of patient rights in an AI-based digital health environment should be supported by a rights-based approach that includes data security, transparent information provision, verification and oversight mechanisms, and effective feedback management, alongside approaches that strengthen individual awareness.

Özet

Bu derleme, yapay zekâ (YZ) çağında sağlık okuryazarlığı ile hasta hakları farkındalığının kesişim noktalarını tematik bir çerçevede değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Dijital sağlık uygulamalarının yaygınlaşması, bireylerin sağlık bilgisine erişimini ve sağlık hizmetleriyle etkileşimini kolaylaştırırken; mahremiyet, veri güvenliği, aydınlatılmış onamın niteliği ve yanlış bilginin yayılımı gibi hasta haklarıyla doğrudan ilişkili alanlarda yeni riskler de ortaya çıkarmaktadır. Derlemede literatürde öne çıkan bulgular dört tema altında sentezlenmiştir: (i) mahremiyet ve veri güvenliği, (ii) aydınlatılmış onam ve şeffaflık, (iii) yanlış bilgi ve üretken YZ riski, (iv) dijital ortamda bilgi edinme ile şikayet/öneri mekanizmaları. Bulgular, YZ’nin sağlık okuryazarlığını destekleyebilen bir araç olmasına karşın; ikna edici ancak hatalı içerik üretimi, algoritmik kararların anlaşılabilirliği ve veri kullanımına ilişkin belirsizlikler nedeniyle hasta güvenliği ve hasta özerkliği açısından dikkatli bir yönetişim gerektirdiğini göstermektedir. Sonuç olarak, YZ temelli dijital sağlık ortamında hasta haklarının korunması; bireysel farkındalığı güçlendiren yaklaşımların yanında veri güvenliği, şeffaf bilgilendirme, doğrulama, denetim mekanizmaları ve etkin geri bildirim yönetimini içeren hak temelli bir yaklaşım ile desteklenmelidir.

🔖

Cite This Article

Deniz, E. (2026). Digital Health Literacy and Patient Rights in the Age of Artificial Intelligence. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi, Sayı: 23. https://doi.org/10.70915/spkd.1854900

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (60)

