AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn this context, it has been concluded that pre-Islamic poetry should not be considered a primary source, but rather an auxiliary and supportive element in explaining the obscure aspects of certain qira'at words and based on the linguistic usage of the Arabs.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study will examine the role of pre-Islamic poetry in evaluating qira'a differences. As is well known, among the conditions for the validity of qira'a differences, the fundamental criterion is that the reading in question must be consistent with the Arabic language in some way. Both linguists and exegetes have attached particular importance to explaining the place of these readings in Arabic grammar and the diversity of meanings they produce when discussing qira'a in their works. In this process, they have made use of Arabic poetry, especially poetry from the Jahiliyyah period, through the method of istihshad. The method of istihshad with poetry has been an established method used in the interpretation of the Qur'an since the early days of Islam, including the period of the Companions. Later exegetes continued this tradition, resorting to the method of istishhad with poetry when explaining the rare and difficult words in the Qur'an, as well as many issues related to grammar, morphology, derivation, and literary arts. Poetic citation was also widely adopted by scholars belonging to the Basra and Kufa linguistic schools, who compiled the linguistic material of classical Arabic for the purpose of determining the grammatical rules of the Arabic language. In addition, the question of which poets' poems could be used for istishhad became a subject of debate among linguists; poets were classified into categories such as Jahiliyyun, Muhadramun, Mutakaddimun, and Islamiyyun, and these classifications became an academic criterion. Within Islamic sciences, the absence of studies in the literature that specifically address the use of these poems as evidence, particularly their comparison with pre-Islamic poetry, highlights an important problematic area. Indeed, studies directly addressing the relationship between qira'at and poetry are extremely limited in our country. In this context, the present study identifies examples of the use of pre-Islamic poetry in the evaluation of recitations and determines the methods used to explain these poems. Furthermore, it reveals the grammatical rules within which the relevant recitations were addressed in demonstrating their place in the Arabic language through poetry. The analyses reveal that authors resorted to the method of citing poetry when evaluating both authentic and variant qira'at narrations. In these evaluations, the position of qira'at in Arabic grammar was exemplified through the usage patterns of words in poetry. At the same time, it has been determined that the authors also evaluated the meaning dimension arising from the difference in the reading of a recitation through the words in the poems. Furthermore, it has been observed that the style of repetition in the verses of the Qur'an is also interpreted based on similar uses in the poems of the Jahiliyyah period. On the other hand, it is also noted that the authors' use of pre-Islamic poetry as one of the fundamental sources in terms of grammar is open to criticism. In this context, it has been concluded that pre-Islamic poetry should not be considered a primary source, but rather an auxiliary and supportive element in explaining the obscure aspects of certain qira'at words and based on the linguistic usage of the Arabs. This is because basing the grammatical structure of the qira'at solely on poetic examples carries the risk of leading to results that do not correspond with the General Arabic grammar. However, it has been emphasized that the fact that the Qur'an was revealed in accordance with the characteristics of the language, without disregarding the linguistic structure and rhetoric of the society in which it was revealed, should not be overlooked. In this context, the study is unique in that it addresses the relationship between recitation and poetry through references to pre-Islamic poetry. It also makes an important contribution in terms of identifying the rhetorical elements familiar to the first recipients of the divine message within their own linguistic world.
