Journals / Milli Folklor / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 151

Application of the Third Space Theory to Oral Narratives: The Tale of Keloğlan and the Giant in the Well

Üçüncü Alan Kuramının Sözlü Anlatılara Uygulanabilirliği: Keloğlan ve Kuyudaki Dev Masalı Örneği

Eser Kocaman Gürata(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0774-3208
Pages
73–84
Publication Date
2026-09-22
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Ultimately, this study repositions folk literature as a performative Third Space where cultural plurality, hybridity, and ongoing identity reconstruction unfold in dynamic and dialogic ways.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Turkish folklore has been one of the most significant cultural domains throughout history, transmitting social memory, values, and processes of identity construction.
📊
Key Findings & Data:Folk literature, rooted in oral performance and collective creativity, is inherently adaptive to shifting socio-cultural contexts.
💡
Conclusion & Impact:Ultimately, this study repositions folk literature as a performative Third Space where cultural plurality, hybridity, and ongoing identity reconstruction unfold in dynamic and dialogic ways.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Üçüncü alan kuramı · sözlü anlatılar · Türk Halk Edebiyatı

Abstract

Turkish folklore has been one of the most significant cultural domains throughout history, transmitting social memory, values, and processes of identity construction. Oral narratives such as tales, epics, legends, anecdotes, and folk theater have not only preserved the legacy of the past but also functioned as creative and performative spaces where diverse cultures, beliefs, and social structures intersect, transform, and are reinterpreted. These narratives serve as dynamic platforms where social hierarchies are questioned, marginalized voices gain audibility, and alternative identities become visible. Hence, folk literature provides a fertile ground for observing intercultural interactions and the negotiation of identity. In this context, Homi K. Bhabha’s Third Space Theory offers a powerful theoretical framework for examining the hybrid and transformative nature of oral traditions. According to Bhabha, cultural identities are not static or monolithic but continuously reproduced hybrid structures that emerge from encounters between different cultural systems. The Third Space, a realm of “in-betweenness”, functions as a site where cultural signs are displaced and re-signified, hegemonic narratives are destabilized, and new identity forms are articulated. While Bhabha’s model has been extensively employed in postcolonial and diaspora literature studies, its application to Turkish folk literature remains limited, thus presenting an original and promising perspective. Folk literature, rooted in oral performance and collective creativity, is inherently adaptive to shifting socio-cultural contexts. Figures such as Keloğlan, Nasreddin Hoca, Karagöz, and Dede Korkut not only mirror the moral and cultural norms of their societies but also actively reshape them. These texts blur the binaries of oral and written, performance and preservation, authority and resistance—mirroring the dialogic, fluid character of Bhabha’s Third Space. This study examines the tale Keloğlan and the Giant in the Well to concretize these theoretical insights. The tale’s dual setting-between the ordinary village life and the fantastic world of the giant-creates a liminal arena where social hierarchies are suspended, and new meanings emerge. Although Keloğlan appears as an unprivileged and underestimated character, he embodies the trickster archetype: a figure who, through wit, irony, and humor, subverts authority and redefines power relations. His triumph over the giant symbolizes not merely individual success but the collective assertion of subaltern intelligence and cultural resilience. Through this lens, Turkish folk narratives reveal themselves as active spaces of cultural negotiation rather than static relics of the past. Keloğlan and the Giant in the Well exemplifies how humor, linguistic creativity, and narrative transformation sustain hybrid identity formation. Ultimately, this study repositions folk literature as a performative Third Space where cultural plurality, hybridity, and ongoing identity reconstruction unfold in dynamic and dialogic ways.

