AI Summary & Key Takeaways
AI InsightAs a result, Solovyov, instead of repeating the Nasreddin Hodja anecdotes, transforms the context, meaning, and plot of the anecdotes and rewrites them in accordance with the dominant discourses and ideology of his time.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
As a folklore product, Nasreddin Hodja anecdotes have spread to a wide geography and various cultures. However, instead of being transferred word for word, these anecdotes have been semantically and formalistically transformed according to the sociocultural contexts of the period in which they were produced. Thanks to the intergeneric exchange, these folklore products are reconfigured and appear in different genres of literature and art such as novels, comics, theatre plays, films and animations. One of these “final transformation” stages of Nasreddin Hodja anecdotes is the Russian writer Leonid Solovyov’s rewritten anecdotes in his Vozmutitel Spokoystviya (1940) and Ocharovannyy Prints (1956), which have a very important position in Russian culture. Nasreddin Hodja anecdotes, rewritten by Leonid Solovyov and transferred to the new genre, remained “alive” through intertextual dialogue and gained a new “life” in a different geographical, cultural and textual context. However, instead of quoting the Nasreddin Hodja anecdotes word by word, Solovyov rewrote them according to the sociocultural situation and ideology of the Soviet Union in the 1930s and gave a new life to these anecdotes in a different context by transferring them to a different genre of literature. As shown in this study, Solovyov’s work carries quite distinct intertextual “traces” from the Nasreddin Hodja anecdotes. Thus, in our study, using Ute Heidmann’s concepts of “intertextual dialogue” and “generic reconfiguration” and Tzvetan Todorov’s “culture”, the intertextual traces of Nasreddin Hodja anecdotes in Solovyov’s work and the thematic and semantic transformations that were made during rewriting process are examined on the textual level. However, the data obtained show that these changes conform to the dominant understanding of folklore and ideological discourses in the Soviet Union in the 1930s. In the process of intertextual dialogue initiated by L. Solovyov, in accordance with the ideology of the period, the ruling classes are severely criticized and presented to the reader as exploiting classes oppressing the enslaved Bukhara people. Nasreddin Hodja has been transformed in accordance with this situation: As an “idealized” hero, Hodja Nasreddin appears as a thirty-five-year-old man with a black beard, who, unlike the folklore hero, avoids ridiculous actions and words. As a result, Solovyov, instead of repeating the Nasreddin Hodja anecdotes, transforms the context, meaning, and plot of the anecdotes and rewrites them in accordance with the dominant discourses and ideology of his time.
Özet
Folklor ürünü olarak Nasreddin Hoca fıkraları oldukça geniş bir coğrafyaya ve çeşitli kültürlere yayılmıştır. Ancak tarih boyunca bu fıkralar, olduğu gibi sözcüğü sözcüğüne aktarılmak yerine anlatıldığı ve yazıldığı dönemin koşullarına ve sosyokültürel bağlamlarına göre anlamsal ve biçimsel düzeylerde dönüştürülerek aktarılmıştır. Ayrıca türlerarası alışveriş sayesinde bu folklorik ürünler yenidenbiçimlendirilerek roman, çizgi roman, tiyatro oyunu, film, animasyon gibi farklı yazın ve sanat türlerinde karşımıza çıkmaktadır. Nasreddin Hoca fıkralarının bu “son dönüşüm” aşamalarından birini, Rus kültüründe oldukça önemli bir konuma sahip olan ve yazar Leonid Solovyov tarafından kaleme alınan Vozmutitel Spokoystviya (1940) ve Oçarovannıy Prints (1956) romanlarında yenidenyazılmış fıkralar teşkil etmektedir. Leonid Solovyov tarafından yenidenyazılmış Nasreddin Hoca fıkraları, metinlerarası söyleşi sayesinde “canlı” kalmış, farklı coğrafi, kültürel ve metinsel bir bağlam içinde yeni bir “yaşam” kazanmıştır. Ancak L. Solovyov, Nasreddin Hoca fıkralarını eserinde olduğu gibi yinelemek yerine, onları 1930’lu yıllarda Sovyetler Birliği’nin sosyokültürel durumuna ve ideolojisine göre yenidenbiçimlendirmiştir ve bu folklor ürünlerine farklı bir işlev yükleyerek yeni bir soluk vermiştir. Bu çalışmada gösterildiği gibi Leonid Solovyov’un eseri, folklor ürünü olan Nasreddin Hoca fıkralarından oldukça belirgin metinlerarası “izler” taşımaktadır. Böylece bu çalışmada, Ute Heidmann’ın “metinlerarası söyleşi” ve “türsel yenidenbiçimlendirme” ile Tzvetan Todorov’un “kültür” kavramlarından yola çıkarak metinlerarası söyleşi sürecinde L. Solovyov tarafından yenidenyazılmış Nasreddin Hoca fıkralarında izleksel ve anlamsal dönüşümleri metinsel düzeyde incelenmiştir. Leonid Solovyov, fıkralarının bazılarını anlatı içinde anlatı olarak birkaç değişiklikle birlikte alıntılamaktadır. Diğer Nasreddin Hoca fıkralarını ise yeni bir mantığa ve nedenselliğe göre yenidenbiçimlendirerek yeni bir öykünün yapı taşları hâline getirmektedir. Saptadığımız dönüşümler arasında kişilerin ikame edilmesi, eklemeler yoluyla metnin şişirilmesi, aktarılması hedeflenen mesaj için önemsiz görülen yerlerinin ve ögelerinin silinmesi sayılabilir. Ancak elde edilen veriler, Leonid Solovyov tarafından yapılan bu değişikliklerinin, Sovyetler Birliği’nde 1930’lu yıllarda hâkim olan folklor anlayışına ve baskın ideolojik söylemlerine uygun bir şekilde yapıldıklarını göstermektedir. L. Solovyov’un başlattığı metinlerarası söyleşi sürecinde, yaşadığı ülkenin ideolojisine uygun olarak anametinde emirler, vezirler, komutanlar ve soylular gibi egemen kesimler ile din tüccarları ciddi ölçüde eleştirilerek köleleştirilen Buhara halkına zulmeden “sömürücü” sınıflar olarak sunulmaktadır. Böylece metinlerarası alışveriş süreci sonucunda yenidenyazılmış Nasreddin Hoca fıkralarında yapılan eklemeler, silmeler ve ikameler, yazar tarafından tasarlanmış mesajı bu eksende şekillendirmişlerdir. Nasreddin Hoca’nın kimliği de bu duruma uygun olarak dönüştürülmüştür: “İdealleştirilmiş” bir kahraman olarak Hodja Nasreddin, kuşaktan kuşağa aktarılan Nasreddin Hoca fıkralarındaki kahramanın aksine gülünç hareketlerden ve sözlerden uzak duran, merhametli ve son derece becerikli, otuz beş yaşında siyah sakallı bir adam olarak karşımıza çıkmaktadır. Sonuç olarak L. Solovyov, Nasreddin Hoca fıkralarını olduğu gibi yinelemek yerine fıkraların bağlamını, anlamını ve izleğini dönüştürerek yaşadığı dönemin baskın söylemlerine ve ideolojisine uygun bir şekilde yenidenyazmıştır.