Journals / Milli Folklor / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 146

Qobılandı Batır. Jeti Tomdıq (Kobılandı Batır. Yedi Ciltlik), Baş Redaktör K. Matıjanov, Almatı: Smart University Press, 2023

Moldir Bulut(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2317-7832
Pages
143–145
Publication Date
2025-06-11
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Compilations are given under the title of Scientific Appendices in each volume of the work.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Among the epics that are the cultural heritage of the Turks, the Kazakh Turks' Kobılandı Batır epic has a special place.
📊
Key Findings & Data:The Kobılandı Batır epic, which tells about the national defense and the fight against external and internal enemies during the 15th century Kazakh Khanate period, is important among the Kazakh heroic epics both in terms of its volume and reflecting the Kazakh culture.
💡
Conclusion & Impact:Compilations are given under the title of Scientific Appendices in each volume of the work.
🔬Design:Kitap İncelemesi
📍Scope:2023 Verileri
⚙️Variables:Kazak Türkleri · Destancılık · Kobılandı Batır

Abstract

Among the epics that are the cultural heritage of the Turks, the Kazakh Turks' Kobılandı Batır epic has a special place. The Kobılandı Batır epic, which tells about the national defense and the fight against external and internal enemies during the 15th century Kazakh Khanate period, is important among the Kazakh heroic epics both in terms of its volume and reflecting the Kazakh culture. Therefore, the epic was told with great pleasure by the narrators and various copies emerged. The epic has attracted the attention of researchers with its complex structure and rich content. Therefore, the epic of Kobılandı Batır, which the Kazakhs listened to fondly, began to be published in various printing houses and reach the reader since the second half of the 19th century. The epic was first written down by Ibıray Altınsarin, from a narrator named Marabay, and in 1860, he included a part of the epic in his book Kyrgyz Hrestomatası. Scientists such as W. Radlov, G. N. Potanin and A. Bökeyhan, who carried out research on oral culture before the October Revolution, touched upon the place and importance of the Kobılandı Batır epic in Kazakh folk literature. Folklorists such as M. Awezov, S. Seyfullin, S. Mukanov, B. Kenjebayev, A. Marğulan and A. Konıratbayev have also carried out remarkable research on the epic. The epic of Kobılandı Batır was published several times during the Soviet Union and after the collapse of the Soviet Union and Kazakhstan gained its independence. The epic was first included scientifically in the book series titled Epics of the People of the USSR, published in Moscow in 1975. A new publication containing all the copies of the Kobılandı Batır epic met with epic lovers in 2023. The Kobılandı Batır epic, for which Kenjehan Matıjanov was the chief editor and many other folk writers contributed, was published in 7 volumes by the Smart University Press publishing house in Almaty. There is not much difference in the heroes and the content of the text in the copies in all 7 volumes of the work. In all the copies, a married couple is childless, they ask Allah for a child, they apply to the saints, their prayers are accepted and they have a child, the incident of marriage due to Kobılandı's heroism, Kobılandı's wife Kurtka raising a horse worthy of her husband, Kobılandı defeating his enemies. Motifs such as his coming and liberating his homeland appear in all copies.There are 29 copies of the Kobılandı Batır Epic in the Central Library of the Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan and the Ministry of Higher Education and in the Manuscript Fund of the Mukhtar Awezov Institute of Literature and Arts. The copies in question are Marabay, Mergenbay, Birjan Tolımbayev, Köşelek Elamanov, Nürpeyis Bayğanin, Aysa Baytabınulı, Murın Jırav Sengerbekov, Süyinşiali Janbırşıulı, Davletşe, Kulzak Amankeldiulı, Şapay Kalmağambetov, Erjan Eşmov, Nurseyit Biytilevov, Erejep. It belongs to narrators such as Tilevmağambetulı and Sadvakas Dilmanov. If we are to state precisely all the copies of the 7-volume epic in question in various archives, 19 copies were also taken. Not only the epic text is given to the work, but also important information about place, water names and personal names are included under the description section. It has been determined that many of the place and water names mentioned in the text are currently within the borders of Kazakhstan. In the study, not only the manuscripts of the text and printed sources were used, but also a compilation was made. Compilations are given under the title of Scientific Appendices in each volume of the work.

