AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIt is understood that separate intangible cultural heritage legislation is needed to safeguard and transmit heritage elements in line with the fundamental principles of the ICH Convention and the dynamics of the States Parties.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
In 2003, the UNESCO Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage was adopted by UNESCO. It is the UNESCO Convention with the highest number of signatory states after the Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage within UNESCO’s cultural conventions. The fact that this convention has a list of heritage elements and that the States Parties have committed to safeguarding these heritage elements and passing them on from generation to generation ensures interest in the Convention. One of these commitments is to develop policies and legislation for the safeguarding of intangible cultural heritage. In this context, the legislative approach to safeguarding is evaluated by first examining the fundamental documents of the UNESCO Convention, namely the text of the Convention, the Operational Guidelines, and the periodic reports aimed at assessing whether the commitments of the States Parties have been fulfilled. Subsequently, the possibilities and forms of implementation for the safeguarding of intangible cultural heritage within the scope of existing legal regulations in Türkiye are examined. The primary aim of this article is to examine how existing regulations are applied in court rulings related to intangible cultural heritage elements, to what extent these rulings contribute to conservation approaches, and to highlight potential shortcomings in the current legal framework. The data in this article was obtained by searching the titles of elements registered in the Intangible Cultural Heritage Lists in the ‘Supreme Court Decision Search’ section of the website of the Presidency of the Supreme Court of the Republic of Türkiye. Although Türkiye does not currently have a law on intangible cultural heritage, various regulations and practices have been developed in the process of drafting legislation. While some of these regulations are directly aimed at safeguarding intangible cultural heritage, many of the regulations currently in force contribute indirectly to the safeguarding of intangible cultural heritage. It is evident that the fundamental reference point for the court decisions examined in this study is Law No. 5846 on Intellectual and Artistic Works. As the primary purpose of this law is to safeguard the creators of intellectual and artistic works, it is apparent that the lawsuits are aimed at safeguarding the tangible outputs that constitute the product of this tradition, rather than safeguarding the tradition itself in relation to intangible cultural heritage elements. It is observed that the current legal framework indirectly contributes to the safeguarding of intangible cultural heritage but leaves some gaps by being insufficient in safeguarding ‘inappropriate’ forms of performance and the rights of artists. Intellectual property, such as patents or copyrights, is geared towards individual ownership and the safeguarding of products. However, intangible cultural heritage has a structure based on the collective creativity of communities, oral transmission and the continuity of living traditions. These regulations constitute fundamental sources that can be utilized in the process of preparing intangible cultural heritage legislation. It is understood that separate intangible cultural heritage legislation is needed to safeguard and transmit heritage elements in line with the fundamental principles of the ICH Convention and the dynamics of the States Parties.
Özet
2003 yılında UNESCO tarafından kabul edilen ve UNESCO’nun kültür sözleşmeleri içerisinde Dünya Doğal ve Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi’nden sonra en fazla Taraf Devlet sayısına sahip UNESCO Sözleşmesi, Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi olmuştur. Bu sözleşmenin miras unsurlarının kaydedildiği bir listesinin olması ve bu miras unsurlarının Taraf Devletler (SOKÜM Sözleşmesi’ni kabul eden ülkeler) tarafından korunacağı ve kuşaktan kuşağa aktarılacağı taahhüdünün verilmesi sözleşmeye ilgi duyulmasını sağlamaktadır. Bu taahhütlerden biri, somut olmayan kültürel mirasın korunmasına yönelik politikalar geliştirilmesi ve mevzuatların oluşturulmasıdır. Bu kapsamda öncelikle SOKÜM Sözleşmesi’nin temel belgeleri olan Sözleşme metninin, Uygulama Yönergesi’nin ve Taraf Devletlerin taahhütlerini yerine getirip getirilmediğini görmeyi amaçlayan periyodik raporların mevzuatla koruma yaklaşımı değerlendirilmektedir. Ardından, Türkiye’de mevcut yasal düzenlemeler kapsamında somut olmayan kültürel mirasın korunmasına yönelik imkânlar ve uygulama biçimleri incelenmektedir. Bu makalenin amacı, mevcut düzenlemelerin somut olmayan kültürel miras unsurlarıyla ilişkili yargı kararlarında nasıl uygulandığını, bu kararların koruma yaklaşımlarına ne ölçüde katkı sunduğunu ve mevcut hukuki çerçevenin olası eksikliklerini ortaya koymaktır. Bu makaledeki veriler, Türkiye Cumhuriyeti Yargıtay Başkanlığının internet sitesinin “Yargıtay Karar Arama” bölümünden Somut Olmayan Kültürel Miras Listelerine kayıtlı unsurların başlıkları taranarak elde edilmiştir. Türkiye’nin hâlihazırda bir somut olmayan kültürel miras yasası olmamakla birlikte mevzuata giden süreçte çeşitli düzenlemeler ve uygulamalar geliştirilmiştir. Bu düzenlemeler içerisinde doğrudan somut olmayan kültürel mirasın korunmasına yönelik olan çalışmalar bulunduğu gibi hâlihazırda yürürlükte olan birçok mevzuat, somut olmayan kültürel mirasın korunmasına dolaylı olarak katkı sunmaktadır. Bu çalışma kapsamında ele alınan dava kararlarının temel referans noktasının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu olduğu görülmektedir. Bu kanunun temel amacı, fikir ve sanat eserlerini ortaya koyan eser sahiplerini korumak olduğundan, davaların somut olmayan kültürel miras unsurlarına ilişkin olarak bir geleneği korumaktan ziyade, bu geleneğin ürünü niteliğindeki somut çıktıları korumaya yönelik olduğu görülmektedir. Mevcut yasal çerçevenin dolaylı olarak somut olmayan kültürel mirasın korunmasına katkı sunduğu ancak “uygun olmayan” icra biçimlerini ve sanatçıların haklarını koruma konularında yetersiz kalarak bazı boşluklar bıraktığı gözlenmektedir. Fikrî mülkiyet, patent veya telif hakları gibi mevcut mekanizmalar bireysel mülkiyete ve ürünlerin korunmasına yöneliktir. Oysa somut olmayan kültürel miras, toplulukların ortak yaratıcılığına, sözlü aktarıma ve yaşayan geleneklerin sürekliliğine dayanan bir yapıya sahiptir. Bu yönetmelikler, somut olmayan kültürel miras yasası hazırlığı sürecinde yararlanabilecek temel kaynaklar niteliğindedir. Miras unsurlarının SOKÜM Sözleşmesi’nin temel ilkeleri ve Taraf Devletlerin dinamikleri doğrultusunda korunması ve aktarılması için ayrı bir somut olmayan kültürel miras mevzuatına ihtiyaç duyulduğu anlaşılmaktadır.