  1. Ak, M. Ü. (2025). Noninvaziv cilt tümörlerinin ön tanısı için titreşim tabanlı sistem önerisi. International Journal of 3D Printing Technologies and Digital Industry, 9(3), 546–555.
  2. Akca, A. (2024). Dijital sağlık okuryazarlığı ve uygulamalar. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 8(Özel Sayı 1), 15–28.
  3. Akman Dömbekci, H., & Karabulut Meral, K. (2025). Sağlık iletişiminde etik ve aydınlatılmış onam. TOGÜ Erbaa Sağlık ve Yönetim Dergisi, 2(1), 52–81. https://dergipark.org.tr/tr/pub/toguesy/article/1682637
  4. Allen, J. W., Earp, B. D., Koplin, J., & Wilkinson, D. (2024). Consent-GPT: Is it ethical to delegate procedural consent to conversational AI? Journal of Medical Ethics, 50(2), 77–83.
  5. AlSaad, R., Abd-alrazaq, A., Boughorbel, S., Ahmed, A., Renault, M. A., Damseh, R., & Sheikh, J. (2024). Multimodal large language models in health care: Applications, challenges, and future outlook. Journal of Medical Internet Research, 26, Article e59505. https://doi.org/10.2196/59505
  6. Anderson, J. W., & Visweswaran, S. (2024). Algorithmic individual fairness and healthcare: A scoping review [Preprint]. medRxiv. https://doi.org/10.1101/2024.03.25.24304853
  7. Armoundas, A. A., & Loscalzo, J. (2025). Patient agency and large language models in worldwide encoding of equity. npj Digital Medicine, 8, Article 258. https://doi.org/10.1038/s41746-025-01598-y
  8. Armoundas, A. A., & Loscalzo, J. (2026). Do world-wide policy initiatives for regulating health care related artificial intelligence safeguard the declaration of Helsinki? EClinicalMedicine, 92, Article 103784.
  9. Ban, S., Kim, Y., & Seomun, G. (2024). Digital health literacy: A concept analysis. Digital Health, 10, Article 20552076241287894.
  10. Bostan, S., Kılıç, T., & Çiftçi, F. (2014). Sağlık Bakanlığı 184 SABİM hattına yapılan şikâyetlerin karşılaştırmalı analizi. Global Journal of Economics and Business Studies, 3(5), 32–40.
  11. Çakmak, R. (2024). Yeni bir hastane modeli: İnternet hastanesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33(2), 610–620.
  12. Çamcı, M. (2019). Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi’ne (SABİM) yapılan hastane acil servislerine yönelik başvuruların değerlendirilmesi [Tıpta uzmanlık tezi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi]. AVESİS. https://avesis.aybu.edu.tr/yonetilen-tez/e427580e-2daf-48b4-87bb-63a110769b96/saglik-bakanligi-iletisim-merkezine-sabim-yapilan-hastane-acil-servislerine-yonelik-basvurularin-degerlendirilmesi
  13. Çetin, B. (2023). Sağlık hizmetleri ve yapay zekâ. Uluslararası Ekonomi ve Siyaset Bilimleri Akademik Araştırmalar Dergisi, 7(17), 53–67.
  14. Ceylan, A. (2025). Yapay zekânın sağlık iletişiminde kullanımı: Fırsatlar, tehditler ve öneriler. Journal of Medical Topics and Updates, 4(2), 54–61.
  15. Chau, M., Rahman, M. G., & Debnath, T. (2025). From black box to clarity: Strategies for effective AI informed consent in healthcare. Artificial Intelligence in Medicine, 167, Article 103169.
  16. Chen, F., Wang, L., Hong, J., Jiang, J., & Zhou, L. (2024). Unmasking bias in artificial intelligence: A systematic review of bias detection and mitigation strategies in electronic health record-based models. Journal of the American Medical Informatics Association, 31(5), 1172–1183.
  17. Chen, R. J., Wang, J. J., Williamson, D. F. K., Chen, T. Y., Lipkova, J., Lu, M. Y., Sahai, S., & Mahmood, F. (2023). Algorithmic fairness in artificial intelligence for medicine and healthcare. Nature Biomedical Engineering, 7(6), 719–742.
  18. Coronado-Vázquez, V., Allande-Cussó, R., Caparrós-González, R. A., & Gómez-Salgado, J. (2026). Artificial intelligence and disinformation in health: The need for re-education from primary care. Atencion Primaria, 58(3), Article 103460.
  19. Doležal, T., & Doležal, A. (2025). Artificial intelligence in healthcare: The duty to inform patients. Casopis Lekaru Ceskych, 164(7–8), 324–327.
  20. Estrela, M., Semedo, G., Roque, F., Ferreira, P. L., & Herdeiro, M. T. (2023). Sociodemographic determinants of digital health literacy: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Medical Informatics, 177, Article 105124.
  21. Freeman, S., Wang, A., & Magrabi, F. (2025, August). Key considerations for governing safe and responsible use of AI in healthcare. In 20th World Congress on Medical and Health Informatics, MEDINFO 2025 (pp. 1367–1371). IOS Press.