Özet

Türklerin kültürel mirası olan destanlar içinden Kazak Türklerinin Kobılandı Batır destanının yeri ayrıdır. 15. yüzyıl Kazak Hanlığı dönemindeki milli savunma, dış ve iç düşmanlara karşı mücadeleyi anlatan Kobılandı Batır destanı, Kazak kahramanlık destanları arasından hem hacimli olmasıyla hem de Kazak kültürünü yansıtma açısından önemlidir. Dolayısıyla destan anlatıcılar tarafından büyük bir zevkle anlatılmış ve çeşitli nüshaları ortaya çıkmıştır. Destan karmaşık yapısıyla ve zengin içeriğiyle araştırmacıların dikkatini çekmiştir. Dolayısıyla Kazakların severek dinlediği Kobılandı Batır destanı, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren çeşitli matbaalarda basılmaya ve okura ulaşmaya başlamıştır. Destanı ilk olarak Ibıray Altınsarin, Marabay isimli anlatıcıdan yazıya geçirmiş ve 1860 yılında destanın bir bölümünü Kırgız Hrestomatyası kitabına dahil etmiştir. Ekim Devrimi’nden önce sözlü kültür üzerine araştırma yapan W. Radlov, G. N. Potanin ve A. Bökeyhan gibi bilim adamları Kobılandı Batır destanının Kazak halk edebiyatındaki yerine ve önemine değinmişlerdir. Destanla ilgili M. Awezov, S. Seyfullin, S. Mukanov, B. Kenjebayev, A. Marğulan ve A. Konıratbayev gibi halk bilimcileri de kayda değer araştırmalara imza atmışlardır. Kobılandı Batır destanı Sovyetler Birliği döneminde de Sovyetler Birliği dağıldıktan Kazakistan bağımsızlığını aldıktan sonra da birkaç kere yayımlanmıştır. Destan, bilimsel olarak ilk kez 1975 yılında Moskova’da yayımlanan SSCB Halklarının Destanları adlı kitap serisinde yer almıştır. Kültürel Miras projesi kapsamında hazırlanan 100 ciltten oluşan Babalar Sözü serisinin 35, 36, 37, 38 olmak üzere dört cildinde destanın 16 nüshası verilmiştir. Söz konusu seri 2014 yılında okurla kavuşmuştur. 2019 yılında yayımlanan on ciltlik Bozkır Folkloru Antolojisinin 1. cildine destanın 1914 yılında Kazan’da çıkan nüshası yayımlanmıştır. Kobılandı Batır destanının tüm nüshalarını içeren yeni bir yayın 2023 yılında destan sevenlerle buluşmuştur. Kenjehan Matıjanov’un baş redaktörlüğünü yürüttüğü ve diğer pek çok halk edebiyatçının emek verdiği Kobılandı Batır destanı 7 cilt olarak Almatı’da Smart University Press yayınevi tarafından yayımlanmıştır.Eserin 7 cildinde de yer alan nüshalardaki kahramanlar ve metnin içeriğinde çok fazla farklılık görülmemektedir. Bütün nüshalarda evli bir çiftin çocuksuz olması, Allahuteala’dan bir çocuk istemesi, evliyalara başvurmaları, dualarının kabul olarak çocuk sahibi olmaları, Kobılandı’nın kahramanlığı ile evlenme hadisesi, Kobılandı’nın eşi Kurtka’nın kocasına layık at yetiştirmesi, Kobılandı’nın düşmanlarını galip gelmesi ve vatanını özgürlüğe kavuşturması gibi motifler tüm nüshalarda karşımıza çıkmaktadır. Kazakistan Cumhuriyeti Bilimler Akademisi ve Yüksek Öğrenim Bakanlığına bağlı Merkez Kütüphanesi ile Muhtar Awezov Edebiyat ve Sanat Enstitüsünün El Yazmalar Fondunda Kobılandı Batır Destanının 29 nüshası bulunmaktadır. Söz konusu nüshalar Marabay, Mergenbay, Birjan Tolımbayev, Köşelek Elamanov, Nürpeyis Bayğanin, Aysa Baytabınulı, Murın Jırav Sengerbekov, Süyinşiali Janbırşıulı, Davletşe, Kulzak Amankeldiulı, Şapay Kalmağambetov, Erjan Eşimov, Nurseyit Biytilevov, Erejep Tilevmağambetulı, Sadvakas Dilmanov gibi anlatıcılara aittir. Söz konusu 7 cilde destanın çeşitli arşivlerde bulunan tüm nüshaları kesin bir dille belirtecek olursak 19 nüshası da alınmıştır. Esere sadece destan metni verilmemiş, açıklama bölümü altında yer, su adları, kişi isimler ile ilgili önemli bilgilere de yer verilmiştir. Metinde geçen yer ve su adlarının birçoğunun halihazırda şimdiki Kazakistan sınırları içinde bulunduğu tespit edilmiştir.

🔖

Cite This Article

Bulut, M. (2025). Qobılandı Batır. Jeti Tomdıq (Kobılandı Batır. Yedi Ciltlik), Baş Redaktör K. Matıjanov, Almatı: Smart University Press, 2023. Milli Folklor, Cilt: 19 Sayı: 146, 143–145. https://ajindex.com/articles/1596771

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (7)

  1. Qobılandı Batır. Jeti Tomdıq (Kobılandı Batır. Yedi Ciltlik), C. 1, Haz. K. Matıjanov, T. Kıdır, J. Rakış, Almatı: Smart University Press Yayınevi, 2023
  2. Qobılandı Batır. Jeti Tomdıq (Kobılandı Batır. Yedi Ciltlik), C. 2, Haz. J. Rakış, J. Saltakova, N. Elesbay, Almatı: Smart University Press Yayınevi, 2023
  3. Qobılandı Batır. Jeti Tomdıq (Kobılandı Batır. Yedi Ciltlik), C. 3, Haz. A. Akan, T. Akimova, A. Oralbek, E. Smanova, Almatı: Smart University Press Yayınevi, 2023
  4. Qobılandı Batır. Jeti Tomdıq (Kobılandı Batır. Yedi Ciltlik), C. 4, Haz. N. Sarsek, J. Saltakova, N. Elesbay, Almatı: Smart University Press Yayınevi, 2023
  5. Qobılandı Batır. Jeti Tomdıq (Kobılandı Batır. Yedi Ciltlik), C. 5, Haz. A. Akan, T. Akimova, N. Mürsalimova, Almatı: Smart University Press Yayınevi, 2023
  6. Qobılandı Batır. Jeti Tomdıq (Kobılandı Batır. Yedi Ciltlik), C. 6, Haz. P. Awesbayeva, A. Oralbek, N. Sarsek, Almatı: Smart University Press Yayınevi, 2023
  7. Qobılandı Batır. Jeti Tomdıq (Kobılandı Batır. Yedi Ciltlik), C. 7, Haz. P. Avesbayeva, N. Mürsalimova, Almatı: Smart University Press Yayınevi, 2023