Journals / Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

The Convergence of Taṣawwuf to Ashʿarism through Shāfiʿism: The Role of the Sufi Shafiʿī Scholar Abu ʿAli al-Saqafi

Ebû Ali es-Sekafî Bağlamında Eşʿarîlik-Tasavvuf İlişkisinin Hazırlayıcı Zemini Olarak Şafiîlik

Pages
167–194
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings indicate that Saqafi played a decisive role in legitimizing kalām discourse within the Nishapur Sufi milieu.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The relationship between the Ashʿarites and Taṣawwuf emerged from the 4th/10th century onward under multiple dynamics, with Shāfiʿism playing a central mediating role.
📊
Key Findings & Data:From this perspective, Abu ʿAli al-Saqafi (d. 328/939), who was particularly Shafi'i and Sufi, stands out as a defining figure who made the relationship between Ash'arism and Taṣawwuf possible.
💡
Conclusion & Impact:The findings indicate that Saqafi played a decisive role in legitimizing kalām discourse within the Nishapur Sufi milieu.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İslam Mezhepleri Tarihi · Tasavvuf · Eş’arîlik

Abstract

The relationship between the Ashʿarites and Taṣawwuf emerged from the 4th/10th century onward under multiple dynamics, with Shāfiʿism playing a central mediating role. Some Shafiʿi-affiliated Sufis active in the Khorasan region enabled and supported the formation of an interactive space between Taṣawwuf and kalām. From this perspective, Abu ʿAli al-Saqafi (d. 328/939), who was particularly Shafi'i and Sufi, stands out as a defining figure who made the relationship between Ash'arism and Taṣawwuf possible. Distinguished in Nishapur through his Sufi and juridical identity, Saqafi opposed his Shafiʿi legal teacher Ibn Khuzayma (d. 311/924) on kalāmī issues such as kalāmullāh, tawfīq–khidhlān, and īmān, thus emerging as a major representative of the kalām-oriented tendency within Shāfiʿism. This opposition led to differentiation and later divisions within the Shafiʿi milieu of the region, led by Ibn Khuzayma and associated with Ahmad b. Hanbal (d. 241/855), and also produced certain effects within Taṣawwuf. Sekafi’s combined expertise in fiqh and theology, together with his Sufi orientation, extended these developments into Sufi circles as well. In this respect, Sekafi’s influence within Taṣawwuf is particularly significant regarding the diffusion of kalām discourse in Sufi contexts. Indeed, this role represents the earliest links in the later formation of a combined Ashʿarī–Shafiʿi–Sufi identity. This study aims to demonstrate the mediating role of Shāfiʿism in the early Ashʿarī–Sufi relationship through the figure of Sekafi. Concentrating on the social and scholarly networks centered on Saqafi in 4th/10th-century Nishapur, the study is limited to examining the tension between anti-kalām positions within Shāfiʿism and pro-kalām tendencies, as well as their impact on Ashʿarī–Sufi relations. The research adopts a qualitative methodology within a historical-analytical framework. As a period preceding the institutionalization of Ashʿarism, the 4th/10th century offers an important context for examining the activities of Shafiʿi-affiliated Sufis in revealing the foundations of later Ashʿarī–Sufi connections. The findings indicate that Saqafi played a decisive role in legitimizing kalām discourse within the Nishapur Sufi milieu. First, Sekafi’s kalām-centered disagreement with his teacher Ibn Khuzayma resulted in the emergence of a distinct theological tendency within Shāfiʿism. Subsequently, this development facilitated contact with Ashʿarite theologians by promoting the spread of kalām discourse among Shafiʿi-affiliated Sufi circles in the region. Indeed, the increasing presence of theological discourse within Taṣawwuf contributed to a more moderate attitude toward Ashʿarism. In this regard, the Ashʿarī–Sufi relationship appears to have emerged not directly through Ashʿarī and Sufi figures, but through an earlier foundation mediated by Shāfiʿism. Consequently, the relationship between Ashʿarism and Taṣawwuf is best understood not as a linear process, but as a multifaceted and dynamic network shaped primarily through Shāfiʿism.