  22. Freeman, S., Wang, A., Saraf, S., Potts, E., McKimm, A., Coiera, E., & Magrabi, F. (2025). Developing an AI governance framework for safe and responsible AI in health care organizations: Protocol for a multimethod study. JMIR Research Protocols, 14, Article e75702.
  23. Hasanzadeh, F., Josephson, C. B., Waters, G., Adedinsewo, D., Azizi, Z., & White, J. A. (2025). Bias recognition and mitigation strategies in artificial intelligence healthcare applications. npj Digital Medicine, 8, Article 154. • Hayran, O. (2025). Üretken yapay zekâ: Sağlık hizmetlerinde kullanımı, üstün ve zayıf yanları. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research, 9(2), 51–61.
  24. Hoşgör, H., & Cengiz, E. (2020). Sağlık hizmetlerinden şikâyetçi olan bireylerin genel profili ve şikâyet nedenleri: Türkiye merkezli bir sistematik derleme. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 23(1), 191–217.
  25. Huang, Y., Guo, J., Chen, W.-H., Lin, H.-Y., Tang, H., Wang, F., Xu, H., & Bian, J. (2024). A scoping review of fair machine learning techniques when using real-world data. Journal of Biomedical Informatics, 151, Article 104622.
  26. Hurley, M. E., Lang, B. H., Kostick-Quenet, K. M., Smith, J. N., & Blumenthal-Barby, J. (2025). Patient consent and the right to notice and explanation of AI systems used in health care. The American Journal of Bioethics, 25(3), 102–114.
  27. İnanç, N. (2025). Sağlıkta gelecek kişiye özel: Dijital devrimin izinde. Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Sağlık Araştırmaları Dergisi, 1(2), 118–123.
  28. Kahya, I. S., Keskin, A., Özdemir, T., & Gür, E. (2024). Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi’ne (SABİM) yapılan başvuruların retrospektif analizi: Tek merkez deneyimi. Sağlıkta Performans ve Kalite Dergisi, 21(3), 205–223.
  29. Kaplan, M., Çakar, F., & Bingöl, H. (2024). Sağlık alanında yapay zekânın kullanımı: Derleme. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(3), 75–85.
  30. Kaya, F. (2023). Sağlık iletişiminde dijitalleşme: Kamu sağlığı iletişimi bağlamında SABİM [Doktora tezi, Maltepe Üniversitesi].
  31. Khan, M. M., Shah, N., Shaikh, N., Thabet, A., Alrabayah, T., & Belkhair, S. (2025). Towards secure and trusted AI in healthcare: A systematic review of emerging innovations and ethical challenges. International Journal of Medical Informatics, 195, Article 105780.
  32. Klemperer, D. (2024). Patient orientation and shared decision-making—Implementing patients’ rights in routine clinical practice. Deutsches Ärzteblatt International, 121(12), 383-384. https://doi.org/10.3238/arztebl.m2024.0112
  33. Korkmaz, Y. (2020). Hasta hakkı olarak özel hayatın korunması bağlamında beden mahremiyeti. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, (15), 573–598.
  34. Kullu, Ş., & Hiçyorulmaz, E. (2024). Sağlık sektöründe etik. Journal of Management Theory and Practices Research, 5(2), 201–211.
  35. Lorenzini, G., Arbelaez Ossa, L., Shaw, D. M., & Elger, B. S. (2023). Artificial intelligence and the doctor-patient relationship expanding the paradigm of shared decision making. Bioethics, 37(5), 424–429.
  36. Mohammadnejad, S., Raiesifar, A., Karamelahi, Z., & Chehreh, R. (2024). The relationship professional commitment and ethics with patient rights: A cross-sectional descriptive study. BMC Medical Ethics, 25, Article 85. https://doi.org/10.1186/s12910-024-01084-2
  37. Monteith, S., Glenn, T., Geddes, J. R., Whybrow, P. C., Achtyes, E., & Bauer, M. (2024). Artificial intelligence and increasing misinformation. The British Journal of Psychiatry, 224(2), 33–35.
  38. Moulaei, K., Akhlaghpour, S., & Fatehi, F. (2025). Patient consent for the secondary use of health data in artificial intelligence (AI) models: A scoping review. International Journal of Medical Informatics, 198, Article 105872.
  39. Muhammad, D., & Bendechache, M. (2024). Unveiling the black box: A systematic review of explainable artificial intelligence in medical image analysis. Computational and Structural Biotechnology Journal, 24, 542–560.
  40. Mukhtar, T., Babur, M. N., Abbas, R., Irshad, A., & Kiran, Q. (2025). Digital health literacy: A systematic review of interventions and their influence on healthcare access and sustainable development goal-3 (SDG-3). Pakistan Journal of Medical Sciences, 41(3), 910–918.
