Journals / Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 1

The efforts of Fadil al-Samarrai in the science of meanings

Fâdıl es-Sâmerrâî'nin Meânî İlmindeki Çalışmaları

Yüksel Çelik(ERCİYES ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-8536-146X
Pages
115–153
Publication Date
2025-04-15
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This article is part of a doctoral dissertation submitted for publication to fulfill graduation requirements.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The science of rhetoric (Balagha) is a branch of the Arabic language focused on enhancing expression and conveying meaning effectively.
📊
Key Findings & Data:Initially, these sciences were taught together, but over time, they were separated.
💡
Conclusion & Impact:This article is part of a doctoral dissertation submitted for publication to fulfill graduation requirements.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Arap dili · Belagat · Meani

Abstract

The science of rhetoric (Balagha) is a branch of the Arabic language focused on enhancing expression and conveying meaning effectively. One of its main branches is Ilm al-Ma'ani (the science of meanings), along with Ilm al-Bayan (figures of speech) and Ilm al-Badi' (beautification). Initially, these sciences were taught together, but over time, they were separated. In the fifth century AH, Abd al-Qahir al-Jurjani advanced the science of meanings in his work Delail al-I'jaz. The Quran greatly influenced the development of rhetoric, with scholars studying its eloquence and rhetorical features. Key figures such as Al-Jahiz, Al-Zajjaj, Al-Jurjani, and Al-Razi contributed significantly to the field. Today, Fadel Alsamerai is a leading figure in Arabic language and rhetoric, with numerous works addressing language, grammar, and rhetoric. This study aims to shed light on the efforts of Fadel Alsamerai in the science of meanings through his various books. The research is divided into an introduction and a main body. The introduction provides an overview of Fadel Alsamerai, the history of the science of meanings, and its development in brief. The first section is dedicated to Fadel Alsamerai’s contributions to the science of meanings and is divided into five parts: the first is inquiry, the second is emphasis with "Inna" and the definite article "al", the third is prioritization and postponement, the fourth is indefiniteness, and the fifth is brevity. Finally, the results and conclusions are presented. This article is part of a doctoral dissertation submitted for publication to fulfill graduation requirements.

Özet

Belâgat ilmi, Arapçanın dallarından biri olup ifade şekillerini geliştirme ve anlamı en iyi şekilde sunmaya odaklanır. Meânî ilimi, beyân ve bedîa ilimiyle birlikte belâgatın en önemli bilimlerinden biri olarak kabul edilir. Belâğat ilminde, başlangıçta bu üç bilim bir arada, herhangi bir bölümleme ya da belirleme yapılmadan ele alınyordu. Bu durum, beşinci yüzyılda, Abdülkâhir el-Cürcânî’nin "Delâilü'l-İ'câz" adlı eserinde meânî ilmi teorisini ortaya koyana kadar böyle devam etti. Kur'an-ı Kerim, nazil olduktan sonra belâğat ilminde büyük bir etki yarattı, bu sayede âlimler Kur'ân'ın belâğatını incelediler, üsluplarına ve anlamı etkili bir şekilde iletmek için belâgat araçlarının nasıl kullanıldığını araştırdılar. Belâgatın gelişimine katkı sağlayan önemli âlimler arasında el-Câhız, ez-Zeccâc, el-Cürcânî, er-Râzî de yer almaktadır. Bu âlimler, belâgatın kurallarını oluşturup geliştirdiler ve bu süreç günümüze kadar devam etti. Fâdıl es-Sâmerrâî, yaptığı çalışmalarla Arap dili ve belâğati alanına katkı sağlayan çağdaş isimler arasında yer almaktadır. Bu çalışma, Fâdıl es-Sâmerrâî meânî ilmindeki katkılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, bir giriş ve ana bölüm olarak iki kısma ayrılmıştır. Giriş kısmında, Fâdıl es-Sâmerrâî hakkında bilgi verilmiş ve Meânî iliminin tarihsel gelişimi kısaca ele alınmıştır. Birinci bölümde, es-Sâmerrâî’nin meânî ilimindeki katkılarını ele alınıp, altı ana başlığa ayrılmıştır: Birinci başlıkta: istifhâm, ikinci başlıkta "İnne" ve lam ile teyit etmek, üçüncü başlıkta Takdîm ve Tehîr, dördüncü başlıkta tenkîr ve beşinci başlıkta ise icâz. Çalışma sonuç kısmıyla tamamlanmıştır. Bu makale, mezuniyet gerekliliklerini tamamlamak için yayına sunulan doktora tezinin bir parçasıdır.

🔖

Cite This Article

Mohammed, A. Q. M., Çelik, Y. (2025). The efforts of Fadil al-Samarrai in the science of meanings. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 1, 115–153. https://doi.org/10.52115/apjir.1649697

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (33)