Özet

Eşʿarîlerin tasavvufla ilişkisi, 4./10. asırdan itibaren çeşitli dinamiklerin etkisiyle ortaya çıkmış olup bu süreçte Şafiîlik merkezi bir aracılık rolü üstlenmiştir. Horasan bölgesinde faaliyet gösteren Şafiîliğe mensup bazı sufi kimseler, tasavvuf ile kelam arasında etkileşimli bir zeminin oluşumuna imkân ve katkı sağlamışlardır. Bu açıdan bakıldığında özellikle Şafiî ve sufî olan Ebû Ali es-Sekafî (ö. 328/939), Eşarilik ve tasavvuf arasındaki ilişkiyi mümkün kılan belirleyici bir isim olarak ön plana çıkmaktadır. Nisabur’da, tasavvufî ve fıkhî kimliğiyle temayüz eden Sekafî, Şafiî fıkhında hocası olan İbn Huzeyme’ye (ö. 311./924) kelâmullâh, tevfik-hızlân ve iman gibi birtakım kelamî konularda muhalefet etmiş, Şafiîlik içerisinde kelamî dile yakınlaşan kanadın önemli bir temsilcisi haline gelmiştir. Bu durum, bölgede İbn Huzeyme öncülüğünde ve Ahmed b. Hanbel (ö. 241/855) referanslı faaliyet gösteren Şafiîlik içerisinde farklılaşmaya ve devamında ayrılıklara yol açarken tasavvuf içerisinde de /birtakım yansımalar söz konusu olmuştur. Sekafî’nin fıkıh ve kelam sahasındaki yetkinliğiyle beraber sufî yönünün varlığı, söz konusu değişimin tasavvuf çevresinde de birtakım sonuçlar meydana getirmesine neden olmuştur. Bu bakımdan, Sekafî’nin tasavvuf sahasında mevcut olan nüfuzu ve konumu, tasavvuf içerisinde kelamî söylemin yaygınlaşmasındaki rolü bakımından ayrıca dikkat çekicidir. Nitekim bu rol, ileride oluşacak Eşʿarî, Şafiî ve sufi kimlik bileşiminin ilk halkalarına karşılık gelmektedir. Araştırma, Sekafî üzerinden erken dönem Eş’arîlik tasavvuf ilişkisinin ortaya çıkmasında Şafiîliğin aracılık işlevini ortaya koymayı amaçlamaktadır. 4./10. asır Nisabur’unda Sekafî merkezli sosyal-ilmî ağlar üzerinde yoğunlaşan çalışma, Şafiîlik içerisindeki kelam karşıtı tutum ile kelama yakın eğilimler arasındaki gerilimi ve bu durumun Eşarilik tasavvuf ilişkisine etkisini incelemekle sınırlandırılmıştır. Çalışmada yöntem olarak nitel araştırma benimsenmiş olup, tarihsel-analitik bir çerçeve esas alınmıştır. Eş’arîliğin henüz kurumsallaşmadığı bir evre sayılan 4./10. asırda, Şafiîliğe mensup bazı sufilerin bu bağlamdaki faaliyetlerinin incelenmesi, tasavvufun Eş’arîlikle ileride kurulacak bağların zeminini görünür kılmak bakımından önem taşımaktadır. Bulgular, Nisabur tasavvuf çevresinde kelamî söylemin meşruiyet kazanmasında Sekafî’nin belirleyici bir rol üstlendiği göstermektedir. Öncelikli olarak Sekafî’nin, hocası İbn Huzeyme ile arasındaki kelamî muhalefetin Şafiîlik içerisinde kelamî eğilime sahip damarın belirginleşmesini sağladığı görülmektedir. Devamında ise bu durumun bölgede faaliyet gösteren ve Şafiîliğe mensup olan sufi çevrelerde kelamî söylemin yaygınlaşmasını sağlayarak Eşʿarî kelamcılarla teması kolaylaştıran bir zemin oluşturduğu anlaşılmaktadır. Öyle ki, tasavvuf içerisinde kelamî söylemin artışı Eşariliğe yönelik daha ılımlı bir tutumun ortaya çıkmasında etkili olmuştur. Bu doğrultuda, Eşʿarîlik tasavvuf ilişkisinin doğrudan Eşʿarî ve sufi şahsiyetler üzerinden değil, daha erken bir aşamada ve Şafiîlik aracılığıyla şekillenen bir zemin üzerinden ortaya çıktığı görülmektedir. Sonuç olarak, Eş’arîlik tasavvuf ilişkisinin tek boyutlu bir süreçten ziyade yoğunluklu olarak Şafiîlik aracılığıyla çok yönlü ve dinamik bir ilişki ağı üzerinden kurulduğu anlaşılmaktadır.