  41. Oral, O., Bilgin, S., & Ak, M. U. (2022). Evaluation of vibration signals measured by 3-axis MEMS accelerometer on human face using wavelet transform and classifications. Tehnički Vjesnik, 29(2), 355–362.
  42. Özdemir, L., & Bilgin, A. (2021). Sağlıkta yapay zekânın kullanımı ve etik sorunlar. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 8(3), 439–445.
  43. Pruski, M. (2024). AI-enhanced healthcare: Not a new paradigm for informed consent. Journal of Bioethical Inquiry, 21(3), 475-489.
  44. Rose, S. L., & Shapiro, D. (2024). An ethically supported framework for determining patient notification and informed consent practices when using artificial intelligence in health care. CHEST, 166(3), 572–578.
  45. Sağıroğlu, E., & Tosun, H. (2023). Yapay zekânın sağlık uygulamalarındaki kullanımı ve etik açıdan tartışılması: Geleneksel derleme. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics-Law and History, 31(2), 140-148.
  46. Sauerbrei, A., Kerasidou, A., Lucivero, F., & Hallowell, N. (2023). The impact of artificial intelligence on the person-centred, doctor-patient relationship: Some problems and solutions. BMC Medical Informatics and Decision Making, 23, Article 73.
  47. Shi, Z., Du, X., Li, J., Hou, R., Sun, J., & Marohabutr, T. (2024). Factors influencing digital health literacy among older adults: A scoping review. Frontiers in Public Health, 12, Article 1447747.
  48. Soares, S., Hoffmeister, L. V., Fernandes, M. D. F., Henriques, A., & Costa, A. (2024). The use of digital technologies in the promotion of health literacy and empowerment of informal caregivers: Scoping review. JMIR Aging, 7, Article e54913.
  49. Subramanian, H. V., Canfield, C., & Shank, D. B. (2024). Designing explainable AI to improve human-AI team performance: A medical stakeholder-driven scoping review. Artificial Intelligence in Medicine, 149, Article 102780.
  50. Tarcan, G. Y., Balçık, P. Y., & Sebik, N. B. (2024). Türkiye ve dünyada sağlık hizmetlerinde yapay zekâ. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 14(1), 50-60.
  51. Temür, B. N., & Aksoy, N. (2022). Hastalık yönetiminde dijital sağlık okuryazarlığı. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 15(3), 413–417.
  52. Ueda, D., Kakinuma, T., Fujita, S., Kamagata, K., Fushimi, Y., Ito, R., Matsui, Y., Nozaki, T., Nakaura, T., Fujima, N., Tatsugami, F., Yanagawa, M., Hirata, K., Yamada, A., Tsuboyama, T., Kawamura, M., Fujioka, T., & Naganawa, S. (2024). Fairness of artificial intelligence in healthcare: Review and recommendations. Japanese Journal of Radiology, 42(1), 3–15.
  53. van Kolfschooten, H., Goosen, S., van Oirschot, J., Schouten, B., Vajda, I., & Willems, L. (2025). Legal, ethical, and policy challenges of artificial intelligence translation tools in healthcare. Discover Public Health, 22, Article 904.
  54. World Health Organization. (2021). Ethics and governance of artificial intelligence for health: WHO guidance. https://www.who.int/publications/i/item/9789240029200
  55. Yang, Y., Yao, X., Lu, D., Wang, Y., Gan, Y., Bao, X., Zhang, J., & Zhang, Q. (2024). Improving the eHealth literacy of older adults: A scoping review. Geriatric Nursing, 60, 128–136.
  56. Yeşildal, M. (2018). Yetişkin bireylerde dijital okuryazarlık ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişki: Konya örneği [Yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi].
  57. Yıldırım, R. F., & Kumru, S. (2021). Hasta şikâyetleri ve tatmininin Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi’ne yapılan başvurular ile değerlendirilmesi: İstanbul-Kadıköy örneği. Eurasian Journal of Health Technology Assessment, 5(2), 124–137.
  58. Yuen, E., Winter, N., Savira, F., Huggins, C. E., Nguyen, L., Cooper, P., Peeters, A., Anderson, K., Bhoyroo, R., Crowe, S., & Ugalde, A. (2024). Digital health literacy and its association with sociodemographic characteristics, health resource use, and health outcomes: Rapid review. Interactive Journal of Medical Research, 13, Article e46888.
  59. Yüksel, İ. (2024). Hasta şikâyetlerinin balık kılçığı yöntemi ile analizi: Bir kamu hastanesi örneği. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 27(4), 649–670.
  60. Zaghloul, H., Fanous, K., Ahmed, L., Arabi, M., Varghese, S., Omar, S., Al-Najjar, Y., El-Khoury, R., Gray, J., Rakab, A., & Arayssi, T. (2025). Digital health literacy in patients with common chronic diseases: Systematic review and meta-analysis. Journal of Medical Internet Research, 27, Article e56231. https://doi.org/10.2196/56231