SavedAdd your journal

Journals / İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

AİHS’nin Extraterritorial Göç Denetiminde Etkinliği

Ayşe Füsun Arsava(ATILIM UNIVERSITY, FACULTY OF LAW)0000-0003-2275-7664
Pages
1–17
Publication Date
2026-06-25
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Makalede jurisdiksiyon alanının ülkesellik yaklaşımına göre tespitinde gerekli kabul edilen kriterlere ve AİHM’nin extraterritorial göç denetiminde esas aldığı etkin kontrol kriterine ve bu bağlamda verdiği kararlara ışık tutulmaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:AİHS’nin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) 1.maddesi sözleşme tarafı devletleri sözleşmenin birinci bölümünde yer alan hak ve özgürlükleri kendi yetki alanları (Jurisdiksiyon alanı) içinde bulunan herkese tanımakla yükümlü kılmaktadır.
📊
Key Findings & Data:Gerek AİHS metninde, gerekse AİHM (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi) kararlarında sözleşmede yer alan hakların ve özgürlüklerin temin edileceği jurisdiksiyon alanına ilişkin olarak şimdiye dek tam bir açıklık getirilmemiş olması Avrupa Göç Hukuku bağlamında da jurisdiksiyon bağı tartışmalarına yol açmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Makalede jurisdiksiyon alanının ülkesellik yaklaşımına göre tespitinde gerekli kabul edilen kriterlere ve AİHM’nin extraterritorial göç denetiminde esas aldığı etkin kontrol kriterine ve bu bağlamda verdiği kararlara ışık tutulmaktadır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Ülkesellik yaklaşımı · Kapsamlı denetim · Etkin Kontrol

Özet

AİHS’nin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) 1.maddesi sözleşme tarafı devletleri sözleşmenin birinci bölümünde yer alan hak ve özgürlükleri kendi yetki alanları (Jurisdiksiyon alanı) içinde bulunan herkese tanımakla yükümlü kılmaktadır. Gerek AİHS metninde, gerekse AİHM (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi) kararlarında sözleşmede yer alan hakların ve özgürlüklerin temin edileceği jurisdiksiyon alanına ilişkin olarak şimdiye dek tam bir açıklık getirilmemiş olması Avrupa Göç Hukuku bağlamında da jurisdiksiyon bağı tartışmalarına yol açmaktadır. AİHM jurisdiksiyon konusundaki kararlarında prensip olarak ülkesellik yaklaşımını esas almakla beraber, extraterritorial (ülke dışı) göç denetiminde etkin kontrol kriterini esas aldığı görülmektedir. Makalede jurisdiksiyon alanının ülkesellik yaklaşımına göre tespitinde gerekli kabul edilen kriterlere ve AİHM’nin extraterritorial göç denetiminde esas aldığı etkin kontrol kriterine ve bu bağlamda verdiği kararlara ışık tutulmaktadır.

🔖

Cite This Article

Arsava, A. F. (2026). AİHS’nin Extraterritorial Göç Denetiminde Etkinliği. İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 1–17. https://ajindex.com/articles/1590199

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (27)