Özet

Türk halk edebiyatı, tarih boyunca toplumun kültürel belleğini, değerlerini ve kimlik inşa süreçlerini aktaran en önemli alanlardan biri olmuştur. Masal, destan, efsane, fıkra ve halk tiyatrosu gibi sözlü anlatılar, yalnızca geçmişin mirasını taşımakla kalmamış; farklı kültürlerin, inançların ve toplumsal yapılarının karşılaştığı, dönüştüğü ve yeniden üretildiği yaratıcı alanlar olarak işlev görmüştür. Bu metinler, toplumsal normların sınandığı, alt sınıfların ses bulduğu ve alternatif kimliklerin görünürlük kazandığı performans sahneleri sunar. Dolayısıyla halk edebiyatı, kültürler arası etkileşimin ve kimlik müzakerelerinin en canlı biçimde gözlemlenebileceği zengin bir araştırma alanıdır. Bu bağlamda Homi K. Bhabha’nın Üçüncü Alan Kuramı, sözlü anlatıların dinamik doğasını incelemek için güçlü bir kuramsal araç sağlar. Bhabha’ya göre kültürel kimlikler sabit ya da tekil yapılar değildir; aksine farklı kültürel unsurların karşılaşmasıyla ortaya çıkan, sürekli yeniden üretilen melez yapılardır. “Aradalık” olarak adlandırılan bu alan, kültürel göstergelerin yerinden edilerek yeniden anlamlandırıldığı, hegemonik anlatıların sarsıldığı ve yeni kimlik biçimlerinin üretildiği yaratıcı bir zemin oluşturur. Postkolonyal çalışmalar ve diaspora edebiyatında sıkça kullanılan bu kuramın, Türk halk edebiyatına uygulanması ise literatürde yeni ve özgün bir açılım niteliği taşır. Sözlü temellere dayanan, topluluk tarafından üretilen ve sosyo-kültürel bağlamlardaki yeni durumlara uyarlanabilen halk edebiyatının, Üçüncü Alan analizleri için zengin bir alan sunabileceği görülmektedir. Keloğlan, Nasreddin Hoca, Karagöz ve Dede Korkut gibi figürlerin anlatıları, kültürel normları yalnızca yansıtmakla kalmaz, aynı zamanda onları yeniden yapılandırır. Bu metinler, sözlü-yazılı, performans-koruma, otorite-direniş gibi karşıtlıkların sınırlarını bulanıklaştırarak Bhabha’nın “melezlik” ve “aradalık” kavramlarıyla doğrudan örtüşür. Buradan hareketle bu çalışma, Türk halk edebiyatına yönelik Üçüncü Alan Kuramı uygulamalarının temel ilkelerini oluşturabilecek ve somutlaştırabilecek öneriler getirmeyi amaçlamaktadır. Makale, bu kuramsal yaklaşımı somutlaştırmak amacıyla “Keloğlan ile Kuyudaki Dev” masalını incelemektedir. “Keloğlan ile Kuyudaki Dev” örneğinin seçilme nedeni, bu masalın hem Türk folklorunda yaygın olarak bilinen ve farklı varyantlarıyla yaşayan hem de masal kahramanının karakter özellikleriyle kuramın uygulanabilirliğine olanak tanıyan bir anlatı olmasıdır. Keloğlan, Türk folklorunda sıradan, güçsüz ve çoğu zaman alay konusu olan bir figür olarak görülse de zekâsı, mizahı ve stratejik davranışlarıyla güçlüleri alt eden tipik bir hilekâr (hilebaz/ hilekâr/oyunbozan) kahramandır. Bu özellikleriyle Keloğlan, Bhabha’nın tarif ettiği Üçüncü Alan’ın sembolik bir temsilcisi olarak okunabilmektedir. Masalda köyün gündelik yaşamı ile devin olağanüstü dünyası arasında kurulan eşik alan, toplumsal hiyerarşilerin sorgulandığı, normların askıya alındığı ve alternatif kimliklerin görünürlük kazandığı bir müzakere alanı işlevi görür. Güçsüzün güçlüye karşı zekâ yoluyla kazandığı bu zafer, yalnızca bireysel bir başarı değil, aynı zamanda toplumsal hiyerarşilerin altüst edilmesinin simgesel ifadesidir. Bu bağlamda masal, hegemonik söylemlere karşı halkın bilgi ve mizah aracılığıyla geliştirdiği karşı-anlatıların da bir yansımasıdır. Dolayısıyla masal, -hilebaz/hilekâr özellikleri ve mizah aracılığıyla halkın alternatif söylemlerini görünür kılmasıyla, kültürel melezleşmenin ve Üçüncü Alan’ın işleyişini en açık biçimde gösteren örneklerden biridir. Sonuç olarak bu çalışma, Üçüncü Alan Kuramı’nı Türk halk edebiyatına uygulayarak sözlü anlatıların kültürel çoğulluk ve melezleşme dinamiklerinin ele alınmasına yönelik yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Keloğlan ve Kuyudaki Dev masalı üzerinden yapılan çözümleme, halk anlatılarının yalnızca geçmişi koruyan statik metinler değil, aynı zamanda kimlik, otorite ve dilsel yaratıcılığın yeniden müzakere edildiği dinamik alanlar olduğunu ortaya koymaktadır. Böylece halk edebiyatı, Bhabha’nın kavramsallaştırdığı anlamda, sürekli ertelenen ve yeniden inşa edilen kültürel kimliklerin üretildiği yaratıcı bir Üçüncü Alan olarak değerlendirilmektedir

🔖

Cite This Article

Gürata, E. K. (2026). Application of the Third Space Theory to Oral Narratives: The Tale of Keloğlan and the Giant in the Well. Milli Folklor, Cilt: 19 Sayı: 151, 73–84. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1791130

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (32)