🔖

Cite This Article

Gülnihal, E. (2026). The Convergence of Taṣawwuf to Ashʿarism through Shāfiʿism: The Role of the Sufi Shafiʿī Scholar Abu ʿAli al-Saqafi. Yakın Doğu Üniversitesi İslam Tetkikleri Merkezi Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 167–194. https://doi.org/10.32955/neu.istem.2026.12.1.07

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (61)

  1. Abdülkâhir el-Bağdâdî, Ebû Mansûr Abdulkâhir b. Tâhir et-Temîmî. Usûlu’d-Dîn. nşr. İbrâhîm Muhammed Ramadân. Beyrut: Mektebetü’l-Hilâl, 2003.
  2. Akay,Nejdet. Fâil-i Muhtâr Allah Tasavvurundan Geleneksel Sünnîlik Lehine Evrilme Sürecinde Eşarî ve Eşarilik. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2024.
  3. Alşan, M. Hakan. Horasan Erenleri. İstanbul: Önsöz Yayıncılık, 2021.
  4. Altundağ, Mustafa. “Kelâmullah-Halku’l-Kur’an Tartışmaları Çerçevesinde “Kelâm-ı Nefsî-Kelâm-ı Lafzî” Ayrımı”. M.Ü. İlâhiyat Fakültesi Dergisi 18 (2000), 149-181.
  5. Arğun, Şaban, Mütekaddimîn Dönemi Eş’arî Kelâm Alimlerinin Tasavvufa Bakışı (İbn Fûrek Örneği). Diyarbakır: Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2016.
  6. Attar, Feridüddin. Tezkiretü’l-Evliya. Bursa: İlim ve Kültür Yayınları, 1984.
  7. Bağdâdî, Abdülkahir. Kitâbu Usûli’d-Dîn: Ehl-i Sünnet Akâidi. çev. Ömer Aydın. İstanbul: İşaret Yayınları, 2016.
  8. Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. el-Hüseyin b. Husrevcirdî. el-Esmâʾ ve’s-Sıfât. nşr. Abdurrahmân Amîre. 3 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1996.
  9. Bulliet, Richard W. The Patricians of Nishapur: A Study in Mediavel Islamic Social Story. Cambridge: Harvard University Press, 1972.
  10. Câmî, Mevlânâ Abdurrahmân. Nefahâtü’l-Üns min Hadarâti’l-Kuds “Evliya Menkıbeleri”. ed. İbrahim Yalçınkaya. İstanbul: Salih Kitaplar, ts.
  11. el-Eş’arî, Ebü’l-Hasen Ali b. İsmâil. İlk Dönem İslam Mezhepleri "Makâlâtu’l-İslâmiyyîn ve İhtilâfu’l-Musallîn. çev. Mehmet Dalkılıç-Ömer Aydın. İstanbul: Kabalcı, 2005.
  12. Eraslan, Yunus. Eş’arîliğin Tasavvuf Üzerindeki Etkileri (Eş’arilik-Tasavvuf İlişkisi). Kahramanmaraş: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
  13. Eraslan, Soner. Tabakât Literatürünün Ortaya Çıkışı: Sülemî’nin Tabakâtu’s-Sûfiyye’si. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