Özet
Bu çalışmada, kıraat farklılıklarının değerlendirilmesinde Câhiliye dönemi şiirlerinin rolü tespit edilerek ele alınacaktır. Bilindiği üzere kıraat farklılıklarının sıhhat şartları arasında, söz konusu okuyuşun Arap diline bir vecihle de olsa uygun olması temel bir kriter olarak yer almaktadır. Gerek dilbilimciler gerekse müfessirler, eserlerinde kıraatleri ele alırken bu okuyuşların Arap dili gramerindeki yerini ve ortaya çıkardığı anlam çeşitliliğini açıklamaya özel bir önem atfetmişlerdir. Bu süreçte Arap şiirlerinden, özellikle de Câhiliye dönemi şiirlerinden istişhâd yöntemiyle yararlanmışlardır. Şiirle istişhâd yöntemi, İslâm’ın ilk dönemlerinden itibaren, sahâbe dönemini de kapsayacak şekilde Kur’an tefsirinde kullanılan yerleşik bir metot olmuştur. Daha sonraki dönemlerde gelen müfessirler de bu geleneği sürdürerek Kur’an’daki garîb ve müşkil kelimeleri, nahiv, sarf, iştikak ve edebî sanatlarla ilgili pek çok meseleyi açıklarken şiirle istişhâd yöntemine başvurmuşlardır. Şiirle istişhâd, Arap dilinin gramer kurallarının tespiti amacıyla fasih Arapçanın dil malzemesini derleyen Basra ve Kûfe dil ekollerine mensup âlimler tarafından da yaygın biçimde benimsenmiştir. Bunun yanı sıra hangi şairlerin şiirleriyle istişhâd edilebileceği meselesi dilbilimciler arasında tartışma konusu olmuş; şairler Câhiliyyûn, Muhadramûn, Mütekaddimûn ve İslâmiyyûn gibi tabakalara ayrılarak bu tasnifler ilmî bir ölçüt hâline getirilmiştir. İslâmî ilimler içerisinde delil olarak kullanılan bu şiirler hakkında literatürde, kıraatlerin özellikle Câhiliye dönemi şiirleriyle istişhâdı konusunu müstakil olarak ele alan çalışmaların bulunmaması, önemli bir problematik alanı ortaya koymaktadır. Nitekim ülkemizde kıraat–şiir ilişkisini doğrudan konu edinen çalışmaların son derece sınırlı olduğu görülmektedir. Bu bağlamda söz konusu çalışmada, kıraatlerin değerlendirilmesinde Câhiliye dönemi şiirlerinden yapılan istişhâd örnekleri tespit edilmiş, bu şiirlerin kıraatleri hangi yöntemlerle açıkladığı belirlenmiştir. Ayrıca kıraatlerin Arap dilindeki yerinin şiir aracılığıyla gösterilmesinde, ilgili kıraatlerin hangi gramer kaideleri çerçevesinde ele alındığı ortaya konulmuştur. Yapılan analizler neticesinde, müelliflerin hem sahih hem de şâz kıraat rivayetlerini değerlendirirken şiirle istişhâd yöntemine başvurdukları görülmüştür. Bu değerlendirmelerde, kıraatlerin Arap dili gramerindeki konumu, şiirde geçen kelimelerin kullanım biçimleri üzerinden örneklendirilmiştir. Yine müelliflerin, bir kıraatin farklı okunmasından kaynaklanan anlam boyutunu da şiirlerdeki lafızlar üzerinden değerlendirdikleri tespit edilmiştir. Bununla birlikte, Kur’an âyetlerindeki tekrar üslubunun da Câhiliye dönemi şiirlerindeki benzer kullanımlar esas alınarak yorumlandığı görülmektedir. Öte yandan müelliflerin Câhiliye şiirlerini gramer açısından temel kaynaklardan biri olarak kullanmalarının eleştiriye açık bir yön teşkil ettiği de ortaya konulmuştur. Bu çerçevede, Câhiliye dönemi şiirlerinin esas belirleyici bir kaynak olarak değil bazı kıraat kelimelerinin kapalı yönlerini açıklamada ve Arapların dilsel kullanımından hareketle yardımcı ve destekleyici bir unsur olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Zira kıraatlerin gramer yapısının yalnızca şiir örnekleri üzerinden temellendirilmesi, genel Arap dili grameriyle örtüşmeyen sonuçlara yol açma ihtimali taşımaktadır. Ayrıca, Kur’an’ın nâzil olduğu toplumun dil yapısını ve belâgatını göz ardı etmeksizin, söz konusu dilin özelliklerine uygun olarak indiği gerçeğinin de dikkatten kaçırılmaması gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda çalışma, kıraat–şiir ilişkisini Câhiliye dönemi şiirlerine yapılan atıflar üzerinden ele alması bakımından özgün bir nitelik taşımaktadır. Aynı zamanda ilahî mesajın ilk muhataplarının kendi dil dünyalarında aşina oldukları belâgat unsurlarının tespit edilmesi açısından da önemli bir katkı sunmaktadır.