  1. CANTOR, David et al.: Externalisation, Access to territorial asylum, and International law, IJRL, 34 (1), 2022, s.120-156
  2. COSTELLO, Cathryn/MANN, Itamar: Border Justice: Migration and Accountability for Human Rights Violations, GLJ, 21, 2020, s.311-334
  3. BESSON, Samantha: The Extraterritoriality of the European Convention on Human Rights: Why Human Rights Depend on Jurisdiction and What Jurisdiction Amounts to, Leiden Journal of International Law, 25, 2012, s.857-884
  4. FELLER, Erika/TÜRK, Volkert/NICHOLSON, Frances: Refugee Protection in International Law: UNHCR’s Global Consultations on International Protection, Cambridge, 2003
  5. FOSTER, Michelle: Protection Elsewhere: The Legal Implications of Requiring Refugees to Seek Protection in Another State, MJIL, 28(2), 2007, s.223-286
  6. GAMMELTOFT-HANSEN, Thomas / HATHAWAY, James C.: Non-Refoulement in a World of Cooperative Deterrence, Col J Transnatl L. 53(2), 2015, s.235-284
  7. GAMMELTOFT-HANSEN, Thomas/TAN, Nikolas Feith: Extraterritorial Migration Control and Deterrence, bknz.: Costello/Foster/McAdam (eds.), Oxford Handbook in International Refugee Law, Oxford, 2021, s.502-517
  8. GAMMELTOFT-HANSEN, Thomas: The Extraterritorial Human Rights Obligations in Regard to Refugees and Migrants, bknz.: Gibney/Türkelli/Krajewski/ Vandenholeuter (eds.), Routledge Handbook on Extraterritorial Human Rights Obligations, London, 2024, Part III, Chapter 11, s.153-168
  9. GIUFFRÉ, Mariagiulia: A Functional-Impact Model of Jurisdiction: Extraterritoriality before the European Court of Human Rights, Questions of International Law, 2021, s. 53-80
  10. GOLLER, Laura: A Right to Come Within State Jurisdiction Under Non-Refoulement? Interpreting Article 1 of the European Convention on Human Rights in Good Faith Within the Context of Extraterritorial Migration Control, GoJIL, 14(1), 2024, s.63-90
  11. HOLST, Marie: Visa für Schutzsuchende. Extraterritoriale Migrationssteuerung im Lichte der Menschenrechte, Baden-Baden, 2022
  12. KÄLIN, Walter/KÜNZLI, Jörg: Universeller Menschenrechtsschutz. Der Schutz des Individuums auf globaler und regionaler Ebene, 3.bası, Baden-Baden, 2013
  13. LAUTERPACHT, Elihu/BETHLEHEM, Daniel: The Scope and Content of the Pprinciple of Non-Refoulement: Opinion, bknz.: Feller/Türk/Nicholson (eds.), Refugee Protection in International Law, 2003, Cambridge, s. 87- 117
  14. LEGOMSKY, Stephen H.: Secondary Refugee Movements and the Return of Asylum Seekers to Third Countries: The Meaning of Effective Protection, IJRL, 15(4), 2003, s.567-667
  15. MALLORY, Conall: A second coming of Extraterritorial jurisdiction at the European Court of Human Rights?, Questions of International Law, 82, 2021, s.31-51
  16. MILANOVIC, Marko: From Compromise to Principle: Clarifying the Concept of State Jurisdiction in Human Rights Treaties, Human Rights Law Review, 8(1), 2008, s.411-448
  17. MILANOVIC, Marko: Extraterritorial Application of Human Rights Treaties: Law, Principles, and Policy, Oxford, 2011
  18. MORENO-LAX, Violeta/GIUFFRÉ, Mariagiulia: The Raise of Consensual Containment: From “Contactless Control” to “Contactless Responsibility” for Froced Migration Flows, bknz: Singh S. Juss (ed.), Research Handbook on International Refugee Law, Cheltenham, 2018, s.82-108
  19. MORENO-LAX, Violeta: The Architecture of Functional Jurisdiction: Unpacking Contactless Control - On Public Powers, SS and Others v. Italy, and the “Operational Model”, GLJ, 21(özel sayı 3), 2020, s.385-416
  20. MÜLLER, Patrick/SLOMINSKI, Peter: Breaking the legal link but not the law? The externalization of EU migration control through orchestration in the Central Mediterranean, Journal of European Public Policy, 28(5), 2021, s.801-820
  21. NUßBERGER, Angelika: The Concept of ‘Jurisdiction’ in the Jurisprudence of the European Court of Human Rights, Current Legal Problems, 65(1), 2012, s. 241-268
  22. OLLINO, Alice: The ‘capacity-impact’ model of jurisdiction and its implications for States’ positive human rights obligations, Questions of International Law, 9, 2022, s.81-100
  23. PIJNENBURG, Annick: Containment Instead of Refoulement: Shifting State Responsibility in the Age of Cooperative Migration Control?, Human Rights Law Review, 20(2), 2020, s.306-332
  24. RAIBLE, Lea: Extraterritoriality between a Rock and Hard Place, Questions of International Law, 82, 2021, s.7-29
  25. SHANY,Yuval: Taking Universality Seriously: A Functional Approach to Extraterritoriality in International Human Rights Law, The Law & Ethics of Human Rights, 7(1), 2013, s. 47-71
  26. WEBER, Max: Wirtschaft und Gesellschaft, 5.bası, Tübingen, 1985
  27. MILANOVIC, Marko: From Compromise to Principle: Clarifying the Concept of State Jurisdiction in Human Rights Treaties, Human Rights Law Review, 8(1), 2008, s.411-448