  14. Eşit, Davut. Hicrî IV.-V. Asırlarda Irak-Horasan’da Şâfi’î Fıkıh Usûlünün Gelişimi. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2017.
  15. Gülnihal, Esra. Teşekkül Sürecinde Eş’arilerin Tasavvufla İlişkisi (H. 3-5. Asırlar). Diyarbakır: Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2025.
  16. Hakîm, Ebû Abdullâh Muhammed b. ʿAbdullâh en-Nîsâbûrî. Telhîsu Târîhi Nîsâbûr. Tahrân: Kitâbhâne-i İbn Sînâ, ts.
  17. Harkûşî, Ebû Saʿd ʿAbdulmelik b. Muhammed. Şerefu’l-Mustafa. nşr. Ebû ʿÂsım Nebil. 6 Cilt. Mekke: Dâru’l-Beşâʾir, 2003.
  18. Hücvirî, Ali b. Osman el-Cüllâbî. Hakikat Bilgisi: Keşfu’l-Mahcûb. çev. Süleyman Uludağ. İstanbul: Dergâh, 6. Basım, 2018.
  19. İbn Ebî Yaʿlâ, Ebû’l-Hüseyin İbn Ebî Yaʿlâ Muhammed b. Muhammed. Tabakâtu’l-Hanâbile. nşr. Muhammed Hâmid el-Fakî. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Maʿrife, ts.
  20. İbn Hallikân, Ebû’l-ʿAbbâs Ahmed b. Muhammed b. İbrâhîm b. Ebî Bekr el-İrbilî. Vefiyâtu’l-Aʿyân ve Enbâu Ebnâi’z-Zamân. nşr. İhsân ʿAbbâs. 7 Cilt. Beyrût: Dâru Sâdır, 1994.
  21. İbn Huzeyme, Ebû Bekr Muhammed b. İshâk b. Huzeyme en-Nîsâbûrî. Kitâbu’t-Tevhîd. nşr. Semîr Emîn ez-Zuheyrî. 2 Cilt. Riyad: Dâru’l-Muğnî, 2011.
  22. İbn Huzeyme, Ebû Bekr Muhammed b. İshâk b. Huzeyme en-Nîsâbûrî. Kitâbu’t-Tevhîd ve ʾİŝbâtu Sıfâti’r-Rab ʿAzze ve Celle. nşr. Abdulaziz b. İbrahim eş-Şehvân. 2 Cilt. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 1994.
  23. İbn Kesîr, Ebû’l-Fidâʾ İsmâîl b. Ömer b. Kesîr ed-Dimeşkî. Tabakâtu’ş-Şâfiʿiyyîn. nşr. Ahmed Ömer Hâşim-Muhammed Zeynuhum Muhammed ʿAzb. Kahire. Mektebetü’ŝ-Sekâfeti’d-Dîniyye, ts.
  24. İbn Teymiyye, Abbâs Ahmed b. Abdulhalîm el-Harrânî. Der’u Taʿârudi’l-ʿAkl ve’n-Nakl. nşr. Muhammed Reşâd Sâlim. 10 Cilt. Riyad: Câmiʿatu’l-İmâm Muhammed b. Suʿûdi’l-İslâmiyye, 1991.
  25. İbn Teymiyye, Abbâs Ahmed b. Abdulhalîm el-Harrânî. el-Fetâva’l-Kubrâ li’bni Teymiyye. 6 Cilt. b.y.: Dâru’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1987.
  26. İbn Teymiyye, Abbâs Ahmed b. Abdulhalîm el-Harrânî. el-İmân. nşr. Muhammed Nasiruddîn el-Albânî. Amman: el-Mektebü’l-İslâmî, 1996.
  27. İbn ʿAsâkir, Ebû’l-Kâsım ʿAlî b. el-Hasen. Tebyînu Kiẑbi’l-Müfterî fî-mâ Nusibe ile’l-İmâm Ebi’l-Hasan el-Eşʿarî. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-ʿArabî, 1983.
  28. İbnu’s-Salâh, Ebû ʿAmr ʿOsmân b. ʿAbdurrahmân Takıyyuddîn. Tabakâtu’l-Fukahâi’ş-Şâfiʿiyye. nşr. Muhyîddîn ʿAlî Necîb. 2 Cilt. Beyrût: Dâru’l-Beşâiri’l-İslâmiyye, 1992.