  1. Abdullâh b. Yûsuf İbn Hişâm, "Mughni’l-Labîb Muğni'l-Lebîb an Kutubi’l-‘Arîb", 6. baskı,Tah: Mâzen el- Mübarek / Muhammed Ali, Şam: Darü'l-Fikr, 1985.
  2. Amr b. Osman b. Kanber el-Hârithî, Sîbâvîh, el-Kitâb, Tah: Abdülselâm Muhammed Harûn, 3. baskı, Kahire: el-Khâncî Kütüphanesi, 1988.
  3. Abdü'r-Rahmân b. Ebû Bekr Celâleddîn es-Suyûtî, el-İtkân fî Ulûmi'l-Kur’ân, Tah: Muhammed Ebû'l-Fadl İbrâhîm, Mısır: Mısır Genel Kitap Kurumu, 1974.
  4. Ahmed b. İbrâhîm b. Mustafa el-Hâşimî, Cevâhirü'l-Belâğa, Beyrut: el-Maktabetü'l-‘Asrîye.
  5. el-Âlûsî, "Rûhu'l-Ma‘ânî", Tah: Ali Abdü'l-Bârî Atîye, Beyrut: Darü'l-Kütübü'l-‘İlmiyye, 1415.
  6. Behcet Abdü'l-Gafûr el-Hadîthî, el-Kasîde el-İslâmîye ve şu‘arâu'l-‘Irâk, Bağdat: Irak Kültür Bakanlığı Yayınları, 2010.
  7. Câsim Muhammed el-Mutavâ‘,Hikâye Hayâtı Fâdıl es-Sâmirâî, Youtube: İnternet üzerinde, Kayıt Tarihi: 03-06- 2012. https://youtu.be/Vua-UKScFEM?si=rMV2oN1OxiyXnLf-
  8. El-Cürcânî, Esrâru'l-Belâğa, Tah: Mahmûd Muhammed Şâkir, Kahire: el-Medeni Matbaası.
  9. Celâleddîn el-Kazvînî, el-İzâh fî ulûmi’l-belâga, Tah: Muhammed Abdü'l-Mün‘im Hifâcî, 3. baskı, Beyrut: Dârü'l- Cîl.
  10. Hasan b. İsmâil b. Hasan b. Abdü'r-Razîk el-Cenâcî, el-Belâgatü's-Sâfîye, Kahire: el-Maktabetü'l Ezherîye li't- Turâs, 2006.
  11. Ebû Abdullah Muhammed b. İsmâil el-Buhârî, Sahîhü'l-Buhârî, Mısır: Cemiyetü'l-Amîre Matbaası, 1422.
  12. Ebû'l-Fidâ İsmâil b. Ömer b. Kesîr, Tefsîrü'l-Kur’âni'l-‘Azîm, Kahire: Saâde Matbaası.
  13. Er-Râzî, "et-Tefsîrü'l-Kebîr", bas:3, Beyrut: Dârü'l-İhyâ'ı'l-Turâs el-Arabî, 1420.
  14. Ez-Zemahşerî, el-Keşşâf, editör: Mustafa Hüseyin Ahmed, Beyrut: Dârü'l-Kitâb el-‘Arabî, 1947.
  15. Şihâbüddîn el-Hamavî, Mu‘cemü'l-Edîbâ, Tah: İhsân Abbas, Beyrut: Dârü'l-Garb el-İslâmî, 1993.
  16. Sılaheddîn, Favâtü'l-Vefâyât, Tah: İhsân Abbas, Beyrut: Dârü's-Sâdır, 1973.
  17. Fâdıl Sâlih es-Sâmirâî
  18. Ma‘ânî’n-Nahv, Ürdün: Darü'l-Fikr Matbaası ve Yayıncılığı, 2000.
  19. Alâ Tarîk el-Tefsîr el-Beyânî, Beyrut: Darü İbn Kesîr, 2017.
  20. Esrâru'l-Beyân fî't-Te‘bîr el-Kur’ânî, Şâmî Kitaplar Kütüphanesi, 1431 H.
  21. Lemesât beyâniyye fî nusûs min et-Tenzîl, 3. baskı, Amman: Dâr Ammâr Yayıncılığı, 2003.
  22. Hasan b. İsmâil b. Hasan b. Abdü'r-Razîk el-Cenâcî, el-Belâgatü's-Sâfîye fî'l-Ma‘ânî ve'l-Beyân ve'l- Bedî, Kahire: el-Maktabetü'l-Ezherîye li't-Turâs, 2006.
  23. Hayrüddîn b. Mahmûd ez-Zerkelî Zirikli, el-A‘lâm, Beyrut: Dârü'l-‘Ilm li'l-Malâyîn, 2002.
  24. İbn Fârıs el-Kazvînî, Mekâisü'l-Luğah, Tah: Abdülselâm Muhammed Harûn, Şam: Darü'l-Fikr, 1399 - 1979.
  25. İzzet Marangozoğlu, Beyânî Tefsiri Metodu -Fâdıl Sâlih es-Sâmerrâî Örneği-doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstütüsü Temel islam Bilimleri, 2015
  26. Muhammed Ahmed Kâsım, Ulûmü'l-Belâğa, Trablus: el-Müsteşrikler Yayıncılığı, 2003.
  27. Muhammed b. Ali b. Muhammed b. Abdullah eş-Şevkânî el-Yemenî, "Fethü'l-Kadîr", Şam: Darü İbn Kesîr, 1414.
  28. Muhammed b. Makarim b. Ali İbn Manzûr, Lisânü'l-‘Arab, Beyrut: Dârü's-Sâdır, 1414.
  29. Muhammed Hayr b. Ramazân, Tekmiletu mu‘cemi’l-muellifîn, Beyrut: Dârü İbn Hazm, 1997 - 1418.
  30. Menâhicü Cem‘iyeti'l-Medîneti'l-‘Âlemîye, Belâğa 2 - Ma‘ânî, Bölüm: Lisans, Cem‘iyetü'l- Medînetü'l-‘Âlemîye Üniversitesi
  31. Hâmid el-Matba‘î, Mevsû‘atü a’lâmi’l-‘Irâk fî'l-karni'l-‘Işrîn, Bağdat: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1995.
  32. Yüsra Khâlef Hüseyin, Ma‘ânî't-Tenkîr fî'l-Usûl el-Kur’ânî, Bağdat Üniversitesi: Temel Eğitim Fakültesi Dergisi, 2014.
  33. Hayrüddîn b. Mahmûd ez-Zerkelî Zirikli, el-A‘lâm, Beyrut: Dârü'l-‘Ilm li'l-Malâyîn, 2002.