  1. Aktulum, Kubilay. Folklor ve Metinlerarasılık. Konya: Çizgi Kitabevi. 2013.
  2. Aktulum, Kubilay. “Folklorik Bir Metnin Metinlerarası Çözümlemesinin Temel Kavramsal Bileşenleri”. Millî Folklor, 14/108 (2015): 5-16.
  3. Ashcroft, Bill vd. The Empire Writes Back: Theory and Practice in Post-Colonial Literatures. (2. Baskı). Londra: Routledge. 2002.
  4. Ay, Serhat, ve Taner Kılıç. "In search of Third Space: Flâneur’s escape from polarization." Coğrafi Bilimler Dergisi 22/1 (2024): 29-43.
  5. Bakhtin, Mikhail. The Dialogic Imagination: Four Essays. (Ed. Michael Holquist, Çev. Caryl Emerson ve Michael Holquist). Austin: University of Texas Press. 1981.
  6. Bakhtin, Mikhail. Rabelais and His World. (Çev. Hélène Iswolsky). Bloomington: Indiana University Press. 1984.
  7. Başgöz, İlhan. Turkish Folklore and Oral Literature: Selected Essays of İlhan Başgöz, (yay. Kemal Sılay). Bloomington: Indiana University Turkish Studies Series. 1998.
  8. Baygın Oğuz, Ayla. Hanif Kureishi'nin Kara Plak adlı yapıtında göçmenliğe bağlı kimlik sorunsalı. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi. 2009.
  9. Baykara, Tuba, and Ercan Kaçmaz. "In or between the cultures: Hybridity in American dervish." Söylem Filoloji Dergisi 6/1 (2021): 139-148.
  10. Bhabha, Homi K. The Location of Culture. Londra: Routledge. 1994.
  11. Boratav, Pertev Nailı̂. Halk hikâyeleri ve halk hikâyeciliği. Adam. 1988.
  12. Clifford, James. Routes: Travel and Translation in the Late Twentieth Century. Cambridge, Mass: Harvard University Press. 1997.
  13. Doty, William G. ve William J. Hynes (Ed.). Mythical Hilekâr Figures: Contours, Contexts, and Criticisms. Tuscaloosa: University of Alabama Press. 1997.
  14. Durmuş, Mustafa. "Kültürlerin Temas Alanı Olarak Dil Öğretimi Süreçleri Ve Mikro Saldırganlıklar." Milli Folklor 16/122 (2019): 50-63.
  15. Gramsci, Antonio. Selections from the Prison Notebooks of Antonio Gramsci. (Yay. Hzl. ve Çev. Quentin Hoare ve Geoffrey Nowell Smith). New York: International Publishers. 1971.
  16. Albay, Neslihan Günaydın. "Divided Selves in Exile: Third Space in Louis de Bernières’ Birds Without Wings." RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi 39 (2024): 972-982.
  17. Kachru, Braj B. The Other Tongue: English Across Cultures. 2. Baskı. Urbana: University of Illinois Press. 1992.
  18. Kristeva, Julia. Desire in Language: A Semiotic Approach to Literature and Art. (Çev. Thomas Gora, Alice Jardine ve Leon S. Roudiez). New York: Columbia University Press. 1980.
  19. Kuzay Demir, Gonca. "Deli Dumrul Anti-Kahraman Olabilir mi?" Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 5/3 (2021): 14–32.
  20. Küçük, Abonoz. “Türk ağaç kültü etrafında teşekkül eden ‘Dokuz Oğul Efsanesi’ ve toplumsal işlevleri”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi. 11/22. (2018): 69–76.
  21. Metin Basat, Ezgi “Geleneksel Türk Tiyatrosu’nun Sisifosu Karagöz: Gölge Tiyatrosunda Trajik ve Komik Birlikteliği”. Millî Folklor. 36/145. (2025): 5-16.
  22. Ölçer Özünel, Evrim “Kel Ata’dan Keloğlan’a 'hilebaz' dönüşüm”. Millî Folklor. 9/67. (2005): 47-52.
  23. Ölçer Özünel, Evrim “Baharı Getiren Kahraman: Bamsi Beyrek”. Millî Folklor. 27/107. (2015): 34-48.
  24. Özbent, Sueda. “Homi Bhabha’nın ‘Kültürel Çeviri’ Kavramına Çeviribilimsel Bakış”. Kültür Araştırmaları Dergisi. 19. (2023): 225–247.
  25. Özdemir, Serdar Deniz. Türk halk anlatılarında devler. Paradigma Akademi. 2022.
  26. Rutherford, Jonathan. (Ed.). Identity: Community, Culture, Difference. Lawrence & Wishart. 1990.
  27. Serdar, Ünal. “Irksal Temelli Ayrımcılığın Yeni Görünmez Yüzü: Kültürel Karşılaşmalar ve Mikro-Saldırganlık”. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR). 5/28. (2018): 3288–3308.
  28. Silay, Kemal, ed. An anthology of Turkish literature. (Vol. 15). Indiana University. 1996.
  29. Sydow, Carl Wilhelm von. Selected Papers on Folklore. Copenhagen: Rosenkilde and Bagger. 1948.
  30. Turner, Victor, Roger Abrahams, and Alfred Harris. The ritual process: Structure and anti-structure. Routledge. 1969.
  31. Uğurelli, Yağmur. Ö. ve Sefer Aktaş, Ayşegül. “Geleneksel ve Modern Keloğlan Masallarının Karşılaştırılması”. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 19 (2024): 41-53.
  32. Yıldırım, Nimet. (2008) Fars Mitolojisi Sözlüğü, İstanbul: Kabalcı Yayınları.