  29. Kalaycı, Mehmet. Tarihsel Süreçte Eşarilik Maturidilik İlişkisi. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2017.
  30. Karamustafa, Ahmet T. Tasavvufun Oluşumu. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2017.
  31. Kartal, Abdullah. İlâhî İsimler Teorisi Allah-İnsan İlişkisi. İstanbul: Hayykitap, 2009.
  32. Kelâbâzî, Ebubekir Muhammed b. İshak Buhari. Doğuş Devrinde Tasavvuf: Ta’arruf. çev. Süleyman Uludağ. İstanbul: Dergâh, 6. Basım, 2019.
  33. Knysh, Alexander. Tasavvuf Tarihi. çev. Nurullah Koltaş. İstanbul: Ketebe, 2020.
  34. Konur, Himmet. “Sülemî’nin Mihanu’s-Sûfiyye’si: İnceleme ve Tercüme”. Akademiar Dergisi 8 (Haziran 2020), 47-62. https://doi.org/10.46231/akademiar.726369
  35. Kuşeyrî, Abdülkerîm b. Hevâzin b. Abdülmelik. er-Risâletü’l-Kuşeyrî. thk. Muhammed b. Şerif ve Abdulhalim Muhammed. 2 Cilt. Kahire, 1989.
  36. Kuşeyrî, Abdülkerîm b. Hevâzin b. Abdülmelik. Kuşeyri Risalesi. çev. Tahsin Yazıcı. 2 Cilt. İstanbul: Dergah Yayınları, 1981.
  37. Melchert, Christopher. “Sufis and Competing Movements in Nishapur”. Journal of Persian Studies. 39 (2001), 237-247.
  38. Melchert, Christopher. Sünnî Düşüncenin Teşekkülü. çev. Ali Hakan Çavuşoğlu. İstanbul: Klasik, 2018.
  39. Mervezî, Ebû Abdullah Muhammed b. Nasr. İhtilâfu’l-Fukahâ. nşr. Muhammed Tâhir Hakim. Riyad: Edvâu’s-Selef, 2000.
  40. Okuyucu, Nail. Şâfiî Mezhebinin Teşekkül Süreci. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2014.
  41. Öztürk, Ergün. Tasavvuf Tarihinde Sülemî ve Melâmetîlik. Konya: Çimke Basımevi, 2016.
  42. Safedî, Salâhuddîn Halîl b. Aybek b. ʿAbdullâh. el-Vâfî bi’l-Vefeyât. nşr. Ahmed el-Arnâʾût, Turkî Mustafâ. 29 Cilt. Beyrût: y.y., 2000.
  43. Saʿlebî, Ebû İshâk Ahmed b. Muhammed b. İbrâhîm. el-Keşf ve’l-Beyân. 30 Cilt. Cidde: y.y., 2015.
  44. Sinanoğlu, Mustafa. "İman". Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 3 Mart 2026. https://islamansiklopedisi.org.tr/iman
  45. Semʿânî, Ebû Saʿd Abdülkerîm b. Muhammed b. Mansûr el-Mervezî. el-Ensâb. nşr. ʿAbdurrahman b. Yahyâ. 13 Cilt. Haydarâbâd: Dâiratü’l-Maʿârifi’l-Osmânîyye, 1962.
  46. Sübkî, Tâcüddîn Abdulvehhâb b. Takiyyüddîn. Tabakâtu’ş-Şâfiʿiyyeti’l-Kübrâ. nşr. Mahmûd Muhammed et-Tenâhî-ʿAbdulfettâh Muhammed el-Hulv. 10 Cilt. b.y.: Hicru li’t-Tıbâʿati ve’n-Neşri ve’t-Tevzîʿi, 1993.
  47. Sülemi, Ebû Abdurrahman Muhammed b Hüseyin. Âdâbu’s-Suhbe. nşr. Mecdî Fethî es-Seyyid. Tanta: Dâru’s-Sahabe, 1990.
  48. Sülemî, Ebû Abdurrahman Muhammed b Hüseyin. Tabakatu’s-Sufiyye: İlk zâhid ve Sûfîler. çev. Abdurrezzak Tek. Bursa: Bursa Akademi, 2018.
  49. Sülemî, Ebû Abdurrahman Muhammed b Hüseyin. Mecmûatu Âsâri Ebû Abdurrahmân es-Sülemî. Tahrân: y.y., 1968.
  50. Sülemî, EbûʿAbdurrahman Muhammed b. el-Hüseyin en-Nîsâbûrî. Tabakâtu’s-Sûfiyye li’s-Sülemî ve Yelîhi Zikru’n-Nisveti’l-Muteʿabbidâti’s-Sûfiyyât. nşr. Mustafâ ʿAbdulkâdir ʿAtâ. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1998.
  51. Teber, Ömer Faruk. “Bektâşî Düşüncesinde Eş’arî-Sünnî Hilafet Teorisi”. V. Uluslararası Şeyh Şa’ban-ı Veli Sempozyumu -Eş’arîlik-. ed. Mustafa Aykaç vd. 1/594-600. Kastamonu: Kastamonu Üniversitesi Yayınları, 2018.
  52. Tûsî, Ebû Nasr Serrâc. İslam Tasavvufu: el-Lüma’. çev. Hasan Kamil Yılmaz. İstanbul: Erkam, 2016.
  53. Watt, William Montgomery. İslâm Düşüncesinin Teşekkül Dönemi. çev. Osman Demir. İstanbul: Ketebe, 2021.
  54. Yücedoğru, Tevfik. İbn Küllâb ve Küllâbiyye Mezhebi. Bursa: Emin Yayınları, 2. Basım, 2015.
  55. Zehebî, Ebu Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osmân. Siyeru Aʿlâmi’n-Nübelâ’. 25 Cilt. b.y.: Müʾessesetü’r-Risale, 1985.
  56. Zehebî, Ebu Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osmân. Târîhu’l-İslâm ve Vefayâtu’l-Meşâhîri’l-Aʿlâm. nşr. Ömer ʿAbdüsselam et-Tedmiri. 37 Cilt. Beyrut: el-Mektebetü’d-Tevfîkîyye, 1993.
  57. Zehebî, Ebu Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osmân. Târîhu’l-İslâm ve Vefayâtu’l-Meşâhîri’l-Aʿlâm. thk. Ömer ʿAbdusselâm et-Tedmurî. 52 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-ʿArabî, 1993.
  58. Zehebî, Ebu Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osmân. Tezkiretü’l-Huffâz. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1998.
  59. Bulliet, Richard W. The Patricians of Nishapur: A Study in Mediavel Islamic Social Story. Cambridge: Harvard University Press, 1972.
  60. Karamustafa, Ahmet T. Tasavvufun Oluşumu. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2017.
  61. Sinanoğlu, Mustafa. "İman". Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Erişim 3 Mart 2026. https://islamansiklopedisi.org.tr/iman